Mantra 80
Rishi: Not specified in the given excerpt; transmitted within Vājasaneyin liturgical corpus
Devata: Aśvins, Sarasvatī, Indra
Chandas: Yajus-style (non-strict metre; mantraic cadence)
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒श्विना॒ तेज॑सा॒ चक्षु॑: प्रा॒णेन॒ सर॑स्वती वी॒र्य॒म् । वा॒चेन्द्रो॒ बले॒नेन्द्रा॑य दधुरिन्द्रि॒यम्
Transliteration
aśvinā́ téjasā cákṣuḥ prāṇéna sárasvatī vīryàm | vā́cendró balénendrā́ya dadhur indriyám ||
Translation
अश्विनौ आपल्या तेजाने नेत्राची स्थापना करतात; सरस्वती प्राणाने वीर्याची स्थापना करते; इंद्र वाणीने व बळाने इंद्रासाठी इंद्रिय-शक्ती (ऐश्वर्य-पराक्रम) धारण करतो.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒श्विना॑ । तेज॑सा । चक्षुः॑ । प्रा॒णेन॑ । सर॑स्वती । वी॒र्य॑म् । वा॒चा । इन्द्रः॑ । बले॑न । इन्द्रा॑य । दधुः । इन्द्रि॒यम्
Word by Word
अश्विनाthe two Aśvins
अश्विना:
कर्तृ
TypeNoun (dual deity-name)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
तेजसाby/with brilliance
तेजसा:
करण
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
चक्षुःeye; sight
चक्षुः:
कर्म
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
प्राणेनby/with breath
प्राणेन:
करण
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
कर्तृ
TypeNoun (deity-name)
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
वीर्यम्strength; vigor
वीर्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
वाचाby/with speech
वाचा:
करण
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun (deity-name)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
बलेनby/with strength
बलेन:
करण
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
इन्द्रायfor/to Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
दधुःthey placed; they bestowed
दधुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (डुधाञ्) धातु
इन्द्रियम्power; faculty; vigor
इन्द्रियम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AśvinsS
SarasvatīI
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes