निमन्त्रण-पत्रिका-प्रेषणम् (Dispatch of the Invitation Letter) / Himālaya Sends the Wedding Invitation to Śiva

Verse 1

नारद उवाच । तात प्राज्ञ वदेदानीं सप्तर्षिषु गतेषु च । किमकार्षीद्धिमगिरिस्तन्मे कृत्वा कृपां प्रभो

नारद म्हणाले: हे पूज्य आणि बुद्धिमान पित्या, आता सांगा—सप्तर्षी गेल्यावर हिमगिरीने काय केले? हे प्रभो, कृपा करून मला ते सांगा.

Verse 2

ब्रह्मोवाच । गतेषु तेषु मुनिषु सप्तस्वपि मुनीश्वर । सारुन्धतीषु हिमवान् यदकार्षीद्ब्रवीमि ते

ब्रह्मा म्हणाले: हे मुनीश्वर, अरुंधतीसह ते सातही ऋषी गेल्यावर हिमवानाने जे केले, ते मी तुला सांगतो.

Verse 3

करवीरस्तथैवापि महाविभव संयुतः । महेन्द्रः पर्वतश्रेष्ठ आजगाम हिमालयम्

महान वैभवाने संपन्न करवीर आणि पर्वतांमध्ये श्रेष्ठ असलेला महेंद्रही हिमालयाकडे आले.

Verse 4

तदाज्ञप्तस्ततः प्रीत्या हिमवान् लग्न पत्रिकाम् । लेखयामास सुप्रीत्या गर्गेण स्वपुरोधसा

आज्ञा मिळताच हिमवान् आनंदित झाला. त्याने आपल्या कुलपुरोहित महर्षी गर्ग यांच्याकडून अत्यंत प्रीतिने लग्नपत्रिका लिहून घेतली.

Verse 5

अथ प्रस्थापयामास तां शिवाय स पत्रिकाम् । नानाविधास्तु सामग्र्यः स्वजनैर्मुदितात्मभिः

त्यानंतर त्याने ती पत्रिका शिवाकडे पाठवली. आणि आनंदित अंतःकरणाने स्वजनांनी नानाविध तयारी केली.

Verse 6

ते जनास्तत्र गत्वा च कैलासे शिवसन्निधिम् । ददुश्शिवाय तत्पत्रं तिलकं सम्विधाय च

ते लोक कैलासास जाऊन शिवसन्निधीत पोहोचले. आणि विधिपूर्वक टिळक करून ती पत्रिका शिवाला अर्पण केली.

Verse 7

सन्मानिता विशेषेण प्रभुणा च यथोचितम् । सर्वे ते प्रीतिमनस आजग्मुश्शैलसन्निधिम्

प्रभूंनी त्यांचा विशेष सन्मान करून यथोचित सत्कार केला. ते सर्व आनंदित मनाने शैलसन्निधीस (हिमवानाकडे) परत आले.

Verse 8

सन्मानितान्विशेषेण महेशेनागताञ्जनान् । दृष्ट्वा सुहर्षिताञ्च्छैलो मुमोदातीव चेतसि

महादेवांनी विशेष मान देऊन आलेल्या लोकांना पाहून शैलराज हिमालय अंतःकरणात अतिशय हर्षित होऊन अपार आनंदाने भरून गेला।

Verse 9

ततो निमन्त्रणं चक्रे स्वबन्धूनां प्रमोदितः । नानादेशस्थितानाञ्च निखिलानां सुखास्पदम्

त्यानंतर अत्यंत आनंदित होऊन त्यांनी आपल्या बंधूंना तसेच विविध देशांत असलेल्या सर्वांनाच निमंत्रण पाठविले, जेणेकरून हा प्रसंग सर्वांस सुख-कल्याणाचा आधार ठरो.

Verse 10

ततस्स कारयामास स्वर्णसंग्रहमादरात् । नानाविधाश्च सामग्रीर्विवाहकरणोचिताः

त्यानंतर त्याने आदरपूर्वक सुवर्णसंग्रह करविला आणि विवाहविधीस योग्य अशी नानाविध सामग्रीही जमविली।

Verse 11

तण्डुलानां बहूञ्छैलान् पृथुकानां तथैव च । गुडानां शर्कराणाञ्च लवणानां तथैव च

तांदळांचे अनेक ढीग, तसेच पोहे; आणि गूळ, साखर व मीठही योग्य प्रमाणात द्यावे।

Verse 12

क्षीराणां च घृतानाञ्च दध्नां वापीश्चकार सः । यवादिधान्यपिष्टानां लड्डुकानां तथैव च

त्याने दूध, तूप व दह्याच्या वाफ्या/कुंडे करविली; तसेच जव इत्यादी धान्यांच्या पिठापासून केलेले लाडूही तयार करविले।

Verse 13

शष्कुलीनां स्वस्तिकानां शर्कराणां तथैव च । अमृतेक्षुरसानां च तत्र वापीश्चकार सः

तेथे त्याने शष्कुली, स्वस्तिकाकार मिठाई व साखरेने भरलेल्या वाफ्या/कुंडे करविली; तसेच अमृततुल्य ऊसाच्या रसाचीही वाफी केली।

Verse 14

बह्वीर्हैयंगवानाञ्च ह्यासवानां तथैव च । नाना पक्वान्नसंघांश्च महास्वादुरसांस्तथा

त्यांनी ताज्या नवनीताच्या अनेक तयारी, तसेच अनेक आसव, आणि नाना प्रकारच्या शिजवलेल्या अन्नाचे ढीग—अतिशय स्वादिष्ट रसांनी युक्त—अर्पण केले.

Verse 16

मणिरत्नप्रकाराणि सुवर्णरजतानि च । द्रव्याण्येतानि चान्यानि संगृह्य विधिपूर्वकम्

विधिपूर्वक विविध मणी-रत्ने, सुवर्ण-रजत आणि इतर द्रव्ये एकत्र करून (भक्ताने) नियत पूजेस प्रवृत्त व्हावे.

Verse 17

मंगलं कर्तुमारेभे गिरिर्मंगलकृद्दिने । संस्कारं कारयामासुः पार्वत्याः पर्वतस्त्रियः

मंगलदिनी गिरिराज हिमालयाने शुभकार्य आरंभिले। पर्वतस्त्रियांनीही पार्वतीचे संस्कार-विधी भक्तिभावाने करून घेतले।

Verse 18

ता मंगलं मुदा चक्रुर्भूषिता भूषणैः स्वयम् । पुरद्विजस्त्रियो दृष्ट्वा लोकाचारं प्रचक्रिरे

त्या स्त्रिया स्वतःच्या हातांनी अलंकारांनी भूषित होऊन आनंदाने मंगलकर्म करू लागल्या। नगरातील ब्राह्मणस्त्रिया पाहून त्यांनी लोकाचारही पाळिला।

Verse 19

नाना व्यञ्जनवस्तूनि गणदेवहितानि च । अमूल्यनानावस्त्राणि वह्निशौचानि यानि च

नाना प्रकारचे व्यंजन व गणदेवतांना हितकारक द्रव्ये, तसेच अनेक अमूल्य वस्त्रे—आणि अग्निशुद्ध पवित्र वस्तूही (सज्ज करण्यात आल्या)।

Verse 20

सर्वभावेन सुप्रीतो बन्धुवर्गागमोत्सुकः । एतस्मिन्नन्तरे तस्य बान्धवाश्च निमन्त्रिताः

तो सर्वभावेने अत्यंत प्रसन्न झाला होता आणि बंधुवर्गाच्या आगमनाची उत्कंठा बाळगत होता. याच दरम्यान त्याचे नातेवाईकही निमंत्रित करण्यात आले.

Verse 21

आजग्मुस्सस्त्रियो हृष्टास्ससुतास्सपरिच्छदाः । तदैव शृणु देवर्षे गिर्य्यागमनमादृतः

हर्षित झालेल्या स्त्रिया तत्क्षणी आल्या—पुत्रांसह आणि सेवक-परिवार व सर्व सामानासह. त्याच वेळी, हे देवर्षे, आदरपूर्वक गिरिराज (हिमालय) यांच्या आगमनाचे वर्णन ऐक.

Verse 22

वर्णयामि समासेन शिवप्रीतिविवृद्धये । देवालय गिरिर्यो हि दिव्यरूपधरो महान्

शिवांच्या प्रीतिवृद्धीसाठी मी याचे संक्षेपाने वर्णन करतो. ‘देवालय’ नावाचा तो महान पर्वत दिव्य रूप धारण करून शोभतो.

Verse 23

नानारत्नपरिभ्राजत्समाजस्सपरिच्छदः । नानामणिमहारत्नसारमादाय यत्नतः

सर्व सामानासह तो समारंभ नानाविध रत्नांनी झळकत होता. विविध मणी व महा-रत्नांचा श्रेष्ठ सार त्यांनी यत्नपूर्वक गोळा केला होता.

Verse 24

सुवेषालंकृतः श्रीमान् जगाम स हिमालयम् । मन्दरस्सर्वशोभाढ्यस्सनारीतनयो गिरिः

सुंदर वेशभूषेने अलंकृत व श्रीसमृद्ध तो हिमालयास गेला। मेनापुत्र मंदर—सर्व शोभांनी युक्त असा तो महान गिरिराज होता।

Verse 25

सूपायनानि संगृह्य जगाम विविधानि च । अस्ताचलोपि दिव्यात्मा सोपायन उदारधीः

विविध उत्तम उपहार व भेटवस्तू गोळा करून तो निघाला। दिव्यात्मा, उदारबुद्धी तो उपहारांसह अस्ताचल (पश्चिम पर्वत) कडेही गेला।

Verse 26

बहुशोभासमायुक्त आजगाम मुदान्वितः । उदयाचल आदाय सद्रत्नानि मणीनपि

अतिशय शोभेने युक्त तो आनंदित होऊन आला। उदयाचलातून उत्तम रत्ने व मौल्यवान मणीही घेऊन आला।

Verse 27

अत्युत्कृष्टपरीवार आजगाम महासुखी । मलयो गिरिराजो हि सपरीवार आदृतः

अत्युत्कृष्ट परिजनांनी वेढलेला, महासुखी मलय गिरिराज आला। तो आपल्या सर्व अनुचरांसह आदराने सत्कार पावून उपस्थित झाला।

Verse 28

सुदिव्यरचनायुक्त आययौ बहुसद्बलः । सद्यो दर्दुरनामा च मुदितस्सकलत्रकः

दिव्य व सुंदर रचनेने युक्त, अनेक उत्तम बळाने समर्थ असा दर्दुर नावाचा तो त्वरित आला। तो आपल्या सर्व अनुचरांसह प्रसन्न होता।

Verse 29

बहुशोभान्वितस्तातः ययौ हिमगिरेर्गृहम् । निषदोपि प्रहृष्टात्मा सपरिच्छद आययौ

तेव्हा तो पिता महान् शोभेने विभूषित होऊन हिमालयाच्या गृहाकडे गेला। निषादही हर्षितचित्ताने आवश्यक परिकर व सामानासह तेथे आला।

Verse 30

ससुतस्त्रीगणः प्रीत्या ययौ हिमगिरेर्गृहम् । आजगाम महाभाग्यो भूधरो गन्धमादनः

आनंदाने तो (हिमालय) पुत्रांसह व स्त्रीगणांसह आपल्या गृहाकडे गेला। त्यानंतर पृथ्वीधारक, महाभाग्यवान गंधमादनही तेथे येऊन पोहोचला।

Verse 32

सगणस्ससुतस्त्रीको बहुशोभासमन्वितः । पारियात्रो हि हृष्टात्मा मणि रत्नाकरस्सयुत्

गणांसह, पुत्र व पत्नीसमवेत, अनेक शोभांनी युक्त पारियात्र हर्षितचित्ताने मणी-रत्नांच्या खाणी व ढिगांसह तेथे आला।

Verse 33

सगणस्सपरीवार आययौ हिमभूधरम् । क्रौञ्चः पर्वतराजो हि महाबलपरिच्छदः । आजगाम गिरिश्रेष्ठस्स मुपायन आदृतः

गण व परिवारासह तो हिमभूधराकडे पोहोचला। तेव्हा पर्वतराज क्रौंचही महाबल व वैभवयुक्त होऊन गिरिश्रेष्ठाचा सन्मान करण्यासाठी आदराने उपहार घेऊन आला।

Verse 34

पुरुषोत्तमशैलोपि सपरिच्छद आदृतः । महोपायनमादायाजगाम हिमभूधरम्

पुरुषोत्तमशैलही आदराने सपरिकर येऊन, महान् उपहार घेऊन हिमभूधर हिमालयाकडे आला।

Verse 35

नीलः सलीलस्स सुतस्सस्त्रीको द्रव्यसंयुतः । आजगाम हिमागस्य गृहमानन्दसंयुतः

नील, सलील व त्याचा पुत्र—पत्नीसमवेत आणि दानद्रव्यांनी युक्त—आनंदाने हिमागाच्या घरी आले।

Verse 36

त्रिकूटश्चित्रकूटोपि वेंकटः श्रीगिरिस्तथा । गोकामुखी नारदश्च हिमगेहमुपागमत्

त्रिकूट, चित्रकूट, वेंकट व श्रीगिरी—तसेच गोकामुखी आणि नारद—हे सर्व हिमालयाच्या हिममय धामास आले।

Verse 37

विन्ध्यश्च पर्वतश्रेष्ठो नानासम्पत्समन्वितः । आजगाम प्रहृष्टात्मा सदारतनयश्शुभः

तेव्हा विन्ध्य—पर्वतश्रेष्ठ, नानाविध संपत्तीने युक्त—आनंदित अंतःकरणाने पत्नी व पुत्रासह सर्वथा शुभरूपाने तेथे आला।

Verse 38

कालंजरो महाशैलो बहुहर्षसमन्वितः । बहुभस्सगणः प्रीत्याजगामहिमभूधरम्

महाशैल कालंजर अत्यंत हर्षाने परिपूर्ण होऊन, अनेक भस्मधारी गणांसह प्रेमपूर्वक हिमभूधर हिमालयाकडे आला।

Verse 39

कैलासस्तु महाशैलो महाहर्षसमन्वितः । आजगाम कृपां कृत्वा सर्वोपरि लसत्प्रभुः

तेव्हा महाशैल कैलास, महान् हर्षाने युक्त होऊन, कृपा करून तेथे आला; प्रभूचे ते तेजस्वी धाम सर्वांवर उजळून शोभत होते।

Verse 40

अन्येपि भूभृतो ये हि द्वीपेष्वन्येष्वपि द्विज । इहापि येऽचलास्सर्वे आययुस्ते हिमालयम्

हे द्विज! इतर द्वीपांत राहणारे जे अन्य पर्वतराज होते, आणि इथेही जे सर्व अचल पर्वत होते—ते सर्व हिमालयाकडे येऊन जमले।

Verse 41

निमन्त्रिता नगास्तत्र तेन पूर्वं मुदा मुने । आययुर्निखिलाः प्रीत्या विवाहश्शिवयोरिति

हे मुने! त्याने पूर्वीच आनंदाने त्यांना तेथे निमंत्रित केले होते; म्हणून शिव-पार्वतीच्या विवाहामुळे प्रीत होऊन सर्व पर्वतराज प्रेमाने तेथे आले।

Verse 42

तदा सर्वे समायाताश्शोणभद्रादयः खलु । बहुशोभा महाप्रीत्या विवाहश्शिवयोरिति

तेव्हा शोणभद्र इत्यादी सर्वजण तेथे येऊन पोहोचले. महाप्रीती व बहुशोभेसह ते शिव-पार्वतीच्या विवाहासाठी आले.

Verse 43

नद्यस्सर्वास्समायाता नानालंकारसंयुताः । दिव्य रूपधराः प्रीत्या विवाहश्शिवयोरिति

सर्व नद्या नानाविध अलंकारांनी सजून तेथे आल्या. दिव्य तेजस्वी रूप धारण करून, आनंदाने त्या शिव-पार्वतीच्या विवाहोत्सवाला आल्या.

Verse 44

गोदावरी च यमुना ब्रह्मस्त्रीर्वेणिका तथा । आययौ हिमशैलम्वै विवाहश्शिवयोरिति

गोदावरी व यमुना, ब्रह्मकन्या आणि वेणिकाही—हे सर्व हिमालयास आले; कारण तेथेच शिव-पार्वतीचा विवाह होणार होता.

Verse 45

गंगा तु सुमहाप्रीत्या नानालंकारसंयुता । दिव्यरूपा ययौ प्रीत्या विवाहश्शिवयोरिति

मग गंगा अत्यंत आनंदाने, नानाविध अलंकारांनी विभूषित होऊन, दिव्य रूप धारण करून, शिव-पार्वतीच्या विवाहासाठी हर्षाने निघाली.

Verse 46

नर्मदा तु महामोदा रुद्रकन्या सरिद्वरा । महाप्रीत्या जगामाशु विवाहश्शिवयोरिति

नर्मदा—महान आनंदाने भरलेली, रुद्रकन्या व नद्यांमध्ये श्रेष्ठ—महाप्रीतीने शीघ्रच शिव-पार्वतीच्या विवाहासाठी निघाली.

Verse 47

आगतैस्तैस्ततः सर्वैस्सर्वतो हिमभूधरम् । संकुलासीत्पुरी दिव्या सर्वशोभासमन्विता

तेव्हा सर्व दिशांनी सर्वजण हिमभूधर (हिमालय) येथे येऊन पोहोचले; आणि सर्व शोभांनी अलंकृत ती दिव्य पुरी जनसमुदायाने दाटून भरून गेली।

Verse 48

महोत्सवा लसत्केतुध्वजातोरणकाधिका । वितानविनिवृत्तार्का तथा नानालसत्प्रभा

तेथे महोत्सवाचा सोहळा दुमदुमला—झळाळते केतु, ध्वज व तोरणांनी सजलेला; वितानांनी सूर्यताप आडविला, आणि नानाविध तेजस्वी प्रकाश सर्वत्र चमचमला।

Verse 49

हिमालयोपि सुप्रीत्यादरेण विविधेन च । तेषां चकार सन्मानं तासां चैव यथायथम्

हिमालयही अत्यंत आनंदाने व आदरपूर्वक त्यांना विविध प्रकारे—प्रत्येकास योग्य तसा—सन्मान देऊ लागला.

Verse 50

सर्वान्निवासयामास सुस्थानेषु पृथक् पृथक् । सामग्रीभिरनेकाभिस्तोषयामास कृत्स्नशः

त्यांनी सर्वांना उत्तम स्थानी वेगवेगळे बसविले आणि अनेक प्रकारच्या सामग्री व अर्पणांनी सर्वांना पूर्ण तृप्त केले.