नन्दाव्रत-समाप्तिः तथा शङ्करस्य प्रत्यक्ष-दर्शनम् (Completion of the Nandā-vrata and Śiva’s Direct Appearance)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा सर्वदेवैश्च कृता शंभोर्नुतिः परा । शिवाच्च सा वरं प्राप्ता शृणु ह्यादरतो मुने

ब्रह्मा म्हणाले—असे बोलून सर्व देवांनी शंभू (भगवान् शिव) यांची परम स्तुती केली. आणि शिवाकडून तिने एक वर प्राप्त केला. हे मुने, आदराने ऐक।

Verse 2

अथो सती पुनः शुक्लपक्षेऽष्टम्यामुपोषिता । आश्विने मासि सर्वेशं पूजयामास भक्तितः

मग सतीने पुन्हा शुक्लपक्षातील अष्टमीला उपवास केला. आश्विन महिन्यात तिने सर्वेश—भगवान् शिव—यांची पूर्ण भक्तीने पूजा केली।

Verse 3

इति नंदाव्रते पूर्णे नवम्यां दिनभागतः । तस्यास्तु ध्यानमग्नायाः प्रत्यक्षमभवद्धरः

अशा रीतीने नंदाव्रत पूर्ण झाल्यावर, नवमीला दिवस चढत असता, ध्यानात मग्न असलेल्या त्या सतीसमोर धर (भगवान् शिव) प्रत्यक्ष प्रकट झाले।

Verse 4

सर्वाङ्गसुन्दरो गौरः पंचवक्त्रस्त्रिलोचनः । चंद्रभालः प्रसन्नात्मा शितिकंठश्चतुर्भुज

ते सर्वांगसुंदर, गौरवर्ण, पंचवक्त्र व त्रिलोचन आहेत. ज्यांच्या ललाटावर चंद्र शोभतो, ज्यांचे अंतःकरण प्रसन्न आहे; नीलकंठ, चतुर्भुज—असे भगवान् शिव प्रकट झाले।

Verse 5

त्रिशूलब्रह्मकवराभयधृग्भस्मभास्वरः । स्वर्धुन्या विलसच्छीर्षस्सकलाङ्गमनोहरः

ते भस्मतेजाने उजळलेले; त्रिशूलधारी, ब्रह्मकवचरूपी रक्षण धारण करणारे आणि अभयमुद्रा धारण करणारे होते. स्वर्गगंगा त्यांच्या मस्तकी शोभत होती; त्यांचे सर्व अंग मनोहर होते।

Verse 6

महालावण्यधामा च कोटिचन्द्रसमाननः । कोटिस्मरसमाकांतिस्सर्वथा स्त्रीप्रियाकृतिः

ते महालावण्याचे धाम होते; त्यांचे मुख कोट्यवधी चंद्रांसारखे होते. त्यांची कांती कोट्यवधी कामदेवांसमान होती; सर्वथा त्यांचे रूप स्त्रियांना प्रिय व मनोहर होते।

Verse 7

प्रत्यक्षतो हरं वीक्ष्य सती सेदृविधं प्रभुम् । ववन्दे चरणौ तस्य सुलज्जावनतानना

हराला प्रत्यक्ष पाहून—अशा प्रकट रूपातील आपल्या प्रभूला—सतीने लज्जायुक्त होऊन, मुख नम्रतेने झुकवून, त्यांच्या चरणांना वंदन केले।

Verse 8

अथ प्राह महादेवस्सतीं सद्व्रतधारिणीम् । तामिच्छन्नपि भार्यार्थं तपश्चर्याफलप्रदः

तपश्चर्येचे फल देणारे महादेव तेव्हा सद्व्रतधारिणी सतीला म्हणाले. जरी ते तिला पत्नी म्हणून इच्छित होते, तरीही तपाची मर्यादा व फल प्रतिष्ठित करणारी वाणी त्यांनी उच्चारली।

Verse 9

महादेव उवाच । दक्षनंदिनि प्रीतोस्मि व्रतेनानेन सुव्रते । वरं वरय संदास्ये यत्तवाभिमतं भवेत्

महादेव म्हणाले—हे दक्षकन्ये, हे सुव्रते! या व्रतामुळे मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे. वर माग; तुझ्या हृदयाला जे अभिमत आहे ते मी निश्चयाने देईन।

Verse 10

ब्रह्मोवाच । जानन्नपीह तद्भावं महादेवो जगत्पतिः । जगौ वरं वृणीष्वेति तद्वाक्यश्रवणेच्छया

ब्रह्मा म्हणाला—जगत्पती महादेव येथे तिचा भाव जाणूनही, तिचेच शब्द ऐकण्याच्या इच्छेने म्हणाला—“वर निवड.”

Verse 11

सापि त्रपावशा युक्ता वक्तुं नो हृदि यत्स्थितम् । शशाक सा त्वभीष्टं यत्तल्लज्जाच्छादितं पुनः

तीही लज्जेने व्याकुळ होऊन, हृदयात जे होते ते बोलू शकली नाही. बोलावे असे वाटूनही, ते प्रिय अभिप्रेत पुन्हा लज्जेने झाकले गेले.

Verse 12

प्रेममग्नाऽभवत्साति श्रुत्वा शिववचः प्रियम् । तज्ज्ञात्वा सुप्रसन्नोभूच्छंकरो भक्तवत्सलः

भगवान् शिवांचे प्रिय वचन ऐकून सती प्रेमात पूर्णपणे निमग्न झाली. तिच्या अंतःकरणातील भाव जाणून भक्तवत्सल शंकर अत्यंत प्रसन्न झाले.

Verse 13

वरं ब्रूहि वरं ब्रूहि प्राहेति स पुनर्द्रुतम् । सतीभक्तिवशश्शंभुरंतर्यामी सतां गतिः

तो शीघ्रच पुन्हा पुन्हा म्हणाला—“वर माग, वर माग!” कारण सर्वांतर्यामी शंभूही सतीच्या भक्तीने वश होतात; तेच सत्पुरुषांची शरण व परम गती आहेत.

Verse 14

अथ त्रपां स्वां संधाय यदा प्राह हरं सती । यथेष्टं देहि वरद वरमित्यनिवारकम्

मग सतीने आपली लज्जा सावरून हर (शिव) यांना म्हटले—“हे वरद! आपल्या इच्छेनुसार मला असा वर द्या, जो कोणीही अडवू शकणार नाही.”

Verse 15

तदा वाक्यस्यावसानमनवेक्ष्य वृषध्वजः । भव त्वं मम भार्येति प्राह तां भक्तवत्सलः

तेव्हा वृषध्वज भगवान् शिव तिच्या वचनांचा शेवट न पाहता, भक्तवत्सल स्नेहाने तिला म्हणाले— “तू माझी पत्नी हो.”

Verse 16

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य साभीष्टफल भावनम् । तूष्णीं तस्थौ प्रमुदिता वरं प्राप्य मनोगतम्

त्याचे वचन—जे अभीष्ट फल देणारे होते—ऐकून ती अत्यंत आनंदित झाली; मनोगत वर मिळाल्याने ती मौन उभी राहिली.

Verse 17

इति श्रीशैवे महापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे सतीवरलाभो नाम सप्तदशोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीशैव महापुराणातील द्वितीय ग्रंथ रुद्रसंहितेच्या द्वितीय विभाग सतीखंडात “सतीवरलाभ” नावाचा सतरावा अध्याय समाप्त झाला.

Verse 18

ततो भावान्समादाय शृंगाराख्यो रसस्तदा । तयोश्चित्ते विवेशाशु कला हावा यथोदितम्

त्यानंतर योग्य भाव एकत्र होताच शृंगार-रस प्रकट झाला; शास्त्रोक्त कला व हावभाव शीघ्रच त्या दोघांच्या चित्तात प्रवेशले.

Verse 19

तत्प्रवेशात्तु देवर्षे लोकलीलानुसारिणोः । काप्यभिख्या तयोरासीच्चित्रा चन्द्रमसोर्यथा

हे देवर्षी, तेथे प्रवेश केल्यावर लोकलीलेप्रमाणे वागणारे ते दोघे चंद्रप्रभेसारख्या अद्भुत विशेष ख्यातीने प्रसिद्ध झाले।

Verse 20

रेजे सती हरं प्राप्य स्निग्धभिन्नांजनप्रभा । चन्द्राभ्याशेऽभ्रलेखेव स्फटिकोज्ज्वलवर्ष्मणः

हराला प्राप्त करून सती तेजस्वी झाली—तिची कांती स्निग्ध, नवघासलेल्या अंजनासारखी; स्फटिक-उज्ज्वल देह असलेल्या चंद्राजवळील मेघरेषेसारखी।

Verse 21

अथ सा तमुवाचेदं हरं दाक्षायणी मुहुः । सुप्रसन्ना करौ बद्ध्वा नतका भक्तवत्सलम्

तेव्हा दक्षकन्या सती अत्यंत प्रसन्न होऊन वारंवार हराला हे म्हणाली. हात जोडून, नम्र होऊन तिने भक्तवत्सल प्रभूला संबोधिले।

Verse 22

सत्युवाच । देवदेव महादेव विवाह विधिना प्रभौ । पितुर्मे गोचरीकृत्य मां गृहाण जगत्पते

सती म्हणाली—हे देवदेव महादेव, हे प्रभो! विधिपूर्वक विवाह करून मला स्वीकारा. माझ्या पित्याला संमतीस आणून, हे जगत्पते, मला ग्रहण करा.

Verse 23

ब्रह्मोवाच । एवं सतीवचः श्रुत्वा महेशो भक्तवत्सलः । तथास्त्विति वचः प्राह निरीक्ष्य प्रेमतश्च ताम्

ब्रह्मा म्हणाले—सतीचे हे वचन ऐकून भक्तवत्सल महेशाने प्रेमाने तिच्याकडे पाहिले आणि म्हणाला—“तथास्तु।”

Verse 24

दाक्षायण्यपि तं नत्वा शंभुं विज्ञाप्य भक्तितः । प्राप्ताज्ञा मातुरभ्याशमगान्मोहमुदान्विता

दाक्षायणी (सती) हिनेही शंभूला नमस्कार करून भक्तिभावाने निवेदन केले; त्यांची आज्ञा मिळताच, मोहाने व्याकुळ होऊन, ती मातेजवळ गेली।

Verse 25

हरोपि हिमवत्प्रस्थं प्रविश्य च निजाश्रमम् । दाक्षायणीवियोगाद्वै कृच्छ्रध्यानपरोऽभवत्

हरही हिमालयप्रदेशात प्रवेश करून आपल्या आश्रमात परतला; आणि दाक्षायणीच्या वियोगामुळे तो कठोर तपोमय ध्यानात पूर्णतः तल्लीन झाला।

Verse 26

समाधाय मनः शंभुर्लौकिकीं गतिमाश्रितः । चिंतयामास देवर्षे मनसा मां वृषध्वजः

मन स्थिर करून शंभूने बाह्यतः लौकिक आचाराचा आश्रय घेतला; हे देवर्षे, वृषध्वज प्रभूने अंतर्मनी माझेच चिंतन केले.

Verse 27

ततस्संचिंत्यमानोहं महेशेन त्रिशूल्रिना । पुरस्तात्प्राविशं तूर्णं हरसिद्धिप्रचोदितः

मग त्रिशूलधारी महेश माझे चिंतन करीत असता, हराच्या अचूक सिद्धीने प्रेरित होऊन मी त्वरेने त्यांच्या समोर प्रकट झाले.

Verse 28

यत्रासौ हिमवत्प्रस्थे तद्वियोगी हरः स्थितः । सरस्वतीयुतस्तात तत्रैव समुपस्थितः

हिमवंताच्या उतारावरील ज्या प्रदेशात विरहाने व्याकुळ हर (शिव) स्थित होते, तेथेच—हे प्रिय—सरस्वतीसह (ब्रह्मा) येऊन पोहोचले.

Verse 29

सरस्वतीयुतं मां च देवर्षे वीक्ष्य स प्रभुः । उत्सुकः प्रेमबद्धश्च सत्या शंभुरुवाच ह

हे देवर्षे, मला सरस्वतीसह पाहून तो प्रभु शंभू उत्सुक व प्रेमाने बांधलेला होऊन सतीला बोलला।

Verse 30

शंभुरुवाच । अहं ब्रह्मन्स्वार्थपरः परिग्रहकृतौ च यत् । तदा स्वत्वमिवस्वार्थे प्रतिभाति ममाधुना

शंभू म्हणाले—हे ब्रह्मन्, जेव्हा मी स्वार्थात तत्पर होऊन परिग्रह (अधिकार-ग्रहण) कर्मात प्रवृत्त झालो, तेव्हा तो स्वार्थ आजही मला ‘माझा’च, जणू खरे स्वत्वच, असा भासतो।

Verse 31

अहमाराधितस्सत्याद्दाक्षायण्याथ भक्तितः । तस्यै वरो मया दत्तो नंदाव्रतप्रभावतः

दक्षकन्या सतीने भक्तिभावाने माझी आराधना केली; म्हणून नंदा-व्रताच्या प्रभावाने मी तिला वर दिला।

Verse 32

भर्ता भवेति च तया मत्तो ब्रह्मन् वरो वृतः । मम भार्या भवेत्युक्तं मया तुष्टेन सर्वथा

हे ब्राह्मण, तिने माझ्याकडून वर मागितला—“आप माझे पती व्हा.” आणि मी सर्वथा प्रसन्न होऊन म्हणालो—“ती माझी पत्नी होवो.”

Verse 33

अथावदत्तदा मां सा सती दाक्षायणी त्विति । पितुर्मे गोचरीकृत्य मां गृहाण जगत्पते

तेव्हा सती दाक्षायणी मला म्हणाली—“मी दाक्षायणी सती आहे; पित्याच्या दृष्टीत स्वतःला आणून, हे जगत्पते, मला स्वीकारा.”

Verse 34

तदप्यंगीकृतं ब्रह्मन्मया तद्भक्ति तुष्टितः । सा गता भवनं मातुरहमत्रागतो विधे

हे ब्रह्मन्! तिच्या भक्तीने संतुष्ट होऊन मीही तो प्रस्ताव स्वीकारला. ती मातृगृहास गेली आणि मी येथे आलो आहे, हे विधाते।

Verse 35

तस्मात्त्वं गच्छ भवनं दक्षस्य मम शासनात् । तां दक्षोपि यथा कन्यां दद्यान्मेऽरं तथा वद

म्हणून माझ्या आज्ञेने तू दक्षाच्या भवनास जा. असे बोल की दक्षही त्या कन्येला विधिपूर्वक मला विवाहार्थ देईल।

Verse 36

सतीवियोगभंगस्स्याद्यथा मे त्वं तथा कुरु । समाश्वासय तं दक्षं सर्वविद्याविशारदः

सतीपासूनचा माझा वियोग जसा तुटेल तसे तू कर. माझी इच्छा जशी आहे तसेच कर. हे सर्वविद्या-विशारद! तू दक्षाला जाऊन धीर दे।

Verse 37

ब्रह्मोवाच । इत्युदीर्य महादेवस्सकाशे मे प्रजापतेः । सरस्वतीं विलोक्याशु वियोगवशगोभवत्

ब्रह्मा म्हणाले—प्रजापती माझ्या समक्ष असे बोलून महादेवांनी सरस्वतीकडे पाहिले; आणि तत्क्षणी ते वियोगाच्या आवेगाने वशीभूत झाले।

Verse 38

तेनाहमपि चाज्ञप्तः कृतकृत्यो मुदान्वितः । प्रावोचं चेति जगतां नाथं तं भक्तवत्सलम्

अशा रीतीने त्यांनी मलाही आज्ञा दिली. कर्तव्य पूर्ण झाले असे मानून आनंदित होऊन मी जगन्नाथ, भक्तवत्सल त्या प्रभूची स्तुती करीत बोललो।

Verse 39

ब्रह्मोवाच । यदात्थ भगवञ्शम्भो तद्विचार्य सुनिश्चितम् । देवानां मुख्यस्स्वार्थो हि ममापि वृषभध्वज

ब्रह्मा म्हणाले—हे भगवन् शंभो! तू जे सांगितलेस ते मी नीट विचारून दृढ निश्चय केला आहे. हे वृषभध्वज! देवांचा आणि माझाही मुख्य हित त्यातच आहे।

Verse 40

दक्षस्तुभ्यं सुतां स्वां च स्वयमेव प्रदास्यति । अहं चापि वदिष्यामि त्वद्वाक्यं तत्समक्षतः

दक्ष स्वतःच तुला आपली कन्या देईल. आणि मीही त्याच्या समोर प्रत्यक्ष तुझेच वचन सांगीन।

Verse 41

ब्रह्मोवाच । इत्युदीर्य्य महादेवमहं सर्वेश्वरं प्रभुम् । अगमं दक्षनिलयं स्यंदनेनातिवेगिना

ब्रह्मा म्हणाले—असे म्हणून सर्वेश्वर प्रभू महादेवांना संबोधून, मी अतिवेगवान रथाने दक्षाच्या निवासस्थानी गेलो।

Verse 42

नारद उवाच । विधे प्राज्ञ महाभाग वद नो वदतां वर । सत्यै गृहागतायै स दक्षः किमकरोत्ततः

नारद म्हणाले—हे विधाते, हे प्राज्ञ महाभाग, वक्त्यांमध्ये श्रेष्ठ! आम्हाला सांग—सती पित्याच्या घरी आली तेव्हा पुढे दक्षाने काय केले?

Verse 43

ब्रह्मोवाच । तपस्तप्त्वा वरं प्राप्य मनोभिलषितं सती । गृहं गत्वा पितुर्मातुः प्रणाममकरोत्तदा

ब्रह्मा म्हणाले—तप करून मनोइच्छित वर प्राप्त करून सती तेव्हा घरी गेली आणि त्या वेळी पित्यामात्यांच्या चरणी प्रणाम केला।

Verse 44

मात्रे पित्रेऽथ तत्सर्वं समाचख्यौ महेश्वरात् । वरप्राप्तिः स्वसख्या वै सत्यास्तुष्टस्तु भक्तितः

मग तिने आई-वडिलांना सर्व वृत्तांत सांगितला—महेश्वराच्या कृपेने वर कसा मिळाला ते. भक्तीमुळे तिची सखी सत्याही प्रसन्न झाली.

Verse 45

माता पिता च वृत्तांतं सर्वं श्रुत्वा सखीमुखात् । आनन्दं परमं लेभे चक्रे च परमोत्सवम्

सखीच्या मुखातून सर्व वृत्तांत ऐकून आई-वडिलांना परम आनंद झाला आणि त्यांनी अत्यंत भव्य उत्सव केला.

Verse 46

द्रव्यं ददौ द्विजातिभ्यो यथाभीष्टमुदारधीः । अन्येभ्यश्चांधदीनेभ्यो वीरिणी च महामनाः

उदार बुद्धीची, महामनाची ती वीरिणी स्त्री द्विजांना त्यांच्या इच्छेनुसार द्रव्य देत राहिली; तसेच इतरांना—आंधळ्यांना व दीनांना—ही दान दिले.

Verse 47

वीरिणी तां समालिंग्य स्वसुतां प्रीतिवर्द्धिनीम् । मूर्ध्न्युपाघ्राय मुदिता प्रशशंस मुहुर्मुहुः

वीरिणीने प्रीती वाढविणाऱ्या आपल्या कन्येला आलिंगन दिले. आनंदित होऊन तिने तिच्या मस्तकाचा सुगंध घेऊन (चुंबन करून) पुन्हा पुन्हा स्तुती केली.

Verse 48

अथ दक्षः कियत्काले व्यतीते धर्मवित्तमः । चिंतयामास देयेयं स्वसुता शम्भवे कथम्

मग काही काळ गेल्यावर धर्माचा परम जाणकार दक्ष विचार करू लागला—“मी माझी कन्या शंभू (भगवान शिव) यांना कशी देऊ?”

Verse 49

आगतोपि महादेवः प्रसन्नस्स जगाम ह । पुनरेव कथं सोपि सुतार्थेऽत्रागमिष्यति

महादेव येऊनही प्रसन्न होऊन निघून गेले; मग पुत्रार्थ ते पुन्हा येथे कसे येतील?

Verse 50

प्रास्थाप्योथ मया कश्चिच्छंभोर्निकटमंजसा । नैतद्योग्यं निगृह्णीयाद्यद्येवं विफलार्दना

मग मी कोणाला तरी त्वरेने शंभूच्या निकट पाठवीन. पण जो अयोग्य आहे त्याने हे कार्य घेऊ नये; असे केल्यास प्रयत्न निष्फळ होऊन क्लेशच होईल.

Verse 51

अथवा पूजयिष्यामि तमेव वृषभध्वजम् । मदीयतनया भक्त्या स्वयमेव यथा भवेत्

किंवा मी त्या वृषभध्वज महेश्वराचीच पूजा करीन, जेणेकरून माझ्या कन्येच्या भक्तीने तो स्वयमेव (तिचा) वर व पती होवो.

Verse 52

तथैव पूजितस्सोपि वांछत्यार्यप्रयत्नतः । शंभुर्भवतु मद्भर्त्तेत्येवं दत्तवरेणतत्

अशा रीतीने विधिपूर्वक पूजिला गेल्यावर तिनेही श्रेष्ठ व दृढ प्रयत्नाने हा वर मागितला—“शंभू माझे पती होवोत.” अशा प्रकारे तिला तो वर प्रदान झाला.

Verse 53

इति चिंतयतस्तस्य दक्षस्य पुरतोऽन्वहम् । उपस्थितोहं सहसा सरस्वत्यन्वितस्तदा

दक्ष असे दररोज विचार करीत होता; तेव्हा मी सरस्वतीसह अचानक त्याच्या समोर प्रकट झालो.

Verse 54

मां दृष्ट्वा पितरं दक्षः प्रणम्यावनतः स्थितः । आसनं च ददौ मह्यं स्वभवाय यथोचितम्

मला पाहून दक्षाने पित्याला प्रणाम केला व नम्रपणे उभा राहिला. मग आपल्या पद व गृहास अनुरूप त्याने मला योग्य आसन दिले.

Verse 55

ततो मां सर्वलोकेशं तत्रागमन कारणम् । दक्षः पप्रच्छ स क्षिप्रं चिंताविष्टोपि हर्षितः

मग दक्षाने माझ्याकडे—सर्वलोकाधीश शिवाकडे—तेथे येण्याचे कारण त्वरित विचारले। अंतःकरणी चिंताग्रस्त असूनही तो बाहेरून हर्षित दिसत होता।

Verse 56

दक्ष उवाच । तवात्रागमने हेतुः कः प्रवेशे स सृष्टिकृत् । ममोपरि सुप्रसादं कृत्वाचक्ष्व जगद्गुरो

दक्ष म्हणाला—“आपल्या येथे आगमनाचे कारण काय, आणि या सभेत आपल्या प्रवेशाची व्यवस्था कोणत्या सृष्टिकर्त्याने केली? हे जगद्गुरो, माझ्यावर प्रसन्न होऊन सांगा।”

Verse 57

पुत्रस्नेहात्कार्यवशादथ वा लोककारक । ममाश्रमं समायातो हृष्टस्य तव दर्शनात्

हे लोकहितकर्ता! पुत्रस्नेहामुळे किंवा कोणत्या तरी कार्यवश आपण माझ्या आश्रमात आला आहात; आपल्या दर्शनाने मी अत्यंत हर्षित झालो आहे।

Verse 58

ब्रह्मोवाच । इति पृष्टस्स्वपुत्रेण दक्षेण मुनिसत्तम । विहसन्नब्रुवं वाक्यं मोदयंस्तं प्रजापतिम्

ब्रह्मा म्हणाले—हे मुनिश्रेष्ठ! माझ्या पुत्र दक्षाने असे विचारल्यावर मी हसत त्या प्रजापतीला आनंद देणारे वचन बोललो।

Verse 59

ब्रह्मोवाच । शृणु दक्ष यदर्थं त्वत्समीपमहमागतः । त्वत्तोकस्य हितं मेपि भवतोपि तदीप्सितम्

ब्रह्मा म्हणाले—हे दक्ष, ऐक; मी कोणत्या प्रयोजनाने तुझ्या समीप आलो आहे. तुझ्या अपत्याचे कल्याण मला ही अभिप्रेत आहे, आणि तेच कल्याण तुलाही इच्छित आहे.

Verse 60

तव पुत्री समाराध्य महादेवं जगत्पतिम् । यो वरः प्रार्थितस्तस्य समयोयमुपागतः

तुझ्या कन्येने जगत्पती महादेवाची विधिपूर्वक आराधना केली आहे. तिने जो वर मागितला होता, तो प्राप्त होण्याची वेळ आता आली आहे.

Verse 61

शंभुना तव पुत्र्यर्थं त्वत्सकाशमहं धुवम् । प्रस्थापितोस्मि यत्कृत्यं श्रेय स्तदवधारय

तुझ्या कन्येच्या हितासाठी शंभूने मला निश्चयाने तुझ्याकडे पाठविले आहे. म्हणून आता जे कर्तव्य आहे—जे परम श्रेय देणारे आहे—ते नीट अवघडून घे.

Verse 62

वरं दत्त्वा गतो रुद्रस्तावत्प्रभृति शंकरः । त्वत्सुताया वियोगेन न शर्म लभतेंजसा

वर देऊन रुद्र निघून गेले. त्या वेळेपासून शंकर तुझ्या कन्येच्या वियोगाने सहज मनःशांती मिळवीत नाहीत.

Verse 63

अलब्धच्छिद्रमदनो जिगाय गिरिशं न यम् । सर्वैः पुष्पमयैर्बाणैर्यत्नं कृत्वापि भूरिशः

मदनाने पुष्पमय बाणांनी फार प्रयत्न केला, तरी गिरिशामध्ये एकही दुर्बल छिद्र न मिळाल्याने तो त्यांना जिंकू शकला नाही.

Verse 64

स कामबाणविद्धोपि परित्यज्यात्म चिंतनम् । सतीं विचिंतयन्नास्ते व्याकुलः प्राकृतो यथा

कामाच्या बाणांनी विद्ध असूनही त्याने आत्मचिंतन सोडले आणि सतीचेच चिंतन करीत व्याकुळ होऊन, जणू एखाद्या सामान्य सांसारिक पुरुषाप्रमाणे बसून राहिला।

Verse 65

विस्मृत्य प्रश्रुतां वाणीं गणाग्रे विप्रयोगतः । क्व सतीत्येवमभितो भाषते निकृतावपि

वियोगाच्या दुःखाने त्याने गणांसमोर पूर्वी दिलेले वचन विसरले. फसवला गेल्यावरही तो सर्वत्र म्हणत राहिला—“सती कुठे आहे?”

Verse 66

मया यद्वांछितं पूर्वं त्वया च मदनेन च । मरीच्याद्यैमुनिवरैस्तत्सिद्धमधुना सुत

“पुत्रा! मी पूर्वी जे इच्छिले होते, आणि तू व मदन (कामदेव) यांनीही जे इच्छिले होते—ते आता मरीची आदी श्रेष्ठ मुनींमुळे सिद्ध झाले आहे.”

Verse 67

त्वत्पुत्र्याराधितश्शंभुस्सोपि तस्या विचिंतनात् । अनुशोधयितुं प्रेप्सुर्वर्त्तते हिमवद्गिरौ

तुझ्या कन्येने भक्तीने आराधिलेला शंभूही—तिचे चिंतन करत—या विषयाचा शोध व निश्चय करण्यास उत्सुक आहे; म्हणून तो हिमवत् पर्वतावर वास करीत आहे।

Verse 68

यथा नानाविधैर्भावैस्सत्त्वात्तेन व्रतेन च । शंभुराराधितस्तेन तथैवाराध्यते सती

ज्या प्रकारे नानाविध भक्तिभावांनी, सत्त्वशुद्धीने आणि त्या व्रताने त्याने शंभूला प्रसन्न केले, त्याच प्रकारे त्याच विधीने सतीचीही आराधना करून तिला प्रसन्न करावे।

Verse 69

तस्मात्तु दक्षतनयां शंभ्वर्थं परिकल्पिताम् । तस्मै देह्यविलंबेन कृता ते कृतकृत्यता

म्हणून शंभूसाठी नियोजित असलेल्या दक्षकन्येला त्याला विलंब न करता दे; तिला अर्पण केल्याने तुझे प्रयोजन सिद्ध होईल आणि कर्तव्य पूर्ण होईल।

Verse 70

अहं तमानयिष्यामि नारदेन त्वदालयम् । तस्मै त्वमेनां संयच्छ तदर्थे परिकल्पिताम्

मी नारदाच्या द्वारा त्याला तुझ्या निवासस्थानी आणीन. म्हणून तू ही कन्या त्याला अर्पण कर; ती याच हेतूसाठी विधिपूर्वक नियोजित आहे.

Verse 71

ब्रह्मोवाच । श्रुत्वा मम वचश्चेति स मे पुत्रोतिहर्षितः । एवमेवेतिमां दक्ष उवाच परिहर्षितः

ब्रह्मा म्हणाले—माझे वचन ऐकून माझा पुत्र अत्यंत आनंदित झाला. तेव्हा फार प्रसन्न होऊन दक्ष मला म्हणाला, “असेच होवो—अगदी तसेच.”

Verse 72

ततस्सोहं मुने तत्रागममत्यंतहर्षितः । उत्सुको लोकनिरतो गिरिशो यत्र संस्थितः

तेव्हा, हे मुने, मी अत्यंत हर्षाने परिपूर्ण होऊन तेथे गेलो; ज्या पवित्र लोकात गिरिश—भगवान् शिव—विराजमान होते, त्याचे दर्शन घेण्यास मी उत्सुक होतो।

Verse 73

गते नारद दक्षोपि सदार तनयो ह्यपि । अभवत्पूर्णकामस्तु पीयूषैरिव पूरितः

नारद निघून गेल्यावर दक्षही—पत्नी व पुत्रासह—जणू अमृताने भरल्याप्रमाणे पूर्णकाम व तृप्त झाला।