Shukla Yajur Veda — Adhyaya 34, Mantra 10
Rishi: Ritual (yajus) attribution within the Sinīvālī cycle.
Devata: Sinīvālī
Chandas: Anuṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
सिनी॑वालि॒ पृथु॑ष्टुके॒ या दे॒वाना॒मसि॒ स्वसा॑ । जु॒षस्व॑ ह॒व्यमाहु॑तं प्र॒जां दे॑वि दिदिड्ढि नः
Transliteration
sinī́vāli pṛ́thuṣṭuke yā́ devā́nām ási svásā | juṣásva havyám ā́hutaṃ prajā́ṃ devi didiḍḍhi naḥ ||
Translation
हे विस्तीर्ण केशांची सिनीवाली! जी देवांची बहीण आहेस, अर्पित हव्य प्रसन्नतेने स्वीकार; आणि हे देवी! आमच्यासाठी प्रजा (संतती) दृढ कर.
Padapatha (Word Analysis)
सिनीवालि । पृथु-ष्टुके । या । देवानाम् । असि । स्वसा । जुषस्व । हव्यम् । आ-हुतम् । प्रजाम् । देवि । दिदिड्ढि । नः ।
Word by Word
सिनीवालिO Sinīvālī
सिनीवालि:
सम्बोधन (address)
TypeNoun (देवी-नाम)
Rootसिनीवाली (प्रातिपदिक)
पृथुष्टुकेO broad-/full-breasted (one)
पृथुष्टुके:
सम्बोधन (address)
TypeAdjective (देवी-विशेषण)
Rootपृथुष्टुका (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समासाधारित विशेषण)
याwho
या:
कर्तृ (relative subject of असि)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
क्रिया (copula)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
स्वसाsister
स्वसा:
प्रथमा-समानााधिकरण (predicate nominative with असि)
TypeNoun
Rootस्वसृ (प्रातिपदिक)
जुषस्वbe pleased with / accept
जुषस्व:
क्रिया (imperative)
TypeVerb
Rootजुष् (धातु)
हव्यम्the oblation-worthy offering
हव्यम्:
कर्म (object of जुषस्व)
TypeNoun/Adjective
Rootहव्य (प्रातिपदिक)
आहुतम्offered (into the fire)
आहुतम्:
कर्म-विशेषण
TypeParticiple (past passive)
Rootआ-हु (धातु) → आहुत (कृदन्त, क्त)
प्रजाम्offspring, progeny
प्रजाम्:
कर्म (object of दिदिड्ढि)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
देविO goddess
देवि:
सम्बोधन (address)
TypeNoun (देवी-सम्बोधन)
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
दिदिड्ढिgrant / bestow / establish
दिदिड्ढि:
क्रिया (imperative)
TypeVerb
Rootदिधि/धि (धातु; वैदिक-रूप दिदिड्ढि = लोट्-आज्ञार्थ)
नःto us / for us
नः:
सम्प्रदान (to us) / सम्बन्ध (our) — here: recipient of दिदिड्ढि
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
Entities Mentioned
S
SinīvālīD
Devas (as a collective)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes