Mantra 12

Rishi: Yājñavalkya-tradition

Devata: Viśvakarman; Vāyu; Antarikṣa; Prāṇas

Chandas: Yajus (prose with imperative cadence)

Samhita Patha (Devanagari)

वि॒श्वक॑र्मा त्वा सादयत्व॒न्तरि॑क्षस्य पृ॒ष्ठे व्यच॑स्वतीं॒ प्रथ॑स्वतीम॒न्तरि॑क्षं यच्छा॒न्तरि॑क्षं दृᳪहा॒न्तरि॑क्षं॒ मा हि॑ᳪसीः । विश्व॑स्मै प्रा॒णाया॑पा॒नाय॑ व्या॒नायो॑दा॒नाय॑ प्रति॒ष्ठायै॑ च॒रित्रा॑य । वा॒युष्ट्वा॒ऽभि पा॑तु म॒ह्या स्व॒स्त्या छ॒र्दिषा॒ शन्त॑मेन॒ तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वा सी॑द

Transliteration

viśvákarmā tvā sādayatv antárikṣasya pṛṣṭhé vyácasvatīṃ práthasvatīm | antárikṣaṃ yacchāntárikṣaṃ dṛṃhāntárikṣaṃ mā hiṃsīḥ | víśvasmai prāṇā́yāpānā́ya vyānā́yodānā́ya pratiṣṭhā́yai carítrāya | vāyúṣ ṭvā́ 'bhí pātu mahyā́ svastyā́ chárdiṣā śántamena tayā́ devátayā 'ṅgirasvád dhruvā́ sīdá

Translation

विश्वकर्मा तुला अन्तरिक्षाच्या पृष्ठावर बसवो—विस्तारिणी, दूरवर पसरिणी. तू अन्तरिक्ष धारण कर; अन्तरिक्ष दृढ कर; अन्तरिक्षाला इजा करू नकोस. सर्वांसाठी—प्राण, अपान, व्यान, उदान यांसाठी; प्रतिष्ठेसाठी आणि चरित्र (यथोचित गती/क्रम) यासाठी. वायू तुझे सर्वतोमुखी रक्षण करो—महान् कल्याणाने, स्वस्तिने, आणि अत्यंत शांत छर्दिस् (आश्रय/आवरण) याने. त्या देवतेच्या साहाय्याने, अङ्गिरसाप्रमाणे, तू ध्रुवा (अचल) होऊन बस.

Padapatha (Word Analysis)

वि॒श्वक॑र्मा । त्वा॒ । सा॒द॒य॒तु॒ । अ॒न्तरि॑क्षस्य । पृ॒ष्ठे । व्यच॑स्वतीम् । प्रथ॑स्वतीम् । अ॒न्तरि॑क्षम् । य॒च्छ॒ । अ॒न्तरि॑क्षम् । दृᳪ॒ह॒ । अ॒न्तरि॑क्षम् । मा । हि॑ᳪसीः । विश्व॑स्मै । प्रा॒णाय॑ । अ॒पा॒नाय॑ । व्या॒नाय॑ । उ॒दा॒नाय॑ । प्रति॒ष्ठायै॑ । च॒रित्रा॑य । वा॒युः । त्वा॒ । अ॒भि । पा॒तु॒ । म॒ह्या । स्व॒स्त्या । छ॒र्दिषा॒ । शन्त॑मेन । तया॑ । दे॒वत॑या । अ॒ङ्गि॒र॒स्वत् । ध्रु॒वा । सी॒द॒

Entities Mentioned

• Viśvakarman
• Antarikṣa
• Vāyu
• Prāṇas (Prāṇa, Apāna, Vyāna, Udāna)