Shukla Yajur Veda — Adhyaya 17, Mantra 61
Rishi: Not specified in the excerpt.
Devata: Indra.
Chandas: Likely Triṣṭubh/Jagatī-type diction, but not determinable without metrical audit.
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्रं॒ विश्वा॑ अवीवृधन्त्समु॒द्रव्य॑चसं॒ गिर॑: । र॒थीत॑मᳪ र॒थीनां॒ वाजा॑ना॒ᳪ सत्प॑तिं॒ पति॑म्
Transliteration
índraṃ víśvā avīvṛdhan samudrávyacasaṃ gíraḥ | rathītamáṃ rathīnā́ṃ vā́jānāṃ sátpatiṃ pátim
Translation
सर्व स्तुतिगीते इंद्राला वाढवितात—समुद्रव्यापी पराक्रम असलेल्या त्याला। तो रथींमध्ये श्रेष्ठ रथी आहे; वाजांचे (बक्षिसांचे) स्वामी; सत्पुरुषांचा सत्य प्रभू-स्वामी आहे.
Padapatha (Word Analysis)
इन्द्र॑म् । विश्वाः॑ । अ॒वी॒वृ॒ध॒न् । स॒मु॒द्र-व्य॑चसम् । गिरः॑ । र॒थी॒तमम् । र॒थी॒नाम् । वाजा॑नाम् । सत्-प॑तिम् । पति॑म् ।
Word by Word
इन्द्रम्Indra (as the object of praise)
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
विश्वाःall (all kinds of)
विश्वाः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्व/विशेषण-प्रातिपदिक)
अवीवृधन्they increased / made grow
अवीवृधन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृध् (वर्धने)
समुद्रocean
समुद्र:
कर्म
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
व्यचसम्wide-spreading / far-reaching
व्यचसम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootव्यचस् (प्रातिपदिक; ‘विस्तृत-तेजस्/विस्तृत-व्याप्ति’)
गिरःhymns / songs
गिरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक)
रथीतमम्the best charioteer
रथीतमम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootरथीतम (प्रातिपदिक; रथिन् + तमप्)
रथीनाम्of charioteers
रथीनाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootरथिन् (प्रातिपदिक)
वाजानाम्of prizes / strengths
वाजानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
सत्पतिम्lord of the good / true lord
सत्पतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसत्पति (प्रातिपदिक; सत् + पति)
पतिम्lord, master
पतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
I
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes