राहोर्विमोचनानन्तरं जलन्धरस्य सैन्योद्योगः — Rahu’s Aftermath and Jalandhara’s Mobilization

Verse 1

व्यास उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ कथा ते श्राविताद्भुता । महाप्रभोश्शंकरस्य यत्र लीला च पावनी

व्यास म्हणाले—हे सर्वज्ञ सनत्कुमार! आपण मला एक अद्भुत कथा ऐकविली, ज्यात महाप्रभू शंकरांची पावन लीला प्रकट होते.

Verse 2

इदानीं ब्रूहि सुप्रीत्या कृपां कृत्वा ममो परि । राहुर्मुक्तः कुत्र गतः पुरुषेण महामुने

आता कृपा करून, अत्यंत स्नेहाने मला सांगा, हे महामुने—त्या महापुरुषाने मुक्त केलेला राहू कुठे गेला?

Verse 3

सूत उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य व्यासस्यामितमेधसः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा ब्रह्मपुत्रो महामुनिः

सूत म्हणाले—अमित बुद्धीच्या व्यासांचे हे वचन ऐकून, प्रसन्नचित्त ब्रह्मपुत्र महामुनींनी प्रत्युत्तर दिले.

Verse 4

सनत्कुमार उवाच । राहुर्विमुक्तो यस्तेन सोपि तद्वर्वरस्थले । अतस्स वर्वरो भूत इति भूमौ प्रथां गतः

सनत्कुमार म्हणाले—ज्याच्यामुळे राहू मुक्त झाला, तोही त्या ‘वरवर’ स्थानीच राहिला. म्हणून तो ‘वरवर-भूत’ म्हणून प्रसिद्ध झाला आणि हे नाव पृथ्वीवर प्रथित झाले.

Verse 5

ततः स मन्यमानस्स्वं पुनर्जनिमथानतः । गतगर्वो जगामाथ जलंधरपुरं शनैः

मग तो आपल्या पुनर्जन्माचा विचार करून नमस्कार करीत, गर्व दूर करून, हळूहळू जलंधराच्या नगरीकडे परत गेला.

Verse 6

जलंधराय सोऽभ्येत्य सर्वमीशविचेष्टितम् । कथयामास तद्व्यासाद्व्यास दैत्येश्वराय वै

जलंधराकडे जाऊन, जे काही घडले ते सर्व ईश्वर शिवाची लीला मानून, त्याने दैत्याधिपतीला सविस्तर सांगितले.

Verse 7

सनत्कुमार उवाच । जलंधरस्तु तच्छ्रुत्वा कोपाकुलितविग्रहः । बभूव बलवान्सिन्धुपुत्रो दैत्येन्द्रसत्तमः

सनत्कुमार म्हणाले—ते ऐकून, समुद्रपुत्र व दैत्यांतील श्रेष्ठ असा बलवान जलंधर क्रोधाने व्याकुळ झाला आणि त्याचा आवेश उग्र झाला.

Verse 8

ततः कोपपराधीनमानसो दैत्यसत्तमः । उद्योगं सर्वसैन्यानां दैत्यानामादिदेश ह

मग क्रोधाच्या आधीन झालेल्या त्या दैत्यश्रेष्ठाने सर्व दैत्यसेनांना युद्धासाठी सज्ज होण्याची आज्ञा दिली.

Verse 9

जलंधर उवाच । निर्गच्छंत्वखिला दैत्याः कालनेमिमुखाः खलु । तथा शुंभनिशुम्भाद्या वीरास्स्वबलसंयुताः

जलंधर म्हणाला—कालनेमीच्या नेतृत्वाखाली सर्व दैत्य बाहेर पडोत; तसेच शुंभ-निशुंभ आदी वीरही आपल्या-आपल्या सैन्यासह पुढे जावोत।

Verse 10

कोटिर्वीरकुलोत्पन्नाः कंबुवंश्याश्च दौर्हृदाः । कालकाः कालकेयाश्च मौर्या धौम्रास्तथैव च

वीरकुलांत जन्मलेले कोट्यवधी योद्धे होते—कंबुवंशी, दौर्हृद, कालक व कालकेय; तसेच मौर्य आणि धौम्रही होते।

Verse 11

इत्याज्ञाप्यासुरपतिस्सिंधुपुत्रो प्रतापवान् । निर्जगामाशु दैत्यानां कोटिभिः परिवारितः

अशी आज्ञा देऊन प्रतापी असुरपति—सिंधूचा पराक्रमी पुत्र—दैत्यांच्या कोट्यवधी सैन्याने वेढलेला, त्वरेने निघून गेला।

Verse 12

ततस्तस्याग्रतश्शुक्रो राहुश्छिन्नशिरोऽभवत् । मुकुटश्चापतद्भूमौ वेगात्प्रस्खलितस्तदा

मग त्याच्या समोरच शुक्र व राहू यांचे शिरच्छेद झाले. त्या क्षणी प्रहाराच्या वेगाने त्यांचे मुकुट घसरून भूमीवर पडले.

Verse 13

व्यराजत नभः पूर्णं प्रावृषीव यथा घनैः । जाता अशकुना भूरि महानिद्रावि सूचकाः

आकाश मेघांनी पावसाळ्यासारखे पूर्ण भरून तेजस्वी दिसू लागले. अनेक अपशकुन दर्शविणारे पक्षी प्रकट झाले—आगामी युद्धापूर्वीच्या महान मोह-निद्रा व अंधकाराचे सूचक.

Verse 14

तस्योद्योगं तथा दृष्ट्वा गीर्वाणास्ते सवासवाः । अलक्षितास्तदा जग्मुः कैलासं शंकरालयम्

त्याचा उद्योग व तयारी पाहून ते देवगण—इंद्रासह—तेव्हा कोणाच्या लक्षात न येता कैलास, शंकराच्या धामास, गेले।

Verse 15

तत्र गत्वा शिवं दृष्ट्वा सुप्रणम्य सवासवाः । देवास्सर्वे नतस्कंधाः करौ बद्ध्वा च तुष्टुवुः

तेथे जाऊन शिवांचे दर्शन घेऊन, इंद्रासह सर्व देवांनी उत्तम प्रकारे प्रणाम केला। विनयाने खांदे नतमस्तक करून व हात जोडून त्यांनी स्तुती केली।

Verse 16

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव करुणाकर शंकर । नमस्तेस्तु महेशान पाहि नश्शरणागतान्

देव म्हणाले—हे देवदेव महादेव, करुणाकर शंकर! हे महेशान, तुला नमस्कार असो; आम्ही शरण आलेलो आहोत, आमचे रक्षण कर।

Verse 17

विह्वला वयमत्युग्रं जलंधरकृतात्प्रभो । उपद्रवात्सदेवेन्द्राः स्थानभ्रष्टाः क्षितिस्थिताः

हे प्रभो! जलंधराने केलेल्या अत्यंत उग्र उपद्रवामुळे आम्ही व्याकुळ झालो आहोत. देवेन्द्रासह देवगणही आपल्या स्थानावरून ढळून पृथ्वीवर पडले आहेत.

Verse 18

न जानासि कथं स्वामिन्देवापत्तिमिमां प्रभो । तस्मान्नो रक्षणार्थाय जहि सागरनन्दनम्

हे स्वामिन्, हे प्रभो! देवांवर आलेली ही आपत्ती तुम्हाला कशी कळत नाही? म्हणून आमच्या रक्षणासाठी सागरनंदन (जलंधर) याचा संहार करा.

Verse 19

अस्माकं रक्षणार्थाय यत्पूर्वं गरुडध्वजः । नियोजितस्त्वया नाथ न क्षमस्सोऽद्य रक्षितुम्

हे नाथ! गरुडध्वज ज्याला आपण पूर्वी आमच्या रक्षणासाठी नेमले होते, तो आज आम्हाला रक्षण करण्यास समर्थ नाही।

Verse 20

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे जलंधरवधोपाख्याने सामान्यगणासुरयुद्धवर्णनं नाम विंशोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीशिवमहापुराणाच्या द्वितीय भागातील रुद्रसंहितेच्या पाचव्या युद्धखण्डात जलंधरवधोपाख्यानांतर्गत “सामान्य गण व असुर यांचे युद्धवर्णन” नामक विसावा अध्याय समाप्त झाला।

Verse 21

अलक्षिता वयं चात्रागताश्शंभो त्वदंतिकम् । स आयाति त्वया कर्त्तुं रणं सिंधुसुतो बली

हे शंभो! आम्ही येथे अदृश्य राहून तुमच्या सान्निध्यात आलो आहोत। सिंधूचा पराक्रमी पुत्र तुझ्याशी रण करण्यास येत आहे।

Verse 22

अतस्स्वामिन्रणे त्वं तमविलंबं जलंधरम् । हंतुमर्हसि सर्वज्ञ पाहि नश्शरणागतान्

म्हणून हे स्वामी! या रणात तू त्या जलंधराचा विलंब न करता वध करावा. हे सर्वज्ञ! आम्ही शरण आलेलो आहोत—आमचे रक्षण कर।

Verse 23

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा ते सुरास्सर्वे प्रभुं नत्वा सवासवाः । पादौ निरीक्ष्य संतस्थुर्महेशस्य विनम्रकाः

सनत्कुमार म्हणाले—असे बोलून ते सर्व देव, इंद्रासह, प्रभूला नमस्कार करून; महेशाच्या चरणांकडे पाहत विनम्रतेने तेथेच उभे राहिले।

Verse 24

सनत्कुमार उवाच । इति देववचः श्रुत्वा प्रहस्य वृषभध्वजः । द्रुतं विष्णुं समाहूय वचनं चेदमब्रवीत्

सनत्कुमार म्हणाले—देवांचे हे वचन ऐकून वृषभध्वज (शिव) हसले. त्यांनी त्वरेने विष्णूला बोलावून हे वचन सांगितले।

Verse 25

ईश्वर उवाच । हृषीकेश महाविष्णो देवाश्चात्र समागताः । जलंधरकृतापीडाश्शरणं मेऽतिविह्वलाः

ईश्वर म्हणाले—हे हृषीकेश, हे महाविष्णो! येथे देव सर्व एकत्र आले आहेत. जलंधराच्या पीडेमुळे अत्यंत व्याकुळ होऊन ते माझ्या शरणास आले आहेत।

Verse 26

जलंधरः कथं विष्णो संगरे न हत स्त्वया । तद्गृहं चापि यातोऽसि त्यक्त्वा वैकुण्ठमात्मनः

हे विष्णो! संग्रामात जालंधर तुझ्याकडून कसा मारला गेला नाही? आणि तू आपले वैकुंठ सोडून त्याच्या घरीही का गेलास?

Verse 27

मया नियोजितस्त्वं हि साधुसंरक्षणाय च । निग्रहाय खलानां च स्वतंत्रेण विहारिणा

सज्जनांचे रक्षण आणि दुष्टांचा निग्रह यासाठी मीच तुला नियुक्त केले आहे—तू जो स्वतंत्रपणे विहार करतोस, स्वेच्छेने वागतोस।

Verse 28

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य महेशस्य वचनं गरुडध्वजः । प्रत्युवाच विनीतात्मा नतकस्साञ्जलिर्हरिः

सनत्कुमार म्हणाले—महेशाचे वचन असे ऐकून गरुडध्वज हरिने विनीत मनाने नमस्कार केला, हात जोडले आणि मग उत्तर दिले.

Verse 29

विष्णुरुवाच । तवांशसंभवत्वाच्च भ्रातृत्वाच्च तथा श्रियः । मया न निहतः संख्ये त्वमेनं जहि दानवम्

विष्णू म्हणाले—तू माझ्या अंशापासून उत्पन्न आहेस आणि श्री (लक्ष्मी) चा भाऊही आहेस; म्हणून मी युद्धात याचा वध केला नाही. तूच या दानवाचा वध कर.

Verse 30

महाबलो महावीरो जेयस्सर्वदिवौकसाम् । अन्येषां चापि देवेश सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्

तो महाबली व महावीर आहे—सर्व दिवौकसांचा विजेता आहे. आणि इतरांचाही, हे देवेश; हे सत्य मी तुम्हाला सांगतो.

Verse 31

मया कृतो रणस्तेन चिरं देवान्वितेन वै । मदुपायो न प्रवृत्तस्तस्मिन्दानवपुंगवे

देवांच्या साहाय्याने त्या महाबलवानाशी मी दीर्घकाळ युद्ध केले. तरी त्या दानवश्रेष्ठावर माझा उपाय चालला नाही, युक्ती सफल झाली नाही.

Verse 32

तत्पराक्रमतस्तुष्टो वरं ब्रूहीत्यहं खलु । इति मद्वचनं श्रुत्वा स वव्रे वरमुत्तमम्

त्याच्या पराक्रमाने संतुष्ट होऊन मी म्हणालो—“वर माग.” माझे वचन ऐकून त्याने उत्तम वर निवडला.

Verse 33

मद्भगिन्या मया सार्द्धं मद्गेहे ससुरो वस । मदधीनो महाविष्णो इत्यहं तद्गृहं गतः

“माझ्या भगिनीसह माझ्या घरी, हे सासरे, निवास करा. महाविष्णू माझ्या अधीन आहेत.” असे म्हणत मी त्याच्या घरी गेलो।

Verse 34

सनत्कुमार उवाच । इति विष्णोर्वचश्श्रुत्वा शकरस्स महेश्वरः । विहस्योवाच सुप्रीतस्सदयो भक्तवत्सलः

सनत्कुमार म्हणाले—विष्णूची ही वचने ऐकून, भक्तवत्सल व करुणामय महेश्वर शंकर प्रसन्न होऊन हसले आणि मग बोलले।

Verse 35

महेश्वर उवाच । हे विष्णो सुरवर्य त्वं शृणु मद्वाक्यमादरात् । जलंधरं महादैत्यं हनिष्यामि न संशयः

महेश्वर म्हणाले—हे विष्णो, देवश्रेष्ठा! माझे वचन आदराने ऐक. मी महादैत्य जलंधराचा वध करीन; यात संशय नाही।

Verse 36

स्वस्थानं गच्छ निर्भीतो देवा गच्छंत्वपि ध्रुवम् । निर्भया वीतसंदेहा हतं मत्वाऽसुराधिपम्

निर्भय होऊन आपल्या स्वधामास जा; देवही निश्चयाने परत जावोत. निर्भय व संशयरहित होऊन, असुराधिपती मारला गेला असे मानून परत फिरा.

Verse 37

सनत्कुमार उवाच । इति श्रुत्वा महेशस्य वचनं स रमापतिः । सनिर्जरो जगामाशु स्वस्थानं गतसंशयः

सनत्कुमार म्हणाले—महेशाचे वचन असे ऐकून रमापती (विष्णू) अमरांसह शीघ्र स्वधामास गेला; त्याचा संशय निवळला.

Verse 38

एतस्मिन्नंतरे व्यास स दैत्येन्द्रोऽतिविक्रमः । सन्नद्धैरसुरैस्सार्द्धं शैलप्रांतं ययौ बली

याच दरम्यान, हे व्यास, अतिपराक्रमी दैत्येंद्र बली सन्नद्ध असुरांसह पर्वताच्या प्रांतभागाकडे निघाला।

Verse 39

कैलासमवरुध्याथ महत्या सेनया युतः । संतस्थौ कालसंकाशः कुर्वन्सिंहरवं महान्

मग तो विशाल सेनेसह कैलासाला वेढा घालून तो उभा राहिला; काळासारखा भयंकर दिसत, तो महान सिंहगर्जना करू लागला।

Verse 40

अथ कोलाहलं श्रुत्वा दैत्यनादसमुद्भवम् । चुक्रोधातिमहेशानो महालीलः खलांतकः

तेव्हा दैत्यांच्या गर्जनेतून उठलेला तो कोलाहल ऐकून, महालीलामय व दुष्टसंहारक परम महेश्वर शिव क्रोधावले।

Verse 41

समादिदेश संख्याय स्वगणान्स महाबलान् । नंद्यादिकान्महादेवो महोतिः कौतुकी हरः

तेव्हा तेजस्वी व उद्देशपूर्ण उत्साहाने प्रेरित हर महादेवांनी नंदी आदी आपल्या अतिबलवान गणांना मोजून, योग्य क्रमाने रांगेत उभे राहण्याची आज्ञा दिली।

Verse 42

नन्दीभमुखसेनानीमुखास्सर्वे शिवाज्ञया । गणाश्च समनह्यंत युद्धाया तित्वरान्विताः

शिवाच्या आज्ञेने नंदी-भृंगी आदी सेनानायकांसह सर्व गण, उतावळेपणाने शस्त्रसज्ज होऊन त्वरेने युद्धासाठी तयार झाले।

Verse 43

अवतेरुर्गणास्सर्वे कैलासात्क्रोधदुर्मदाः । वल्गतो रणशब्दांश्च महावीरा रणाय हि

कैलासातून सर्व गण उतरले—क्रोधाने उन्मत्त, पराक्रमाच्या गर्वाने दुर्दम. ते महावीर युद्धासाठी झेपावत रणघोषाचे प्रचंड निनाद करू लागले.

Verse 44

ततस्समभवद्युद्धं कैलासोपत्यकासु वै । प्रमथाधिपदैत्यानां घोरं शस्त्रास्त्रसंकुलम्

त्यानंतर कैलासाच्या उपत्यकांत प्रमथांचे अधिपती आणि दैत्य यांच्यात घोर युद्ध माजले; सर्वत्र शस्त्रास्त्रांनी ते दाटून भरले होते।

Verse 45

भेरीमृदंगशंखौघैर्निस्वानैर्वीरहर्षणैः । गजाश्वरथशब्दैश्च नादिता भूर्व्यकंपत

भेरी, मृदंग व शंखांच्या वीरहर्षक निनादांनी आणि गज-घोडे-रथांच्या गडगडाटाने पृथ्वी नादित होऊन थरथर कापू लागली।

Verse 46

शक्तितोमरबाणौघैर्मुसलैः पाशपट्टिशैः । व्यराजत नभः पूर्णं मुक्ताभिरिव संवृतम्

शक्ती, तोमर व बाणांच्या वर्षावासह मुसळे, पाश व पट्टिशांनी आकाश पूर्ण भरून गेले; ते जणू विखुरलेल्या मुक्तांनी आच्छादित झाल्यासारखे झळाळू लागले।

Verse 47

निहतैरिव नागाश्वैः पत्तिभिर्भूर्व्यराजत । वज्राहतैः पर्वतेन्द्रैः पूर्वमासीत्सुसंवृता

निहत गज, अश्व व पायदळ सैनिकांनी जणू पृथ्वी आच्छादित होऊन ती झळाळत होती; ती पूर्वी वज्राने विदीर्ण झालेल्या महापर्वतांनी सर्वत्र वेढलेली होती असे भासत होते।

Verse 48

प्रमथाहतदैत्यौघैर्दैत्याहतगणैस्तथा । वसासृङ्मांसपंकाढ्या भूरगम्याभवत्तदा

तेव्हा प्रमथांनी मारलेल्या दैत्यसमूहांनी आणि दैत्यांनी घायाळ केलेल्या शिवगणसमूहांनी, वसा-रक्त-मांसाच्या चिखलाने भरलेली पृथ्वी अगम्य झाली.

Verse 49

प्रमथाहतदैत्यौघान्भार्गवस्समजीवयत् । युद्धे पुनः पुनश्चैव मृतसंजीवनी बलात्

युद्धात प्रमथांनी घायाळ करून पाडलेल्या दैत्यसमूहांना भार्गव (शुक्राचार्य) मृतसंजीवनी मंत्रबलाने पुन्हा पुन्हा जिवंत करी।

Verse 50

दृष्ट्वा व्याकुलितांस्तांस्तु गणास्सर्वे भयार्दिताः । शशंसुर्देवदेवाय सर्वे शुक्रविचेष्टितम्

ते सैन्य व्याकुळ व भयार्त झालेले पाहून, सर्व गणांनी देवाधिदेव महादेवांना शुक्राची सर्व युक्ती व चेष्टा सांगितली।

Verse 51

तच्छ्रुत्वा भगवान्रुद्रश्चकार क्रोधमुल्बणम् । भयंकरोऽतिरौद्रश्च बभूव प्रज्वलन्दिशः

हे ऐकून भगवान रुद्रांचा क्रोध अत्यंत उग्र झाला। ते भयंकर व अतिरौद्र झाले, जणू सर्व दिशा जळत आहेत असे भासले।

Verse 52

अथ रुद्रमुखात्कृत्या बभूवातीवभीषणा । तालजंघोदरी वक्त्रा स्तनापीडितभूरुहा

मग रुद्रांच्या मुखातून कृत्या प्रकट झाली—अत्यंत भीषण। तिच्या जंघा व उदर ताडाच्या खोडासारखे, मुख भयंकर, आणि स्तन वक्षावर दाबलेले होते।

Verse 53

सा युद्धभूमिं तरसा ससाद मुनिसत्तम । विचचार महाभीमा भक्षयंती महासुरान्

हे मुनिश्रेष्ठ! ती वेगाने युद्धभूमीवर जाऊन पोहोचली. अत्यंत भयानक रूप धारण करून ती तेथे फिरत महाअसुरांना भक्षण करू लागली.

Verse 54

अथ सा रणमध्ये हि जगाम गतभीर्द्रुतम् । यत्रास्ते संवृतो दैत्यवरेन्द्रैस्स हि भार्गवः

त्यानंतर ती, भय दूर झाल्यावर, वेगाने रणाच्या मध्यभागी शिरली—जिथे भार्गव (शुक्र) दैत्यांच्या श्रेष्ठ राजांनी सर्व बाजूंनी वेढलेला होता त्या ठिकाणी.

Verse 55

स्वतेजसा नभो व्याप्य भूमिं कृत्वा च सा मुने । भार्गवं स्वभगे धृत्वा जगामांतर्हिता नभः

हे मुने! तिने आपल्या तेजाने आकाश व्यापून, पृथ्वीला आपल्या अधीन करून, भार्गवाला आपल्या कटिवर धारण केले आणि अंतर्हित होऊन आकाशात निघून गेली.

Verse 56

विद्रुतं भार्गवं दृष्ट्वा दैत्यसैन्यगणास्तथा । प्रम्लानवदना युद्धान्निर्जग्मुर्युद्धदुर्मदाः

भागर्व पळून जाताना पाहून दैत्यसेनाही—पूर्वी युद्धमदाने उन्मत्त असलेल्या—म्लान मुखांनी, धैर्य क्षीण होऊन, रणभूमी सोडून निघून गेल्या।

Verse 57

अथोऽभज्यत दैत्यानां सेना गणभयार्दिता । वायुवेगहता यद्वत्प्रकीर्णा तृणसंहतिः

मग शिवाच्या गणांच्या भयाने व्याकुळ झालेली दैत्यांची सेना तुटून पडली व विखुरली—जशी वेगवान वाऱ्याच्या फटक्याने कोरड्या गवताचा ढीग उडून पसरतो।

Verse 58

भग्नां गणभयाद्दैत्यसेनां दृष्ट्वातिमर्षिताः । निशुंभशुंभौ सेनान्यौ कालनेमिश्च चुक्रुधुः

शिवगणांच्या भयाने दैत्यसेना भग्न झालेली पाहून सेनापती निशुंभ-शुंभ आणि कालनेमि अत्यंत क्रोधाविष्ट झाले।

Verse 59

त्रयस्ते वरयामासुर्गणसेनां महाबलाः । मुंचंतश्शरवर्षाणि प्रावृषीव बलाहकाः

ते तिघे महाबली गणसेनेची चाल रोखू लागले आणि पावसाळ्यातील मेघांसारखे बाणांचा वर्षाव करू लागले।

Verse 60

ततो दैत्यशरौघास्ते शलभानामिव व्रजाः । रुरुधुः खं दिशस्सर्वा गणसेनामकंपयन्

मग दैत्यांच्या बाणांचे ते प्रचंड समूह टोळधाडीप्रमाणे आकाश भरून सर्व दिशांना आडवे झाले आणि शिवगणांची सेना हादरवू लागले.

Verse 61

गणाश्शरशतैर्भिन्ना रुधिरासारवर्षिणः । वसंतकिंशुकाभासा न प्राजानन्हि किंचन

शेकडो बाणांनी भेदले गेलेले गण रक्तधारा ओतू लागले. त्यांची देहे वसंतातील किंशुकफुलांसारखी लालभडक दिसू लागली; तरी शिवकार्यांत तल्लीन, निर्भय होऊन ते दुसरे काहीच जाणत नव्हते.

Verse 62

ततः प्रभग्नं स्वबलं विलोक्य नन्द्यादिलंबोदरकार्त्तिकेयाः । त्वरान्विता दैत्यवरान्प्रसह्य निवारयामासुरमर्षणास्ते

मग आपली सेना भग्न झालेली पाहून नंदी आदी—लंबोदर (गणेश) व कार्त्तिकेय—त्वरेने पुढे धावले. असह्य क्रोधाने त्यांनी दैत्यांतील श्रेष्ठ वीरांना बलपूर्वक रोखून धरले.