पिप्पलाद-मुनिना पद्मा-विवाहः (Pippalāda’s Marriage to Padmā and the Establishment of Dharma)

Verse 1

नन्दीश्वर उवाच । अथ लोके व्यवस्थाय धर्मस्य स्थापनेच्छया । महालीलां चकारेशस्तामहो सन्मुने शृणु

नंदीश्वर म्हणाले—मग लोकांची व्यवस्था नीट व्हावी व धर्माची स्थापना व्हावी या इच्छेने परमेश्वर शिवांनी एक महान दिव्य लीला केली. हे सत्मुने, ती अद्भुत कथा ऐक।

Verse 2

एकदा पुष्पभद्रायां स्नातुं गच्छन्मुनीश्वरः । ददर्श पद्मां युवतीं शिवांशां सुमनोहराम्

एकदा मुनीश्वर पुष्पभद्रेत स्नानास जात असता, त्यांना पद्मा नावाची एक युवती दिसली—अतिशय मनोहर, शिवाच्या अंश-तेजाने युक्त।

Verse 3

तल्लिप्सुस्तत्पितुः स्थानमनरण्यस्य भूपतेः । जगाम भुवनाचारी लोकतत्त्वविचक्षणः

ते मिळविण्याच्या इच्छेने तो आपल्या पित्याच्या, राजा अनरण्याच्या निवासस्थानी गेला. तो भुवनांत विचरण करणारा व लोकतत्त्वांचा सूक्ष्म जाणकार होता.

Verse 4

राजा नराणां तं दृष्ट्वा प्रणम्य च भयाकुलः । मधुपर्कादिकं दत्त्वा पूजयामास भक्तितः

त्यांना पाहताच नरांचा राजा भयमिश्रित आदराने नमस्कार करून, मधुपर्क इत्यादी अर्पण करून भक्तिभावाने पूजा करू लागला.

Verse 5

स्नेहात्सर्वं गृहीत्वा स ययाचे कन्यकां मुनिः । मौनी बभूव नृपतिः किंचिन्निर्वक्तुमक्षमः

स्नेहाने मुनिने सर्व काही स्वीकारून मग कन्येची याचना केली. राजा मौन झाला; एक शब्दही बोलण्यास असमर्थ ठरला.

Verse 6

मुनिः प्रोवाच नृपतिं कन्यां मे देहि भक्तितः । अन्यथा भस्मसात्सर्वं करिष्येहं त्वया सह

मुनि राजाला म्हणाला—“भक्तिभावाने मला कन्या दे. अन्यथा तुझ्यासह इथले सर्व काही भस्म करून टाकीन.”

Verse 7

अथो बभूवुराच्छन्नाः सर्वे राजजनास्तदा । तेजसा पिप्पलादस्य दाधीचस्य महामुने

मग, हे महामुने, राजाचे सर्व जन एकाएक आच्छादित झाले—दधीचीपुत्र श्री पिप्पलादाच्या तेजाने पराभूत होऊन.

Verse 8

अथ राजा महाभीतो विलप्य च मुहुर्मुहुः । कन्यामलंकृताम्पद्मां वृद्धाय मुनये ददौ

मग राजा अतिभयभीत होऊन वारंवार विलाप करू लागला आणि अलंकारांनी सजलेली पद्मा कन्या वृद्ध मुनिला देऊन टाकली.

Verse 9

पद्मां विवाह्य स मुनिश्शिवांशाम्भूपतेः सुताम् । पिप्पलादो गृहीत्वा तां मुदितः स्वाश्रमं ययौ

शिवांश राजाची कन्या पद्मा हिच्याशी विवाह करून मुनि पिप्पलाद तिला सोबत घेऊन आनंदाने आपल्या आश्रमाकडे गेला.

Verse 10

तत्र गत्वा मुनिवरो वयसा जर्जरोधिकः । उवाच नार्या स तया तपस्वीनातिलम्पटः

तेथे जाऊन मुनिवर वयामुळे अत्यंत जर्जर झालेले होते; त्यांनी त्या स्त्रीशी बोलले. ते तपस्वी होते, कामवृत्तीत आसक्त नव्हते.

Verse 11

अथोऽनरण्यकन्या सा सिषेवे भक्तितो मुनिम् । कर्मणा मनसा वाचा लक्ष्मीर्नारायणं यथा

मग ती अरण्यकन्या भक्तिभावाने मुनिंची सेवा करू लागली—कर्माने, मनाने आणि वाणीने—जशी लक्ष्मी नारायणाची सेवा करते.

Verse 12

इत्थं स पिप्पलादो हि शिवांशो मुनिसत्तमः । रेमे तया युवत्या च युवाभूय स्वलीलया

अशा रीतीने शिवांश मुनिश्रेष्ठ पिप्पलाद आपल्या लीलेंने पुन्हा तरुण झाले आणि त्या युवतीसह आनंदाने रमले.

Verse 13

दश पुत्रा महात्मानो बभूवुस्सुतपस्विनः । मुनेः पितुस्समाः सर्वे पद्मायाः सुखवर्द्धनाः

दहा पुत्र झाले—महात्मे व उत्तम तपाने संपन्न। ते सर्व मुनि-पित्याप्रमाणे गुणवान होते आणि पद्मेच्या सुखात वाढ करणारे ठरले.

Verse 14

एवं लीलावतारो हि शंकरस्य महाप्रभोः । पिप्पलादो मुनिवरो नानालीलाकरः प्रभुः

अशा प्रकारे मुनिवर पिप्पलाद हे महाप्रभू शंकरांचे लीला-अवतार होते; ते प्रभू नानाविध दिव्य लीलांचे कर्ते होते.

Verse 15

येन दत्तो वरः प्रीत्या लोकेभ्यो हि दयालुना । दृष्ट्वा लोके शनेः पीडां सर्वेषामनिवारिणीम्

तो दयाळू प्रभु प्रसन्न होऊन लोकांना वर देऊ लागला; कारण त्याने जगात शनीची पीडा—जी सर्वांवर अनिवार्य—पाहिली होती.

Verse 16

षोडशाब्दावधि नृणां जन्मतो न भवेच्च सा । तथा च शिवभक्तानां सत्यमेतद्धि मे वचः

जन्मापासून सोळा वर्षांपर्यंत मनुष्यांवर पापाचे पूर्ण दायित्व येत नाही; तसेच शिवभक्तांनाही—हे माझे सत्य वचन आहे।

Verse 17

अथानादृत्य मद्वाक्यं कुर्यात्पीडां शनिः क्वचित् । तेषां नृणां तदा स स्याद्भस्मसान्न हि संशयः

माझे वचन न मानता शनि कधी पीडा देईल, तर त्या मनुष्यांसाठी तो भस्म व तुसासारखा होईल—यात संशय नाही।

Verse 18

इति तद्भयतस्तात विकृतोपि शनैश्चरः । तेषां न कुरुते पीडां कदाचिद्ग्रहसत्तमः

अशा रीतीने, तात, त्या भयामुळे विकृतस्वरूप शनीश्चरही त्यांना कधी पीडा देत नाही; कारण तो ग्रहांमध्ये श्रेष्ठ आहे।

Verse 19

इति लीलामनुष्यस्य पिप्पलादस्य सन्मुने । कथितं सुचरित्रन्ते सर्वकामफलप्रदम्

अशा प्रकारे, हे सन्मुने, शिवाच्या लीलामय मानुषरूप पिप्पलादाचे उत्तम चरित्र मी तुला सांगितले; ते सर्व कामनांचे फल देणारे आहे।

Verse 20

गाधिश्च कौशिकश्चैव पिप्पलादो महामुनिः । शनैश्चरकृतां पीडां नाशयन्ति स्मृतास्त्रयः

गाधि, कौशिक आणि महामुनी पिप्पलाद—हे तिघे स्मरण केले असता शनैश्चर (शनी) कृत पीडा नष्ट करतात.

Verse 21

पिप्पलादस्य चरितं पद्माचरितसंयुतम् । यः पठेच्छृणुयाद्वापि सुभक्त्या भुवि मानवः

पद्मचरित्रासह पिप्पलादाचे हे चरित्र—जो मनुष्य पृथ्वीवर सच्च्या भक्तीने वाचेल किंवा ऐकेल, तो पुण्यफळाचा भागी होतो.

Verse 22

शनिपीडाविनाशार्थमेतच्चरितमुत्तमम् । यः पठेच्छणुयाद्वापि सर्वान्कामानवाप्नुयात्

शनिदेवाच्या पीडांचा नाश व्हावा म्हणून हे उत्तम पवित्र चरित्र आहे। जो याचे पठण करील किंवा श्रवण करील, तो शिवकृपेने सर्व इच्छित कामना प्राप्त करील।

Verse 23

धन्यो मुनिवरो ज्ञानी महाशैवः सताम्प्रियः । अस्य पुत्रो महेशानः पिप्पलादाख्य आत्मवान्

धन्य तो श्रेष्ठ मुनी—ज्ञानी, महाशैव आणि सज्जनांचा प्रिय। त्याचा पुत्र महेशान, आत्मसंयमी, पिप्पलाद या नावाने प्रसिद्ध आहे।

Verse 24

इदमाख्यानमनघं स्वर्ग्यं कुग्रहपोषहृत् । सर्वकामप्रदन्तात शिवभक्तिविवर्द्धनम्

हे निष्कलंक आख्यान स्वर्गप्रद असून कुग्रहांनी पोसलेल्या पीडांचा नाश करते। हे सर्व योग्य कामना पूर्ण करते, दानफल देते आणि शिवभक्ती वाढवते।

Verse 25

इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां पिप्पलादावतारचरितवर्णनं नाम पंचविंशोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीशिवमहापुराणाच्या तृतीय शतरुद्रसंहितेत “पिप्पलादावतारचरितवर्णन” नावाचा पंचविसावा अध्याय समाप्त झाला।