Mantra 37
Rishi: Vājasaneyin tradition (Yājñavalkya lineage)
Devata: Protective deity addressed by epithets (narya/śaṃsya/atharya), functionally Agni/guardian-power in iṣṭi setting
Chandas: Mixed; liturgical anuṣṭubh-like with extended pādas
Samhita Patha (Devanagari)
भूर्भुव॒: स्व॒: सुप्र॒जाः प्र॒जाभि॑: स्याᳪ सु॒वीरो॑ वी॒रैः सु॒पोष॒: पोषै॑: । नर्य॑ प्र॒जां मे॑ पाहि शᳪस्य॑ प॒शून्मे॑ पा॒ह्यथ॑र्य पि॒तुं मे॑ पाहि
Transliteration
bhū́r bhuváḥ svàḥ suprajā́ḥ prajā́bhiḥ syā́m suvī́ro vīráiḥ supóṣaḥ póṣaiḥ | nárya prajā́m me pāhi śáṃsya paśū́n me pāhy átharya pitúṃ me pāhi ||
Translation
भूः, भुवः, स्वः! मी सु-प्रजायुक्त होवो; प्रजांसह होवो. वीरांसह सुवीर होवो; पोषणांसह सुपोष होवो. हे नर्य (पुरुषार्थी रक्षक)! माझ्या प्रजेचे रक्षण कर. हे शंस्य (स्तुत्य)! माझ्या पशूंचे रक्षण कर. हे अथर्वण-सदृश (रक्षक)! माझ्या पितु (आहार) चे रक्षण कर.
Padapatha (Word Analysis)
भूः । भुवः । स्वः । सुप्रजाः । प्रजाभिः । स्याम् । सुवीरः । वीरैः । सुपोषः । पोषैः । नर्य । प्रजाम् । मे । पाहि । शंस्य । पशून् । मे । पाहि । अथर्य । पितुम् । मे । पाहि ।
Word by Word
भूःearth (bhūḥ)
भूः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootभू (अव्यय-प्रातिपदिक ‘भू’)
भुवःmid-region/atmosphere (bhuvaḥ)
भुवः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootभुवस् (प्रातिपदिक)
स्वःheaven (svaḥ)
स्वः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootस्वर्/स्वः (प्रातिपदिक)
सुप्रजाःhaving good offspring
सुप्रजाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसु-प्रजा (प्रातिपदिक)
प्रजाभिःwith offspring/children
प्रजाभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
स्याम्may I be
स्याम्:
Kartā
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
सुवीरःpossessing good heroes/valiant sons
सुवीरः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसु-वीर (प्रातिपदिक)
वीरैःwith heroes/valiant men
वीरैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
सुपोषःhaving good prosperity/nourishment
सुपोषः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसु-पोष (प्रातिपदिक)
पोषैःwith prosperities/nourishments
पोषैः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपोष (प्रातिपदिक)
नर्यO manly one (epithet of the deity)
नर्य:
Sampradāna
TypeNoun (epithet)
Rootनर्य (प्रातिपदिक; संबोधन)
प्रजाम्offspring/progeny
प्रजाम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
मेmy
मे:
Sambandha
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
पाहिprotect
पाहि:
Kartā
TypeVerb
Rootपा (धातु, ‘रक्षणे’)
शंस्यO praiseworthy one
शंस्य:
Sampradāna
TypeNoun (epithet)
Rootशंस्य (प्रातिपदिक; संबोधन)
पशून्cattle/animals
पशून्:
Karma
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
मेmy
मे:
Sambandha
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
पाहिprotect
पाहि:
Kartā
TypeVerb
Rootपा (धातु)
अथand then/also
अथ:
(discourse)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
अर्यO noble one
अर्य:
Sampradāna
TypeNoun (epithet)
Rootअर्य (प्रातिपदिक; संबोधन)
पितुम्food/nourishment
पितुम्:
Karma
TypeNoun
Rootपितु (प्रातिपदिक)
मेmy
मे:
Sambandha
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
पाहिprotect
पाहि:
Kartā
TypeVerb
Rootपा (धातु)
Entities Mentioned
A
Agni (guardian-power implied)N
Narya (epithet: “manly/protective”)Ś
Śaṃsya (epithet: “worthy of praise”)Ā
Ātharya / Atharvan-like (epithet)T
The Three Worlds (Bhūr, Bhuvaḥ, Svaḥ)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes