Adhyaya 31 Mantra 17 - Shukla Yajurveda | Marathi | Vedapath

Various Rishis

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 31, Mantra 17

Rishi: Traditionally associated with Puruṣa/Nārāyaṇa-cosmology; in Vājasaneyin transmission often treated as anonymous/ādi-mantra complex rather than a single ṛṣi attribution.

Devata: Viśvakarman; Tvaṣṭṛ (as formal shaper); implicitly Prajāpati as the sacrificial totality.

Chandas: Triṣṭubh (dominant cadence; mixed/irregular in some recensional analyses).

Samhita Patha (Devanagari)

अ॒द्भ्यः सम्भृ॑तः पृथिव्यै॒ रसा॑च्च वि॒श्वक॑र्मण॒: सम॑वर्त॒ताग्रे॑ । तस्य॒ त्वष्टा॑ वि॒दध॑द्रू॒पमे॑ति॒ तन्मर्त्य॑स्य देव॒त्वमा॒जान॒मग्रे॑

Transliteration

a̱dbhyáḥ sámbhṛtaḥ pṛthivyài rasá̄c ca viśvákarmāṇaḥ sám avartatá̄gre | tásya tváṣṭā vidádhad rūpám eti tán mártyasya devatvám ājánam ágre

Translation

जलांपासून संहृत आणि पृथ्वीच्या रसापासून (उत्पन्न) विश्वकर्मा आद्यकाळी प्रकट झाला. त्याचे रूप विधीत असता त्वष्टा त्यात प्रवेश करतो; तेच मर्त्याचे देवत्व आहे—आदिपासूनच जन्मजात.

Padapatha (Word Analysis)

अ॒द्भ्यः । सम्-भृ॑तः । पृथि॒व्यै । रसा॑त् । च । वि॒श्व-क॑र्मणः । सम्-अ॑वर्तत । अ॒ग्रे । तस्य॑ । त्वष्टा॑ । वि॒-दध॑त् । रू॒पम् । ए॒ति । तत् । मर्त्य॑स्य । दे॒व॒त्वम् । आ॒-जान॑म् । अ॒ग्रे

Word by Word

अद्भ्यःfrom the waters

सम्भृतः(he/it) having been gathered/collected

पृथिव्यैfor the Earth

रसात्from sap/essence

चand

विश्वकर्मणःof Viśvakarman (the all-maker)

समवर्ततcame into being / arose

अग्रेin the beginning / at first

तस्यof that / his

त्वष्टाTvaṣṭṛ (the fashioner)

विदधत्arranging / fashioning

रूपम्form

एतिgoes / proceeds

तत्that

मर्त्यस्यof the mortal

देवत्वम्divinity / godhood

आजानम्knowing / recognizing

अग्रेat first / in the beginning

Entities Mentioned

Viśvakarman

Tvaṣṭṛ

Prajāpati (implicit)

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes