Shukla Yajur Veda — Adhyaya 18, Mantra 57
Rishi: Śukla-Yajurvedic tradition
Devata: Agni; secondarily ‘Devāḥ’ collectively
Chandas: Yajus-style
Samhita Patha (Devanagari)
इ॒ष्टो अ॒ग्निराहु॑तः पिपर्तु न इ॒ष्टᳪ ह॒विः । स्व॒गेदं दे॒वेभ्यो॒ नम॑:
Transliteration
iṣṭó agnír ā́hutaḥ pipartu na iṣṭáṃ havíḥ | svagédáṃ devébhyo námaḥ
Translation
यज्ञात इष्ट (विधिपूर्वक पूजित) अग्नी, आहुतीने संतुष्ट होऊन, आमच्यासाठी इष्ट (सम्यक् अर्पित) हवि परिपूर्ण करो. हे देवांकडे सुगतीने जावो—देवांना नमः.
Padapatha (Word Analysis)
इष्टः । अग्निः । आहुतः । पिपर्तु । नः । इष्टम् । हविः । स्व-गा । इदम् । देवेभ्यः । नमः
Word by Word
इष्टःdesired, beloved, well-pleasing
इष्टः:
विशेषणम् (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootइष्ट (यज्-धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; प्रातिपदिकम् ‘इष्ट’)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
कर्तृ (पिपर्तु)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिकम्)
आहुतःoffered (with oblation), invoked
आहुतः:
विशेषणम् (अग्निः)
TypeAdjective
Rootआ-हु (धातुः ‘हु’ + उपसर्ग ‘आ’; क्त-प्रत्ययान्त ‘आहुत’)
पिपर्तुmay (he) fill / satisfy
पिपर्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootपॄ (धातुः; लोट्-लकारः, परस्मैपदम्)
नःus / for us
नः:
सम्प्रदानम् (अर्थतः: ‘अस्मभ्यम्’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
इष्टम्the desired (thing)
इष्टम्:
कर्म (पिपर्तु)
TypeAdjective
Rootइष्ट (यज्-धातोः क्त-प्रत्ययान्त; ‘इष्ट’)
हविःoblation
हविः:
कर्म (इष्टम् इति विशेष्यं)
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिकम्)
सुwell, auspiciously
सु:
क्रियाविशेषणम् (गच्छतु/एतु इत्यर्थे ‘गेदं’ सह)
TypeIndeclinable
Rootसु (उपसर्ग/निपात; ‘well, good’)
ग॑एदंmay it go/come
ग॑एदं:
क्रिया
TypeVerb
Rootगा (धातुः; लोट्-लकारः, परस्मैपदम्; वैदिक-रूप ‘गेदं’ = ‘गच्छतु/एतु’)
देवेभ्यःto the gods
देवेभ्यः:
सम्प्रदानम्
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिकम्)
नमःobeisance, salutation
नमः:
भाव/उद्गारः (नमस्कारार्थे)
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिकम्)
Entities Mentioned
A
AgniD
Devāḥ (collectively)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes