Mantra 6
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic Adhvaryu lineage attribution)
Devata: Agni; Vasus; Rudras; Ādityas; Parjanya (as a classificatory series)
Chandas: Yajus (prose formula)
Samhita Patha (Devanagari)
कृ॒ष्णग्री॑वा आग्ने॒याः शि॑ति॒भ्रवो॒ वसू॑ना॒ᳪ रोहि॑ता रु॒द्राणा॑ᳪ श्वे॒ता अ॑वरो॒किण॑ आदि॒त्यानां॒ नभो॑रूपाः पार्ज॒न्याः
Transliteration
kṛṣṇagrī́vā āgneyā́ḥ śitibhrávo vásūnāṃ róhitā rudrā́ṇāṃ śvetā́ avarokíṇa ādityā́nāṃ nábhorūpāḥ pārjanyā́ḥ
Translation
अग्नीचे (पशु) कृष्णग्रीव—काळ्या मानेचे आहेत; वसूंचे शितिभ्रू—उजळ/धवल भुवईचे आहेत; रुद्रांचे रोहित—लालसर आहेत; आदित्यांचे श्वेत, अवरोकिण्—खाली रेघ/डाग असलेले आहेत; आणि पर्जन्याचे नभोरूप—आकाशस्वरूप आहेत.
Padapatha (Word Analysis)
कृष्ण-ग्रीवाः । आग्नेयाः । शिति-भ्रवः । वसूनाम् । रोहिताः । रुद्राणाम् । श्वेताः । अव-रोकिणः । आदित्यानाम् । नभः-रूपाः । पार्जन्याः ।
Word by Word
कृष्णग्रीवाःblack-necked (ones)
कृष्णग्रीवाः:
कर्तृ (विशेष्य-सम्बन्धः; ‘आग्नेयाः’ इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (used substantively)
Rootकृष्णग्रीवा (प्रातिपदिक; कृष्ण + ग्रीवा)
आग्नेयाःbelonging to Agni / Agni’s (ones)
आग्नेयाः:
कर्तृ (समूह-निर्देशः)
TypeAdjective (used substantively)
Rootआग्नेय (प्रातिपदिक; अग्नि-सम्बन्धी)
शितिभ्रवःwith bright/white eyebrows
शितिभ्रवः:
कर्तृ (विशेष्य-सम्बन्धः; ‘वसूनाम्’ इत्यस्य सम्बन्धेन)
TypeAdjective (used substantively)
Rootशितिभ्रू (प्रातिपदिक; शिति + भ्रू)
वसूनाम्of the Vasus
वसूनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
रोहिताःruddy/red (ones)
रोहिताः:
कर्तृ (विशेष्य-सम्बन्धः; ‘रुद्राणाम्’ इत्यस्य सम्बन्धेन)
TypeAdjective (used substantively)
Rootरोहित (प्रातिपदिक)
रुद्राणाम्of the Rudras
रुद्राणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
श्वेताःwhite (ones)
श्वेताः:
कर्तृ (विशेष्य-सम्बन्धः; ‘आदित्यानाम्’ इत्यस्य सम्बन्धेन)
TypeAdjective (used substantively)
Rootश्वेत (प्रातिपदिक)
अवरोकिनःdownward-shining / of lower radiance
अवरोकिनः:
कर्तृ (विशेष्य-सम्बन्धः; ‘आदित्यानाम्’ इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (used substantively)
Rootअवरोकिन् (प्रातिपदिक; अव + √रुच्/√लोक्?; ‘अव-रोकिन्’ = downward-shining/low-shining)
आदित्यानाम्of the Ādityas
आदित्यानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
नभोरूपाःhaving the form of the sky
नभोरूपाः:
कर्तृ (विशेष्य-सम्बन्धः; ‘पार्जन्याः’ इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (used substantively)
Rootनभोरूप (प्रातिपदिक; नभस् + रूप)
पार्जन्याःbelonging to Parjanya / Parjanya’s (ones)
पार्जन्याः:
कर्तृ (समूह-निर्देशः)
TypeAdjective (used substantively)
Rootपार्जन्य (प्रातिपदिक; पर्जन्य-सम्बन्धी)
Entities Mentioned
A
AgniV
VasusR
RudrasĀ
ĀdityasP
ParjanyaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes