Mantra 35
Rishi: Śukla YV benedictory mantra tradition
Devata: Sarasvatī (dual aspect) / prosperity powers; addressed beneficiary is the established sacred presence (often Agni/altar or sacrificer by extension)
Chandas: Anuṣṭubh-like (benedictory cadence)
Samhita Patha (Devanagari)
इ॒षे रा॒ये र॑मस्व॒ सह॑से द्यु॒म्न ऊ॒र्जे अप॑त्याय । स॒म्राड॑सि स्व॒राड॑सि सारस्व॒तौ त्वोत्सौ॒ प्राव॑ताम्
Transliteration
iṣé rāyé ramasva sáhase dyumná ūrjé ápatyāya | samrā́ḍ asi svarā́ḍ asi sārasvatáu tvótsáu prā́vatām
Translation
इषा (पोषण) व राय (धन) यांसाठी रम; सहस (बल), द्युम्न (तेज), ऊर्ज (शक्ती) व अपत्य (संतान) यांसाठी. तू सम्राट आहेस, तू स्वराट आहेस; सारस्वतौ—सरस्वतीचे दोन स्रोत—तुझे रक्षण करून तुला समृद्ध करो.
Padapatha (Word Analysis)
इ॒षे । रा॒ये । र॑मस्व । सह॑से । द्यु॒म्ने । ऊ॒र्जे । अप॑त्याय । स॒म्राट् । असि । स्व॒राट् । असि । सारस्व॒तौ । त्वा । उत्सौ॑ । प्राव॑ताम्
Word by Word
इषेfor nourishment / for refreshment
इषे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइष् (इष्/इषा) प्रातिपदिक ‘इष्/इषा’
रायेfor wealth
राये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootराय्/रायि (प्रातिपदिक ‘राय्’ = धन)
रमस्वtake delight / rejoice
रमस्व:
—
TypeVerb
Rootरम् (धातु)
सहसेfor strength
सहसे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक ‘सहस्’ = बल)
द्यु॒म्नेfor splendor / glory
द्यु॒म्ने:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootद्यु॒म्न (प्रातिपदिक ‘द्यु॒म्न’ = तेजस्/यशस्)
ऊर्जेfor vigor / vital power
ऊर्जे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootऊर्ज्/ऊर्जा (प्रातिपदिक ‘ऊर्जा’ = बल/रस)
अपत्यायfor offspring
अपत्याय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअपत्य (प्रातिपदिक ‘अपत्य’ = सन्तान)
सम्राट्a universal ruler
सम्राट्:
कर्तृ (असि-क्रियायाः कर्ता)
TypeNoun
Rootसम्राज् (प्रातिपदिक ‘सम्राट्’ = सार्वभौम राजा)
असिyou are
असि:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
स्वराट्a self-ruler / independent sovereign
स्वराट्:
कर्तृ (असि-क्रियायाः कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वराज् (प्रातिपदिक ‘स्वराट्’ = स्वाधीन राजा)
असिyou are
असि:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
सारस्वतौthe two Sarasvat-related ones (O pair)
सारस्वतौ:
कर्तृ (प्रावताम्-क्रियायाः कर्ता)
TypeAdjective (used substantively, dual)
Rootसारस्वत (प्रातिपदिक; सरस्वती-सम्बन्धिन्)
त्वाyou (as object)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उत्सौthe two springs / sources
उत्सौ:
कर्तृ (प्रावताम्-क्रियायाः कर्ता)
TypeNoun
Rootउत्स (प्रातिपदिक ‘उत्स’ = स्रोतस्/उद्गम)
प्रावताम्let (them two) protect / further
प्रावताम्:
—
TypeVerb
Rootप्र + अव् (धातु ‘अव्’ = रक्षण/पालन; ‘प्र’ उपसर्ग)
Entities Mentioned
S
Sarasvatī (dual springs/twin sources)P
Prosperity powers (Iṣa, Rāya, Sahas, Dyumna, Ūrjā, Apatya)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes