Mantra 16
Rishi: As per Vājasaneyin āpaḥ-sequence; ritual transmission foregrounded.
Devata: Āpaḥ (Waters).
Chandas: Tr̥ṣṭubh-adjacent cadence.
Samhita Patha (Devanagari)
तस्मा॒ अरं॑ गमाम वो॒ यस्य॒ क्षया॑य॒ जिन्व॑थ । आपो॑ ज॒नय॑था च नः
Transliteration
tásmā áraṃ gamāma vo yásya kṣáyāya jínvatha | ā́po janáyathā ca naḥ ||
Translation
हे आपः! तुमच्या त्या वरदानापर्यंत आम्ही यथोचित पोहोचो—ज्यामुळे तुम्ही स्थिर निवासासाठी आम्हांस पुष्ट करता; आणि हे जलांनो, ज्यामुळे तुम्ही आमच्यासाठी संतती व वाढही उत्पन्न करता.
Padapatha (Word Analysis)
तस्मै । अरम् । ग॒मा॒म । वः । यस्य॑ । क्षया॑य । जिन्व॑थ । आपः । ज॒नय॑था । च । नः ।
Word by Word
तस्मैto him/for him
तस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अरम्properly, fittingly, sufficiently
अरम्:
—
TypeIndeclinable
Rootअरम् (अव्यय)
गमामlet us go
गमाम:
—
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
वःto/for you; of you
वः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
क्षयायfor (his) dwelling/abode
क्षयाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
जिन्वथyou invigorate/you make thrive
जिन्वथ:
—
TypeVerb
Rootजिव्/जिन्व् (धातु; ‘to quicken, invigorate, gladden’)
आपःwaters
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootआप् (प्रातिपदिक)
जनयथyou generate/produce
जनयथ:
—
TypeVerb
Rootजन् (धातु; णिच्—जनयति)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
नःto/for us; of us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
Ā
Āpaḥ (Waters)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes