Shukla Yajur Veda — Adhyaya 33, Mantra 79
Rishi: To be fixed by RV concordance
Devata: Indra (Maghavan)
Chandas: To be fixed by RV source identification
Samhita Patha (Devanagari)
अनु॑त्त॒मा ते॑ मघव॒न्नकि॒र्नु न त्वावाँ॑२ अस्ति दे॒वता॒ विदा॑नः । न जाय॑मानो॒ नश॑ते॒ न जा॒तो यानि॑ करि॒ष्या कृ॑णु॒हि प्र॑वृद्ध
Transliteration
anuttamā́ te maghavann ákīr nú ná tvā-vā́m̐² asti devátā vidā́naḥ | ná jā́yamāno náśate ná jā́to yā́ni kariṣyā́ kṛṇú hí prá-vṛddha
Translation
हे मघवन् (इंद्रा)! तुझे माहात्म्य अनुपम आहे; जाणणाऱ्यासाठी देवतांमध्येही तुझ्यासारखा कोणी नाही. जन्म घेत असलेला वा जन्मलेला—कोणीही तुला प्राप्त होत नाही. हे पराक्रमाने पूर्ण प्रवृद्धा! तू जे करणार आहेस तेच तू निश्चयाने कर.
Padapatha (Word Analysis)
अनुत्तमा । ते । मघवन् । न किः । नु । न । त्वा-वाँ । अस्ति । देवता । विदानः । न । जायमानः । नशते । न । जातः । यानि । करिष्याः । कृणु । हि । प्रवृद्ध ।
Word by Word
अनुत्तमाunsurpassed, highest
अनुत्तमा:
विशेषण (कर्तृ/विषय-निर्देश)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक; अन्-उत्तम) अथवा अनुत्तम (उत्तम-तुल्याधिक-भाव)
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मघवन्O Maghavan (bountiful one, Indra)
मघवन्:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative epithet)
Rootमघवन् (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम्)
नnot
न:
(क्रियाया निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन
किःwho (anyone)
किः:
कर्तृ (नास्ति-इत्यस्य)
TypePronoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नुindeed / now
नु:
(भाव-प्रबलन)
TypeIndeclinable
Rootनु
नnot
न:
(क्रियाया निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन
त्वावान्one like you
त्वावान्:
कर्तृ/विषय (अस्ति-इत्यस्य)
TypeAdjective (pronominal)
Rootत्वावत् (प्रातिपदिक; ‘त्वद्’-सम्बद्ध-तुल्य)
अस्तिexists
अस्ति:
(अस्तित्व-क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
देवताa deity
देवता:
कर्तृ/विषय (अस्ति-इत्यस्य)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
विदानःknowing, wise
विदानः:
विशेषण (देवता/त्वावान्-सम्बद्ध)
TypeParticiple
Rootविद् (धातु) + आन (कृदन्त-प्रत्यय; ‘विदान’)
नnot
न:
(क्रियाया निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन
जायमानःbeing born
जायमानः:
कर्तृ (नशते-इत्यस्य)
TypeParticiple
Rootजन् (धातु) + शानच् (कृदन्त; वर्तमान कृदन्त)
नशतेperishes / is destroyed
नशते:
क्रिया
TypeVerb
Rootनश् (धातु)
नnot
न:
(क्रियाया निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन
जातःborn / having been born
जातः:
कर्तृ (नशते-इत्यस्य; द्वितीयः विकल्पः)
TypeParticiple
Rootजन् (धातु) + क्त (कृदन्त; भूतकर्मणि)
यानिwhatever (things)
यानि:
कर्म (करिष्याः-इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
करिष्याःyou will do
करिष्याः:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
कृणुdo!
कृणु:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
हिindeed / for
हि:
(सम्बन्ध/प्रबलन)
TypeIndeclinable
Rootहि
प्रवृद्धO greatly grown / mighty one
प्रवृद्ध:
सम्बोधन
TypeParticiple (used as vocative/epithet)
Rootवृध् (धातु) + प्र + क्त (कृदन्त; ‘प्रवृद्ध’)
Entities Mentioned
I
Indra (Maghavan)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes