Mantra 52
Rishi: Indra-stuti tradition (RV-derived)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
तस्य॑ व॒यᳪ सु॑म॒तौ य॒ज्ञिय॒स्यापि॑ भ॒द्रे सौ॑मन॒से स्या॑म । स सु॒त्रामा॒ स्ववाँ॒२ इन्द्रो॑ अ॒स्मे आ॒राच्चि॒द् द्वेष॑: सनु॒तर्यु॑योतु
Transliteration
tásya vayáṃ sumatáu yajñíyasyā́pi bhadré saumanasé syāma | sá sutrā́mā svávāṃ̐ índro asmē ārā́c cid dvéṣaḥ sanutáry uyotu ||
Translation
त्या यज्ञ्य (पूजनीय) पुरुषाच्या सुमतीत (सद्बुद्धी/अनुग्रहात) आम्ही राहो; भद्र सौमनस्यात (शुभ मनोभावात)ही आम्ही स्थित राहो. तो सुतरामा, स्वबळसंपन्न इंद्र आमच्यापासून द्वेष—दूरच नव्हे तर दूरूनही—पूर्णतः दूर करो.
Padapatha (Word Analysis)
तस्य । वयम् । सुमतौ । यज्ञियस्य । अपि । भद्रे । सौमनसे । स्याम । सः । सुत्रामा । स्ववान् । इन्द्रः । अस्मे । आरात् । चित् । द्वेषः । सनुतरि । युयोतु ।
Word by Word
तस्यof him/that
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वयम्we
वयम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुमतौin (his) good thought/favour
सुमतौ:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसुमति (प्रातिपदिक)
यज्ञियस्यof the worshipful/fit-for-sacrifice (one)
यज्ञियस्य:
सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootयज्ञिय (प्रातिपदिक)
अपिalso, even
अपि:
सम्बन्ध/निपात (emphasis/addition)
TypeIndeclinable
Rootअपि
भद्रेin the auspicious (state)
भद्रे:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
सौमनसेin good-mindedness, in goodwill
सौमनसे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसौमनस (प्रातिपदिक)
स्यामmay we be
स्याम:
(मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
सhe
स:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुत्रामाhaving good protection
सुत्रामा:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootसुत्रामन् (प्रातिपदिक)
स्ववान्possessing wealth/strength
स्ववान्:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootस्ववत् (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अस्मेto us, for us
अस्मे:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आरात्from afar, away
आरात्:
अपादान/अधिकरण (distance)
TypeIndeclinable
Rootआरात्
चित्even
चित्:
निपात (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootचित्
द्वेषःhatred, hostility
द्वेषः:
कर्तृ (यः योतव्यः)
TypeNoun
Rootद्वेष (प्रातिपदिक)
सनुतर्युःmore remote/farther-off
सनुतर्युः:
कर्तृ-विशेषण (द्वेषः)
TypeAdjective
Rootसनुतर्यु (प्रातिपदिक)
योतुlet (him) keep away/ward off
योतु:
(मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootयु (धातु; युनक्ति/युते—‘to keep away, ward off, separate’)
Entities Mentioned
I
IndraY
Yajñiya (the worshipful sacred power/rite)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes