Mantra 13
Rishi: Traditionally ascribed within the Yajurvedic transmission to the Śukla-Yajurveda lineage (often connected with Yājñavalkya’s school authority rather than a single Ṛgvedic seer).
Devata: Indrāgnī (dual deity: Indra and Agni conjointly).
Chandas: Triṣṭubh-like cadence (Yajus prose-verse hybrid; metrically close to a Triṣṭubh stanza in four pādas).
Samhita Patha (Devanagari)
उ॒भा वा॑मिन्द्राग्नी आहु॒वध्या॑ उ॒भा राध॑सः स॒ह मा॑द॒यध्यै॑ । उ॒भा दा॒तारा॑वि॒षाᳪर॑यी॒णामु॒भा वाज॑स्य सा॒तये॑ हुवे वाम्
Transliteration
ubhā vā́m indrāgnī āhuvádhyā ubhā rā́dhasaḥ sahá mādayádhyai | ubhā dātārā viśā́m rayīṇām ubhā vā́jasya sātáye huve vām
Translation
हे इंद्रा व अग्नी! तुम्ही दोघेही आवाहनास योग्य; दोघेही उदार दाते, एकत्र आनंदित होण्यासाठी. दोघेही कुलांना धन देणारे; वाज (पुरस्कार/विजय) मिळविण्यासाठी मी तुम्हा दोघांचे आवाहन करतो.
Padapatha (Word Analysis)
उ॒भा । वा॒म् । इ॒न्द्रा॒ग्नी॒ इति॑ । आ॒हु॒वध्या॑ इति॑ । उ॒भा । राध॑सः । स॒ह । मा॒द॒यध्यै॑ इति॑ । उ॒भा । दा॒तारौ॑ । वि॒षाम् । र॒यी॒णाम् । उ॒भा । वाज॑स्य । सा॒तये॑ । हु॒वे॒ । वा॒म् ।
Word by Word
उभाboth
उभा:
कर्म
TypePronoun/Adjective
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / उभय
वाम्of you two / your
वाम्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
इन्द्राग्नीO Indra and Agni
इन्द्राग्नी:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र + अग्नि (द्वन्द्व-समास)
आहुवध्याto be invoked / worthy to be called
आहुवध्या:
विशेषण (सम्बोधनस्य)
TypeAdjective (gerundive) / Kṛdanta
Rootआ-हू (धातु) → आहूय (कृदन्त) + ध्य (प्रत्यय) ; प्रातिपदिक: आहुवध्य
उभाboth
उभा:
कर्तृ
TypePronoun/Adjective
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / उभय
राधसःof bounty / of wealth
राधसः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootराधस् (नपुंसकलिङ्ग)
सहtogether with
सह:
सहकारक (सहयोग)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
माme
मा:
सहकारक
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
आदयध्यैfor rejoicing / for exhilaration
आदयध्यै:
प्रयोजन (उद्देश्य)
TypeKṛdanta (infinitive-like dative)
Rootआ-दम्/दम् (धातु) → आदय (कृदन्त-भाव) ; प्रातिपदिक: आदयध्य
उभाboth
उभा:
कर्तृ
TypePronoun/Adjective
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / उभय
दातारौgivers
दातारौ:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदातृ (प्रातिपदिक; √दा ‘to give’)
अविषाम्of sheep
अविषाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअवि (प्रातिपदिक; ‘sheep’)
रयीणाम्of riches
रयीणाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक; ‘wealth, riches’)
उभाboth
उभा:
कर्तृ
TypePronoun/Adjective
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / उभय
वाजस्यof the prize / of strength
वाजस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक; ‘prize, strength, food’)
सातयेfor winning / for attainment
सातये:
प्रयोजन (उद्देश्य)
TypeNoun
Rootसाति (प्रातिपदिक; ‘winning, gaining’) / √सन्/सा (to win) से व्युत्पन्न
हुवेI invoke
हुवे:
क्रिया
TypeVerb
Root√हू (आह्वाने)
वाम्you two
वाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
Entities Mentioned
I
IndraA
AgniI
Indrāgnī (dual)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes