Mantra 6
Rishi: Yājñavalkya-tradition (school attribution).
Devata: Vāc; Mitra; Svarāṭ (sovereignty as functional devatā).
Chandas: Yajus (prose).
Samhita Patha (Devanagari)
जि॒ह्वा मे॑ भ॒द्रं वाङ्महो॒ मनो॑ म॒न्युः स्व॒राड् भाम॑: । मोदा॑: प्रमो॒दा अ॒ङ्गुली॒रङ्गा॑नि मि॒त्रं मे॒ सह॑:
Transliteration
jihvā́ me bhadráṃ vā́ṅ máho máno manyúḥ svarā́ḍ bhā́maḥ | módāḥ pramódā aṅgulī́r aṅgā́ni mitráṃ me sáhaḥ
Translation
माझी जिह्वा भद्र (कल्याण) आहे; वाक् (वाणी) महत्त्व (महिमा) आहे; मन स्वराज् (स्वाधीन) मन्यु—उत्साह-तेज आहे; भाम (दीप्ती) माझी आहे. मोद व प्रमोद बोटे व अवयव आहेत; मित्र माझा सह (बल) आहे.
Padapatha (Word Analysis)
जि॒ह्वा । मे॒ । भ॒द्रम् । वाक् । महः॑ । मनः॑ । म॒न्युः । स्व॒राट् । भामः॑ । मोदाः॑ । प्रमो॒दाः । अ॒ङ्गुलीः॑ । अङ्गा॑नि । मि॒त्रम् । मे॒ । सहः॑
Word by Word
जिह्वाtongue
जिह्वा:
Kartā
TypeNoun
Rootजिह्वा (प्रातिपदिक)
मेmy / of me
मे:
Sambandha (genitive relation)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
भद्रम्auspicious; good
भद्रम्:
Karma (as ‘good/auspicious [be]’) / Predicate nominal
TypeAdjective (used substantively)
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
वाक्speech
वाक्:
Kartā
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
महोgreat; mighty
महो:
Karma / Predicate nominal
TypeAdjective (used predicatively)
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
मनःmind
मनः:
Kartā
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
मन्युःardour; spirited energy (also: wrath)
मन्युः:
Kartā
TypeNoun
Rootमन्यु (प्रातिपदिक)
स्वराट्self-ruling; sovereign
स्वराट्:
Karma / Predicate nominal
TypeAdjective
Rootस्वराट् (प्रातिपदिक)
भामःsplendour; radiance
भामः:
Kartā
TypeNoun
Rootभाम (प्रातिपदिक) / भामा (प्रातिपदिक)
मोदाःjoys; delights
मोदाः:
Kartā
TypeNoun
Rootमोद (प्रातिपदिक)
प्रमोदाःgreat joys; rejoicings
प्रमोदाः:
Kartā
TypeNoun
Rootप्रमोद (प्रातिपदिक)
अङ्गुलीःfingers
अङ्गुलीः:
Kartā
TypeNoun
Rootअङ्गुली (प्रातिपदिक)
अङ्गानिlimbs
अङ्गानि:
Kartā
TypeNoun
Rootअङ्ग (प्रातिपदिक)
मित्रम्friend; friendliness
मित्रम्:
Karma / Predicate nominal
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
मेmy / of me
मे:
Sambandha (genitive relation)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
सहःstrength; force
सहः:
Kartā
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
V
VācM
MitraS
Svarāṭ (Sovereignty)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes