Mantra 27
Rishi: Narāśaṃsa/Agni hymn tradition (Ṛgvedic provenance)
Devata: Narāśaṃsa (often treated as an Agni-related deity/function)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
नरा॒शᳪस॑स्य महि॒मान॑मेषा॒मुप॑ स्तोषाम यज॒तस्य॑ य॒ज्ञैः । ये सु॒क्रत॑व॒: शुच॑यो धिय॒न्धाः स्वद॑न्ति दे॒वा उ॒भया॑नि ह॒व्या
Transliteration
narāśáṃsasya mahimā́nam eṣām úpa stoṣāma yajátasya yajñáiḥ | yé sukrátavaḥ śúcayo dhiyandhā́ḥ svádanti devā́ ubháyāni havyá
Translation
यांमध्ये आम्ही नराशंसाची महिमा स्तवू—यजनीयाच्या यज्ञांनी. जे देव सुक्रतवः (शुभ-शक्तिसंपन्न), शुचयः (पवित्र) आणि धियन्धाः (धि-समृद्ध) आहेत, ते उभय प्रकारच्या हव्यांचा आस्वाद घेतात.
Padapatha (Word Analysis)
नरा॒शंस॑स्य । महि॒मान॑म् । एषा॑म् । उप॑ । स्तोषाम । यज॒तस्य॑ । य॒ज्ञैः । ये । सु॒-क्रत॑वः । शुच॑यः । धिय॒न्धाः । स्वद॑न्ति । दे॒वाः । उ॒भया॑नि । ह॒व्या
Word by Word
नराशंसस्यof Narāśaṃsa (Agni as ‘praise of men’)
नराशंसस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootनराशंस (प्रातिपदिक)
महिमानम्greatness, majesty
महिमानम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootमहिमन् (प्रातिपदिक)
एषाम्of these
एषाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उपnear; towards; in praise (as preverb)
उप:
(क्रियाविशेषण; उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootउप
स्तोषामwe shall praise
स्तोषाम:
कर्तृ (we as subject)
TypeVerb
Rootस्तु (धातु)
यजतस्यof the worshipful, venerable
यजतस्य:
सम्बन्ध (qualifying genitive)
TypeAdjective
Rootयजत (कृदन्त/प्रातिपदिक; √यज्)
यज्ञैःwith sacrifices
यज्ञैः:
करण (instrument)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
येwho
ये:
कर्तृ (relative subject)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुक्रतवःof good resolve/power (good-minded, strong in will)
सुक्रतवः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootसु-क्रतु (प्रातिपदिक)
शुचयःpure, bright
शुचयः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
धियन्धाःthought-kindling; inspiring insight
धियन्धाः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootधियन्ध (प्रातिपदिक; वैदिक)
स्वदन्तिthey relish; they enjoy
स्वदन्ति:
क्रिया (of the subject देवाः)
TypeVerb
Rootस्वद् (धातु)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
उभयानिboth kinds
उभयानि:
कर्म (object)
TypeAdjective
Rootउभय (प्रातिपदिक)
हव्यानिoblations, offerings
हव्यानि:
कर्म (object; apposition to उभयानि)
TypeNoun
Rootहव्य (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
N
NarāśaṃsaA
Agni (implicit)D
Devas (collective)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes