Mantra 12
Rishi: Śruti-mantra; used as technical invitatory in VS
Devata: Agni (as multi-located presence)
Chandas: Ritual formula (non-metrical/short cadence)
Samhita Patha (Devanagari)
नृ॒षदे॒ वेड॑प्सु॒षदे॒ वेड् ब॑र्हि॒षदे॒ वेड् व॑न॒सदे॒ वेड् स्व॒र्विदे॒ वेट्
Transliteration
nṛṣáde véṭ apsuṣáde véḍ barhiṣáde véḍ vanasáde véḍ svarvíde véṭ
Translation
हे नृषद् (मनुष्यांमध्ये विराजमान), ये! हे अप्सुषद् (जलात विराजमान), ये! हे बर्हिषद् (बर्हीवर विराजमान), ये! हे वनसद् (काष्ठात विराजमान), ये! हे स्वर्विद् (स्वर्ग प्राप्त करून देणारा), ये!
Padapatha (Word Analysis)
नृषदे । वेट् । अप्सुषदे । वेट् । बर्हिषदे । वेट् । वनसदे । वेट् । स्वर्विदे । वेट् ।
Word by Word
नृषदेO one who sits among men
नृषदे:
सम्बोधन (address)
TypeNoun (compound epithet)
Rootनृ- (प्रातिपदिक) + सद् (धातु √सद् ‘सीदति/उपविशति’) → कृत्-प्रत्यय ‘-सद्/सद’ (नृषद्)
वेट्may (he) come / be present / accept
वेट्:
(क्रिया) — आह्वान/अनुज्ञा
TypeVerb (Vedic injunctive/imperative-like)
Root√वह्/√वह्? (न); actually Vedic particle/verb-form: ‘वेट्’ = ‘वेत्/वेट्’ from √विद् ‘जानाति’ in injunctive/imperative sense used as invitatory ‘may he/you come/accept’? (यजुर्वैदिक प्रयोग: ‘वेट्’ = ‘वेतु’/‘आगच्छतु’/‘स्वीकरोतु’)
अप्सुषदेO one who sits in the waters
अप्सुषदे:
सम्बोधन
TypeNoun (compound epithet)
Rootअप्- (प्रातिपदिक ‘जल’) + सद् (√सद्) → अप्सुसद्
वेट्may (he) come / accept
वेट्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root(as above) वैदिक ‘वेट्’ (आह्वानार्थ)
बर्हिषदेO one who sits on the sacred grass (barhis)
बर्हिषदे:
सम्बोधन
TypeNoun (compound epithet)
Rootबर्हिस्- (प्रातिपदिक ‘कुश/आसन’) + सद् (√सद्) → बर्हिषद्
वेट्may (he) come / accept
वेट्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root(as above) वैदिक ‘वेट्’ (आह्वानार्थ)
वनसदेO one who sits in the woods / among plants
वनसदे:
सम्बोधन
TypeNoun (compound epithet)
Rootवन- (प्रातिपदिक ‘वन/काष्ठ/वनस्पति’) + सद् (√सद्) → वनसद्
वेट्may (he) come / accept
वेट्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root(as above) वैदिक ‘वेट्’ (आह्वानार्थ)
स्वर्विदेO knower/finder of heaven (light)
स्वर्विदे:
सम्बोधन
TypeNoun (compound epithet)
Rootस्वर्- (प्रातिपदिक ‘स्वर्ग/ज्योतिः’) + विद् (√विद् ‘जानाति/विन्दति’) → स्वर्विद्
वेट्may (he) come / accept
वेट्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root(as above) वैदिक ‘वेट्’ (आह्वानार्थ)
Entities Mentioned
A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes