Mantra 8
Rishi: Puruṣa-sūkta tradition
Devata: Puruṣa / Prajāpati
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
तस्मा॒दश्वा॑ अजायन्त॒ ये के चो॑भ॒याद॑तः । गावो॑ ह जज्ञिरे॒ तस्मा॒त्तस्मा॑ज्जा॒ता अ॑जा॒वय॑:
Transliteration
tásmād áśvā ajāyanta yé ke cobhayā́dataḥ | gā́vo ha jajñire tásmāt tásmāj jātā́ ajāváyaḥ
Translation
त्यापासून अश्व उत्पन्न झाले—उभयदंत (दोन-दातांचे) सर्व प्रकारचेही. त्यापासूनच गायी खरोखर उत्पन्न झाल्या; आणि त्याच्यापासून, त्याच्यापासूनच, अजा व अवि (बकऱ्या व मेंढ्या) जन्मल्या.
Padapatha (Word Analysis)
तस्मात् । अश्वाः । अजायन्त । ये । के । च । उभयादतः । गावः । ह । जज्ञिरे । तस्मात् । तस्मात् । जाताः । अज-अवयः
Word by Word
तस्मात्from that (therefore)
तस्मात्:
Apādāna
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अश्वाःhorses
अश्वाः:
Kartā
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
अजायन्तwere born / came into being
अजायन्त:
—
TypeVerb
Root√जन् (जायते)
येwhich / who
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
केany (whoever)
के:
Kartā
TypePronoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
उभयादतःfrom both sides / on both sides
उभयादतः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootउभय (प्रातिपदिक) + अतस् (तद्धित/अव्ययीभाव-भाव)
गावःcows
गावः:
Kartā
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
हindeed
ह:
—
TypeIndeclinable
Rootह (निपात)
जज्ञिरेwere born / have been born
जज्ञिरे:
—
TypeVerb
Root√जन्
तस्मात्from that
तस्मात्:
Apādāna
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तस्मात्from that
तस्मात्:
Apādāna
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जाताःborn
जाताः:
Kartā
TypeAdjective (participial)
Root√जन् → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अजावयःgoats and sheep
अजावयः:
Kartā
TypeNoun
Rootअजा + अवि (द्वन्द्व-समास-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
P
PuruṣaP
PrajāpatiP
Paśu (as a sacred class of beings)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes