संध्याचरित्रवर्णनम् (Sandhyā-caritra-varṇanam) — “Narration of Sandhyā’s Austerity and Encounter with Śiva”

Verse 1

ब्रह्मोवाच । सुतवर्य महाप्राज्ञ शृणु संध्यातपो महत् । यच्छ्रुत्वा नश्यते पापसमूहस्तत्क्षणाद्ध्रुवम्

ब्रह्मा म्हणाले—हे सूतश्रेष्ठ, हे महाप्राज्ञ, संध्यातपाचे हे महान विधान ऐक. ते ऐकताच पापांचा सर्व समूह त्या क्षणीच निश्चयाने नष्ट होतो.

Verse 2

उपविश्य तपोभावं वसिष्ठे स्वगृहं गते । संध्यापि तपसो भावं ज्ञात्वा मोदमवाप ह

तपोभाव धारण करून बसल्यावर, वसिष्ठ स्वगृही गेल्यावर, संध्येनेही त्या तपाचा भाव जाणून हर्ष प्राप्त केला।

Verse 3

ततस्सानंदमनसो वेषं कृत्वा तु यादृशम् । तपश्चर्तुं समारेभे बृहल्लोहिततीरगा

नंतर शांत आनंदाने परिपूर्ण मनाने, योग्य तसा वेश धारण करून, बृहल्लोहिता नदीच्या तीरावर तिने तप आरंभिले।

Verse 4

यथोक्तं तु वशिष्ठेन मंत्रं तपसि साधनम् । मंत्रेण तेन सद्भक्त्या पूजयामास शंकरम्

वशिष्ठांनी सांगितल्याप्रमाणे, त्या मंत्राला तपाचे साधन मानून, त्याच मंत्राने सद्भक्तीने शंकराची पूजा केली।

Verse 5

एकान्तमनसस्तस्याः कुर्वंत्या सुमहत्तपः । शंभौ विन्यस्तचित्ताया गतमेकं चतुर्युगम्

एकांतचित्ताने तिने अत्यंत महान तप केले. शंभूवर चित्त स्थिर ठेवून तिच्यासाठी चार युगांचा एक पूर्ण चक्रकाळ निघून गेला।

Verse 6

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे संध्याचरित्रवर्णनं नाम षष्ठोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीशिवमहापुराणाच्या द्वितीय भागातील रुद्रसंहितेच्या द्वितीय विभाग सतीखंडात “संध्याचरित्रवर्णन” नामक सहावा अध्याय समाप्त झाला।

Verse 7

यद्रूपं चिंतयंती सा तेन प्रत्यक्षतां गतः

सतीने हृदयात ज्या-ज्या रूपाचे चिंतन केले, त्या ध्यानबळाने तोच प्रभू तिच्या समोर प्रत्यक्ष प्रकट झाला।

Verse 8

अथ सा पुरतो दृष्ट्वा मनसा चिंतितं प्रभुम् । प्रसन्नवदनं शांतं मुमोदातीव शंकरम्

मग सतीने मनात चिंतिलेला प्रभू समोर पाहिला—प्रसन्नमुख व शांत स्वरूप शंकराला पाहून ती अत्यंत आनंदित झाली।

Verse 9

ससाध्वसमहं वक्ष्ये किं कथं स्तौमि वा हरम् । इति चिंतापरा भूत्वा न्यमीलयत चक्षुषी

श्रद्धायुक्त भयाने ती विचार करू लागली—“मी काय बोलू, आणि हर (शिव) यांची स्तुती कशी करू?” अशा चिंतेत मग्न होऊन तिने हळुवारपणे डोळे मिटले.

Verse 10

निमीलिताक्ष्यास्तस्यास्तु प्रविश्य हृदयं हरः । दिव्यं ज्ञानं ददौ तस्यै वाचं दिव्ये च चक्षुषी

तिने डोळे मिटताच हर (शिव) तिच्या हृदयात प्रविष्ट झाले आणि तिला दिव्य ज्ञान, दिव्य वाणी व दिव्य दृष्टी प्रदान केली.

Verse 11

दिव्यज्ञानं दिव्यचक्षुर्दिव्या वाचमवाप सा । प्रत्यक्षं वीक्ष्य दुर्गेशं तुष्टाव जगतां पतिम्

तिला दिव्य ज्ञान, दिव्य दृष्टी आणि दिव्य वाणी प्राप्त झाली. मग दुर्गेशांना प्रत्यक्ष पाहून तिने जगत्पतीची स्तुती केली.

Verse 12

संध्योवाच । निराकारं ज्ञानगम्यं परं यन्नैव स्थूलं नापि सूक्ष्मं न चोच्चम् । अंतश्चिंत्यं योगिभिस्तस्य रूपं तस्मै तुभ्यं लोककर्त्रे नमोस्तु

संध्या म्हणाली—हे परमेश्वरा! तू निराकार, ज्ञानानेच जाणण्याजोगा; न स्थूल, न सूक्ष्म, न उंच, न नीच। योगी अंतःकरणात तुझ्या सत्यस्वरूपाचे चिंतन करतात; हे लोककर्त्या, तुला माझा नमस्कार असो।

Verse 13

सर्वं शांतं निर्मलं निर्विकारं ज्ञानागम्यं स्वप्रकाशेऽविकारम् । खाध्वप्रख्यं ध्वांतमार्गात्परस्तद्रूपं यस्य त्वां नमामि प्रसन्नम्

हे प्रसन्न प्रभो! तुझे स्वरूप सर्वथा शांत, निर्मळ व निर्विकार आहे—सत्यज्ञानाने प्राप्त, स्वप्रकाश व सदैव अविकारी। ते आकाशासारखे व्यापक आणि अज्ञानरूपी अंधाराच्या मार्गापलीकडे आहे; मी तुला नमस्कार करतो।

Verse 14

एकं शुद्धं दीप्यमानं तथाजं चिदानंदं सहजं चाविकारि । नित्यानंदं सत्यभूतिप्रसन्नं यस्य श्रीदं रूपमस्मै नमस्ते

ज्यांचे रूप श्रीदायक आहे त्या परमेश्वराला नमस्कार—तो एक, शुद्ध, स्वयंदीप्त, अज; चित्-आनंदस्वरूप; सहज, निर्विकार; नित्यानंद; आणि सत्य व भूतिने प्रसन्न होणारा आहे.

Verse 15

विद्याकारोद्भावनीयं प्रभिन्नं सत्त्वच्छंदं ध्येयमात्मस्वरूपम् । सारं पारं पावनानां पवित्रं तस्मै रूपं यस्य चैवं नमस्ते

ज्याचे स्वरूप पवित्र विद्येच्या उद्भवाने अनुभूतीस येणारे, भिन्न व परात्पर; शुद्ध सत्त्वमय, सत्याशी अनुरूप, आणि आत्मस्वरूप म्हणून ध्यान करण्याजोगे आहे—जो सार आहे, परपार आहे, पावनांनाही परम पावन आहे—त्या अशा रूपधारी प्रभूस नमस्कार।

Verse 16

यत्त्वाकारं शुद्धरूपं मनोज्ञं रत्नाकल्पं स्वच्छकर्पूरगौरम् । इष्टाभीती शूलमुंडे दधानं हस्तैर्नमो योगयुक्ताय तुभ्यम्

हे योगयुक्त प्रभो, तुला नमस्कार। तुझे रूप परम शुद्ध व मनोहर, रत्नासारखे अलंकृत, स्वच्छ कापूरासारखे गौरवर्ण आहे. तुझ्या हस्तांत इष्टप्रद वर, अभयमुद्रा, त्रिशूल व मुंड धारण आहेत.

Verse 17

गगनं भूर्दिशश्चैव सलिलं ज्योतिरेव च । पुनः कालश्च रूपाणि यस्य तुभ्यं नमोस्तु ते

ज्यांच्या अधीन आकाश, पृथ्वी, दिशा, जल आणि ज्योतीतत्त्व आहे; तसेच ज्यांच्याच अधीन काळ व सर्व रूपे आहेत—त्या प्रभूस नमस्कार असो.

Verse 18

प्रधानपुरुषौ यस्य कायत्वेन विनिर्गतौ । तस्मादव्यक्तरूपाय शंकराय नमोनमः

ज्यांच्या देहातून प्रधान (प्रकृती) आणि पुरुष—दोघेही प्रकट झाले, त्या अव्यक्तस्वरूप शंकरास पुनःपुन्हा नमस्कार।

Verse 19

यो ब्रह्मा कुरुते सृष्टिं यो विष्णुः कुरुते स्थितिम् । संहरिष्यति यो रुद्रस्तस्मै तुभ्यं नमोनमः

जो ब्रह्मा होऊन सृष्टी निर्माण करतो, जो विष्णू होऊन तिचे पालन करतो, आणि जो रुद्र होऊन शेवटी संहार करतो—त्या परमेश्वराला, तुला, वारंवार नमस्कार असो.

Verse 20

नमोनमः कारणकारणाय दिव्यामृतज्ञानविभूतिदाय । समस्तलोकांतरभूतिदाय प्रकाशरूपाय परात्पराय

कारणांच्या कारण असलेल्या, दिव्य अमृत-ज्ञान व विभूती देणाऱ्या, सर्व लोक-लोकांतरांत अस्तित्व व कल्याण प्रदान करणाऱ्या, प्रकाशस्वरूप परात्पर शिवाला वारंवार नमस्कार असो.

Verse 21

यस्याऽपरं नो जगदुच्यते पदात् क्षितिर्दिशस्सूर्य इंदुर्मनौजः । बर्हिर्मुखा नाभितश्चान्तरिक्षं तस्मै तुभ्यं शंभवे मे नमोस्तु

ज्यांच्या चरणांपासून हे सर्व जग उत्पन्न झाले असे म्हटले जाते—पृथ्वी, दिशा, सूर्य, चंद्र आणि मनाची प्राणशक्ती; ज्यांचे मुख यज्ञवेदीची अग्नी आहे आणि ज्यांचा नाभिप्रदेश अंतरिक्ष आहे—त्या कल्याणमय प्रभु शंभूला, तुलाच, माझा नमस्कार असो.

Verse 22

त्वं परः परमात्मा च त्वं विद्या विविधा हरः । सद्ब्रह्म च परं ब्रह्म विचारणपरायणः

तू पर आहेस आणि परमात्माही तूच आहेस. हे हर, तूच विविध विद्या आहेस. तू सद्ब्रह्म आणि परब्रह्म आहेस—तत्त्वविचारात सदैव तत्पर.

Verse 23

यस्य नादिर्न मध्यं च नांतमस्ति जगद्यतः । कथं स्तोष्यामि तं देवं वाङ्मनोगोचरं हरम्

ज्याच्यापासून हे जग उत्पन्न होते, त्याला ना आदि, ना मध्य, ना अंत आहे। वाणी व मनाच्या पलीकडील त्या हरदेवाची मी योग्य स्तुती कशी करू?

Verse 24

यस्य ब्रह्मादयो देव मुनयश्च तपोधनाः । न विप्रण्वंति रूपाणि वर्णनीयः कथं स मे

ज्यांचे रूप ब्रह्मा आदि देव आणि तपोधन मुनीही पूर्ण जाणत नाहीत—अशा प्रभूचे वर्णन मी कसे करावे?

Verse 25

स्त्रिया मया ते किं ज्ञेया निर्गुणस्य गुणाः प्रभो । नैव जानंति यद्रूपं सेन्द्रा अपि सुरासुराः

हे प्रभो, निर्गुण असलेल्या तुमचे ‘गुण’ मी—एक स्त्री—कसे जाणू? इंद्रासह देव आणि असुरही तुमचे खरे स्वरूप जाणत नाहीत।

Verse 26

नमस्तुभ्यं महेशान नमस्तुभ्यं तमोमय । प्रसीद शंभो देवेश भूयोभूयो नमोस्तु ते

नमस्कार तुम्हाला, हे महेशान; नमस्कार तुम्हाला, हे तमोमय। प्रसन्न व्हा, हे शंभो, हे देवेश—पुन्हा पुन्हा नमस्कार असो.

Verse 27

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्यास्संस्तुतः परमेश्वरः । सुप्रसन्नतरश्चाभूच्छंकरो भक्तवत्सलः

ब्रह्मा म्हणाले—तिचे वचन ऐकून व स्तुतीने संतुष्ट होऊन परमेश्वर, भक्तवत्सल शंकर, अधिकच प्रसन्न व अत्यंत तुष्ट झाले।

Verse 28

अथ तस्याश्शरीरं तु वल्कलाजिनसंयुतम् । परिच्छन्नं जटाव्रातैः पवित्रे मूर्ध्नि राजितैः

त्यानंतर तिचे शरीर वल्कल-वस्त्र व मृगचर्माने युक्त झाले; जटांच्या समूहाने ती आच्छादित होती आणि तिच्या मस्तकी पवित्र शुद्धिकर चिन्ह शोभून दिसत होते।

Verse 29

हिमानीतर्जितांभोजसदृशं वदनं तदा । निरीक्ष्य कृपयाविष्टो हरः प्रोवाच तामिदम्

तेव्हा हराने तिचे मुख पाहिले—जणू हिमाच्या थंडीत झुकलेल्या कमळासारखे. करुणेने व्याप्त होऊन त्याने तिला हे वचन सांगितले.

Verse 30

महेश्वर उवाच । प्रीतोस्मि तपसा भद्रे भवत्याः परमेण वै । स्तवेन च शुभप्राज्ञे वरं वरय सांप्रतम्

महेश्वर म्हणाले—हे भद्रे! तुझ्या परम तपाने मी प्रसन्न आहे. हे शुभप्राज्ञे! तुझ्या स्तवनानेही मी संतुष्ट आहे. आता या क्षणी वर माग.

Verse 31

येन ते विद्यते कार्यं वरेणास्मिन्मनोगतम् । तत्करिष्ये च भद्रं ते प्रसन्नोहं तव व्रतैः

या वराने तुझ्या मनात जे कार्य आहे ते मी पूर्ण करीन. तुझे कल्याण होवो; तुझ्या व्रत-नियमांनी मी प्रसन्न आहे.

Verse 32

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा महेशस्य प्रसन्नमनसस्तदा । संध्योवाच सुप्रसन्ना प्रणम्य च मुहुर्मुहुः

ब्रह्मा म्हणाले—त्या वेळी प्रसन्न व शांतचित्त महेशाचे वचन ऐकून, अत्यंत आनंदित संध्येने वारंवार नमस्कार करून असे म्हटले।

Verse 33

संध्योवाच । यदि देयो वरः प्रीत्या वरयोग्यास्म्यहं यदि । यदि शुद्धास्म्यहं जाता तस्मात्पापान्महेश्वर

संध्या म्हणाली—जर आपल्या कृपाप्रेमाने वर द्यावयाचा असेल, जर मी वरास योग्य असेन, आणि जर मी खरोखर शुद्ध होऊन जन्मले असेन, तर हे महेश्वर, मला पापांपासून मुक्त करा।

Verse 34

यदि देव प्रसव्रोऽसि तपसा मम सांप्रतम् । वृतस्तदायं प्रथमो वरो मम विधीयताम्

हे देव! माझ्या तपस्येमुळे आपण आता प्रसन्न असाल, तर मी निवडलेला हा पहिला वर मला प्रदान करावा।

Verse 35

उत्पन्नमात्रा देवेश प्राणिनोस्मिन्नभः स्थले । न भवंतु समेनैव सकामास्संभवंतु वै

हे देवेश! या आकाशप्रदेशात प्राणी जन्मताच सर्व समान नसावेत; कामनायुक्त जीव आपल्या-आपल्या इच्छा व कर्मानुसारच उत्पन्न व्हावेत।

Verse 36

यद्धि वृत्ता हि लोकेषु त्रिष्वपि प्रथिता यथा । भविष्यामि तथा नान्या वर एको वृतो मया

तीनही लोकांत जशी रीत प्रसिद्ध आहे, तशीच मी होईन, अन्यथा नाही. हाच एक वर मी निवडला आहे।

Verse 37

सकामा मम सृष्टिस्तु कुत्रचिन्न पतिष्यति । यो मे पतिर्भवेन्नाथ सोपि मेऽतिसुहृच्च वै

माझी सकाम इच्छा कुठेही नष्ट होणार नाही. हे नाथ! जो माझा पती होईल, तोच निश्चयाने माझा परम सुहृद् व अत्यंत प्रिय मित्रही असेल.

Verse 38

यो द्रक्ष्यति सकामो मां पुरुषस्तस्य पौरुषम् । नाशं गमिष्यति तदा स च क्लीबो भविष्यति

जो पुरुष मला कामवासनेने पाहील, त्याचे पौरुष तेव्हा नष्ट होईल आणि तो क्लीब (नपुंसक) होईल.

Verse 39

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्यश्शंकरो भक्तवत्सलः । उवाच सुप्रसन्नात्मा निष्पापायास्तयेरिते

ब्रह्मा म्हणाले—तिचे वचन ऐकून भक्तवत्सल शंकर अत्यंत प्रसन्न अंतःकरणाने, त्या निष्पापेच्या उक्तीस प्रत्युत्तर देऊन बोलला।

Verse 40

महेश्वर उवाच । शृणु देवि च संध्ये त्वं त्वत्पापं भस्मतां गतम् । त्वयि त्यक्तो मया क्रोधः शुद्धा जाता तपःकरात्

महेश्वर म्हणाले—हे देवी, ऐक. या संध्याकाळी तुझे पाप भस्म झाले आहे. मी तुझ्यावरील क्रोध त्यागला; तपाच्या प्रभावाने तू शुद्ध झाली आहेस।

Verse 41

यद्यद्वृतं त्वया भद्रे दत्तं तदखिलं मया । सुप्रसन्नेन तपसा तव संध्ये वरेण हि

हे भद्रे, तू जे जे वर मागितलेस ते सर्व मी तुला दिले आहे—तुझ्या परम प्रसन्न तपामुळे आणि संध्या-वराच्या प्रभावाने।

Verse 42

प्रथमं शैशवो भावः कौमाराख्यो द्वितीयकः । तृतीयो यौवनो भावश्चतुर्थो वार्द्धकस्तथा

पहिली अवस्था शैशव, दुसरी कौमार (बाल्य) म्हणून ओळखली जाते. तिसरी अवस्था यौवन, आणि चौथी तशीच वार्धक्य (वृद्धत्व) आहे.

Verse 43

तृतीये त्वथ संप्राप्ते वयोभागे शरीरिणः । सकामास्स्युर्द्वितीयांतो भविष्यति क्वचित् क्वचित्

शरीरधारी तिसऱ्या वयोभागास पोहोचल्यावर बहुधा सकाम होतात; आणि कधी कधी दुसऱ्या अवस्थेच्या उत्तरार्धातही तसे होते.

Verse 44

तपसा तव मर्यादा जगति स्थापिता मया । उत्पन्नमात्रा न यथा सकामास्स्युश्शरीरिणः

“तुझ्या तपस्येमुळे मी जगात तुझी मर्यादा-व्यवस्था स्थापन केली आहे, जेणेकरून देहधारी प्राणी जन्मताच कामनावश होऊ नयेत।”

Verse 45

त्वं च लोके सतीभावं तादृशं समवाप्नुहि । त्रिषु लोकेषु नान्यस्या यादृशं संभविष्यति

“आणि तू या लोकी तसाच सतीभाव प्राप्त करशील. त्रैलोक्यात अन्य कोणत्याही स्त्रीमध्ये तशी प्रकृती व श्रेष्ठता उत्पन्न होणार नाही.”

Verse 46

यः पश्यति सकामस्त्वां पाणिग्राहमृते तव । स सद्यः क्लीबतां प्राप्य दुर्बलत्वं गमिष्यति

“जो कोणी कामवश होऊन, तुझ्या पाणिग्रहण-संस्काराविना, तुला पाहील—तो तत्क्षणी नपुंसकत्व प्राप्त करून दुर्बल होईल.”

Verse 47

पतिस्तव महाभागस्तपोरूपसमन्वितः । सप्तकल्पांतजीवी च भविष्यति सह त्वया

हे महाभागे! तुझा पती तपोरूपाने युक्त असा होईल. तो सात कल्पांच्या अंतापर्यंत जीवित राहील आणि तुझ्याबरोबरच राहील.

Verse 48

इति ते ये वरा मत्तः प्रार्थितास्ते कृता मया । अन्यच्च ते वदिष्यामि पूर्वजन्मनि संस्थितम्

अशा रीतीने तू माझ्याकडे जे वर मागितलेस, ते मी तुला दिले आहेत. आणि पुढे, तुझ्या पूर्वजन्मी जे निश्चित झाले होते तेही मी सांगीन.

Verse 49

अग्नौ शरीत्यागस्ते पूर्वमेव प्रतिश्रुतः । तदुपायं वदामि त्वां तत्कुरुष्व न संशयः

अग्नीत शरीरत्यागाची प्रतिज्ञा तू पूर्वीच केली आहेस। त्याचा उपाय मी तुला सांगतो; तसेच कर, संशय धरू नकोस।

Verse 50

स च मेधातिथिर्यज्ञे मुने द्वादशवार्षिके । कृत्स्नप्रज्वलिते वह्नावचिरात् क्रियतां त्वया

हे मुने, या द्वादशवार्षिक यज्ञात, सर्वत्र प्रज्वलित वह्नीत मेधातिथीलाही तू विलंब न करता अर्पण कर।

Verse 51

एतच्छैलोपत्यकायां चंद्रभागानदीतटे । मेधातिथिर्महायज्ञं कुरुते तापसाश्रमे

याच पर्वताच्या उपत्यकेत, चंद्रभागा नदीच्या तीरावर, तपस्याश्रमात महर्षी मेधातिथी महायज्ञ करीत आहेत।

Verse 52

तत्र गत्वा स्वयं छंदं मुनिभिर्न्नोपलक्षिता । मत्प्रसादाद्वह्निजाता तस्य पुत्री भविष्यसि

तेथे जाऊन तू स्वेच्छेने यज्ञात प्रवेश कर; मुनी तुला ओळखणार नाहीत। माझ्या कृपेने तू अग्नीतून प्रकट होऊन त्याची कन्या होशील।

Verse 53

यस्ते वरो वाञ्छनीयः स्वामी मनसि कश्चन । तं निधाय निजस्वांते त्यज वह्नौ वपुः स्वकम्

ज्या प्रभु-स्वामीला तू मनात वर म्हणून इच्छितेस, त्याला अंतःकरणात दृढ ठेवून पवित्र अग्नीत आपले देह अर्पण कर।

Verse 54

यदा त्वं दारुणं संध्ये तपश्चरसि पर्वते । यावच्चतुर्युगं तस्य व्यतीते तु कृते युगे

जेव्हा तू पर्वतावर प्रातः-संध्याकाळच्या पवित्र संधिकाळी घोर तप करशील, आणि चार युगांचा काल व्यतीत होईल—तेव्हा गेलेल्या कृतयुगात ठरलेले फल निश्चयाने प्रकट होईल।

Verse 55

त्रेतायाः प्रथमे भागे जाता दक्षस्य कन्यका । वाक्पाश्शीलसमापन्ना यथा योग्यं विवाहिताः

त्रेतायुगाच्या पहिल्या भागात दक्षाच्या कन्या जन्मल्या. त्या वाणीची मधुरता, लज्जा-संयम व सदाचार यांनी युक्त होत्या; आणि विधिपूर्वक योग्य वरांशी त्यांचे विवाह झाले।

Verse 57

तन्मध्ये स ददौ कन्या विधवे सप्तविंशतिः । चन्द्रोऽन्यास्संपरित्यज्य रोहिण्यां प्रीतिमानभूत् । तद्धेतोर्हि यदा चन्द्रश्शप्तो दक्षेण कोपिना । तदा भवत्या निकटे सर्वे देवास्समागताः

त्यांमध्ये दक्षाने सत्तावीस कन्या चंद्राला दिल्या. पण चंद्राने इतरांना सोडून रोहिणीवर विशेष प्रेम केले. म्हणूनच क्रोधी दक्षाने जेव्हा चंद्राला शाप दिला, तेव्हा हे देवी, तुझ्या निकट सर्व देव एकत्र आले।

Verse 58

न दृष्टाश्च त्वया संध्ये ते देवा ब्रह्मणा सह । मयि विन्यस्तमनसा खं च दृष्ट्वा लभेत्पुनः

हे संध्या, ब्रह्मासह ते देव तुला दिसले नाहीत. मन माझ्यात पूर्ण स्थिर करून, आकाशाला माझ्या सर्वव्यापक स्वरूपाप्रमाणे पाहा—मग तू त्यांना पुन्हा प्राप्त करशील।

Verse 59

चंद्रस्य शापमोक्षार्थं जाता चंद्रनदी तदा । सृष्टा धात्रा तदैवात्र मेधातिथिरुपस्थितः

तेव्हा चंद्राच्या शापमुक्तीसाठी ‘चंद्रनदी’ नावाची नदी प्रकट झाली. त्याच वेळी स्रष्टा धात्याने मेधातिथीलाही उत्पन्न केले, आणि तो तेथे उपस्थित झाला।

Verse 60

तपसा सत्समो नास्ति न भूतो न भविष्यति । येन यज्ञस्समारब्धो ज्योतिष्टोमो महाविधिः

तपस्येसारखे पुण्य नाही—पूर्वीही नव्हते, पुढेही होणार नाही; कारण तपानेच महाविधीचा ज्योतिष्टोम यज्ञ आरंभ होऊन सिद्ध होतो.

Verse 61

तत्र प्रज्वलितो वह्निस्तस्मिन्त्यज वपुः स्वकम् । सुपवित्रा त्वमिदानीं संपूर्णोस्तु पणस्तव

तिथे अग्नी प्रज्वलित आहे; त्यात तुझ्या स्वतःच्या शरीराचा त्याग कर. आता तू पूर्णपणे पवित्र आहेस—तुझा संकल्प पूर्ण होवो.

Verse 62

एतन्मया स्थापितन्ते कार्यार्थं भो तपस्विनि । तत्कुरुष्व महाभागे याहि यज्ञे महामुनेः । तस्याहितं च देवेशस्तत्रैवांतरधीयत

हे तपस्विनी, मी हे तुझ्या कार्यासाठी स्थापित केले आहे. म्हणून, हे महाभागे, त्याप्रमाणे कर आणि त्या महामुनींच्या यज्ञाला जा. तिचे हित सांगून देवांचा स्वामी (शिव) तिथेच अंतर्धान पावला.