शिवशिवयोर्जगत्पितृमातृत्व-प्रतिपादनं तथा मेनायाः विमोहः (Śiva–Śivā as Cosmic Father and Mother; Menā’s Delusion and the Sages’ Intervention)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । जगत्पिता शिवः प्रोक्तो जगन्माता शिवा मता । तस्माद्देया त्वया कन्या शंकराय महात्मने

ऋषी म्हणाले—शिव जगताचा पिता म्हणून सांगितला आहे आणि शिवा जगताची माता मानली आहे. म्हणून तू आपली कन्या महात्मा शंकराला दे.

Verse 2

एवं कृत्वा हिमगिरे सार्थकं ते भवेज्जनुः । जगद्गुरोर्गुरुस्त्वं हि भविष्यसि न संशयः

हे हिमगिरीकन्ये, असे केल्याने तुझा जन्म सार्थक होईल. निःसंशय तू जगद्गुरू (शिव) याचीही गुरु होशील.

Verse 3

ब्रह्मोवाच । एवं वचनमाकर्ण्य सप्तर्षीणां मुनीश्वर । प्रणम्य तान्करौ बद्ध्वा गिरिराजोऽब्रवीदिदम्

ब्रह्मा म्हणाले—हे मुनिश्रेष्ठ, सप्तर्षींचे हे वचन ऐकून गिरिराजाने त्यांना नमस्कार केला; हात जोडून तो असे बोलला.

Verse 4

हिमालय उवाच । सप्तर्षयो महाभागा भवद्भिर्यदुदीरितम् । तत्प्रमाणीकृतं मे हि पुरैव गिरिशेच्छया

हिमालय म्हणाला— हे महाभाग्यवान सप्तर्षींनो! तुम्ही जे सांगितले आहे, ते मी गिरिश (भगवान् शिव) यांच्या इच्छेनुसार फार पूर्वीच प्रमाण मानले आहे।

Verse 5

इदानीमेक आगत्य विप्रो वैष्णवधर्मवान् । शिवमुद्दिश्य सुप्रीत्या विपरीतं वचोऽब्रवीत्

तेव्हाच वैष्णवधर्म पाळणारा एक ब्राह्मण आला आणि शिवाला उद्देशून जणू प्रेमाने, पण उलट वचन बोलला।

Verse 6

तदारभ्य शिवामाता ज्ञानभ्रष्टा बभूव ह । सुताविवाहं रुद्रेण योगिना तेन नेच्छति

त्या क्षणापासून शिवेची माता ज्ञानभ्रष्ट झाली; म्हणून त्या योगी रुद्राशी आपल्या कन्येचा विवाह तिला मान्य नव्हता।

Verse 7

कोपागारमगात्सा हि सुतप्ता मलिनाम्बरा । कृत्वा महाहठं विप्रा बोध्यमानापिऽनाबुधत्

हे विप्रांनो, अंतःकरणाने संतप्त व मळकट वस्त्रे परिधान करून ती कोपगृहात गेली. मोठा हट्ट धरून, समजावले तरी ती मानली नाही।

Verse 9

अहं च ज्ञानविभ्रष्टो जातोहं सत्यमीर्य्यते । दातुं सुतां महेशाय नेच्छामि भिक्षुरूपिणे । ब्रह्मोवाचैत्युक्त्वा शैलराजस्तु शिवमायाविमोहितः । तूष्णीं बभूव तत्रस्थो मुनीनां मध्यतो मुने

“मीही ज्ञानविभ्रष्ट झालो आहे—हे सत्यच आहे. भिक्षुरूप धारण केलेल्या महेशाला मी कन्या देऊ इच्छित नाही।” ब्रह्मा म्हणाले—असे बोलून शैलराज शिवमायेने मोहित होऊन, हे मुने, ऋषींच्या मध्येच मौन झाला।

Verse 10

सर्वे सप्तर्षयस्ते हि शिवमायां प्रशस्य वै । प्रेषयामासुरथ तां मेनकां प्रत्यरुन्धतीम्

ते सर्व सप्तर्षी शिवमायेची स्तुती करू लागले; मग त्यांनी संदेशासाठी मेनकाला अरुंधतीकडे पाठवले।

Verse 11

अथ पत्युस्समादाय निदेशं ज्ञानदा हि सा । जगामारुन्धती तूर्णं यत्र मेना च पार्वती

मग ज्ञानदायिनी अरुंधतीने पतीचा आदेश स्वीकारून त्वरेने तेथे प्रस्थान केले, जिथे मेना आणि पार्वती होत्या।

Verse 12

गत्वा ददर्श मेनां तां शयानां शोकमूर्च्छिताम् । उवाच मधुरं साध्वी सावधाना हितं वचः

तेथे जाऊन तिने मेनाला शय्येवर शोकाने मूर्छित पडलेली पाहिली. मग त्या साध्वीने सावधपणे मधुर व हितकारक वचन बोलली।

Verse 13

अरुन्धत्युवाच । उत्तिष्ठ मेनके साध्वि त्वद्गृहेऽहमरुन्धती । आगता मुनयश्चापि सप्तायाताः कृपालवः

अरुंधती म्हणाली—हे साध्वी मेनके, उठ; मी अरुंधती तुझ्या घरी आले आहे. कृपाळू असे सात मुनीही येथे आले आहेत।

Verse 14

ब्रह्मोवाच । अरुन्धतीस्वरं श्रुत्वा शीघ्रमुत्थाय मेनका । उवाच शिरसा नत्वा तां पद्मामिव तेजसा

ब्रह्मा म्हणाले— अरुंधतीचा स्वर ऐकून मेनका तत्क्षणी उठली. शिर नतमस्तक करून, कमळासारखी तेजस्विनी त्या देवीला तिने विनयाने संबोधिले.

Verse 15

मेनोवाच । अहोद्य किमिदं पुण्यमस्माकं पुण्यजन्मनाम् । वधूर्जगद्विधेः पत्नी वसिष्ठस्यागतेह वै

मेना म्हणाली— अहो! आज आम्हा पुण्यजन्मांच्या घरी हे कोणते महान पुण्य प्रकट झाले? जगद्विधात्याची पत्नी ती वधू वसिष्ठांसह खरोखर येथे आली आहे.

Verse 16

किमर्थमागता देवि तन्मे ब्रूहि विशेषतः । अहं दासीसमा ते हि ससुता करुणां कुरु

हे देवी, आपण कोणत्या कारणासाठी आली आहात? ते मला विशेषतः स्पष्ट सांगा. मी पुत्रासह तुमची दासीसमान आहे; आमच्यावर करुणा करा.

Verse 17

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा मेनकां साध्वी बोधयित्वा च तां बहु । तथागता च सुप्रीत्या सास्ते यत्रर्षयोऽपि ते

ब्रह्मा म्हणाले—असे बोलून साध्वी पार्वतीने मेनकेला पुष्कळ समजावले. मग अत्यंत प्रसन्न होऊन ती तेथे गेली, जिथे ते ऋषीही निवास करत होते.

Verse 18

अथ शैलेश्वरं ते च बोधयामासुरादरात् । स्मृत्वा शिवपदद्वन्द्वं सर्वे वाक्यविशारदाः

मग ते सर्व आदराने शैलेश्वराला जागृत करू लागले. शिवाच्या पवित्र पदद्वयाचे स्मरण करून, वाणीमध्ये निपुण असे सर्वजण त्याला बोलू लागले.

Verse 19

ऋषय ऊचुः । शैलेन्द्र श्रूयतां वाक्यमस्माकं शुभकारणम् । शिवाय पार्वतीं देहि संहर्त्तुः श्वशुरो भव

ऋषी म्हणाले—हे शैलेन्द्रा, आमचे शुभकारक वचन ऐका. पार्वतीला शिवाला द्या आणि संहर्त्याचे श्वशुर व्हा.

Verse 20

अयाचितारं सर्वेशं प्रार्थयामास यत्नतः । तारकस्य विनाशाय ब्रह्मासम्बंधकर्म्मणि

त्याने यत्नपूर्वक सर्वेश्वराची प्रार्थना केली—जो कोणाच्या याचनेविना सर्वांचा स्वामी आहे—ब्रह्मासंबंधी कार्यात तारकाच्या विनाशासाठी.

Verse 21

नोत्सुको दारसंयोगे शंकरो योगिनां वरः । विधेः प्रार्थनया देवस्तव कन्यां ग्रहीष्यति

योगिनांमध्ये श्रेष्ठ शंकर दांपत्यसंयोगासाठी उत्सुक नाहीत. तरीही विधाता (ब्रह्मा) यांच्या प्रार्थनेने तो देव तुझ्या कन्येला स्वीकारेल.

Verse 22

दुहितुस्ते तपस्तप्तं प्रतिज्ञानं चकार सा । हेतुद्वयेन योगीन्द्रो विवाहं च करिष्यति

तुझ्या कन्येने कठोर तप केले आहे आणि दृढ प्रतिज्ञाही केली आहे. या दोन कारणांनी योगींद्र (शिव) नक्कीच विवाह करतील.

Verse 23

ब्रह्मोवाच । ऋषीणां वचनं श्रुत्वा प्रहस्य स हिमालयः । उवाच किञ्चिद्भीतस्तु परं विनयपूर्वकम्

ब्रह्मा म्हणाले—ऋषींचे वचन ऐकून हिमालय हसले; पण किंचित भयभीत होऊन त्यांनी अत्यंत विनयाने काहीसे बोलले.

Verse 24

हिमालय उवाच । शिवस्य राजसामग्रीं न हि पश्यामि काञ्चन । कञ्चिदाश्रयमैश्वर्यं कं वा स्वजनबान्धवम्

हिमालय म्हणाला—शिवाजवळ मला राजसामग्री काहीच दिसत नाही; ना ऐश्वर्याचा आधार असा आसन, ना स्वजन-बांधवांचा परिघ।

Verse 25

नेच्छाम्यति विनिर्लिप्तयोगिने स्वां सुतामहम् । यूयं वेदविधातुश्च पुत्रा वदत निश्चितम्

मी त्या अत्यंत निर्लिप्त योग्यास माझी कन्या देऊ इच्छित नाही. हे माझ्या पुत्रांनो, तुम्ही वेदविधीचे नियंतेही आहात; निश्चय करून सांगा, काय करावे.

Verse 26

वरायाननुरूपाय पिता कन्यां ददाति चेत् । कामान्मोहाद्भयाल्लोभात्स नष्टो नरकं यजेत्

काम, मोह, भय किंवा लोभामुळे जर पिता अयोग्य वराला कन्यादान करील, तर तो धर्मभ्रष्ट होऊन नरकास जातो।

Verse 27

न हि दास्याम्यहं कन्यामिच्छया शूलपाणये । यद्विधानं भवेद्योग्यमृषयस्त द्विधीयताम्

मी केवळ माझ्या इच्छेने शूलपाणी (शिव) यांना कन्यादान करणार नाही. हे ऋषींनो! शास्त्रानुसार जी योग्य विधी असेल तीच ठरवून पार पाडा।

Verse 28

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य हिमागस्य मुनीश्वर । प्रत्युवाच वसिष्ठस्तं तेषां वाक्यविशारद

ब्रह्मा म्हणाले—हे मुनिश्रेष्ठ! हिमालयाचे हे वचन ऐकून, त्यांच्यात वाणीमध्ये निपुण वसिष्ठांनी त्याला प्रत्युत्तर दिले।

Verse 29

वसिष्ठ उवाच । शृणु शैलेश मद्वाक्यं सर्वथा ते हितावहम् । धर्माविरुद्धं सत्यश्च परत्रेह मुदावहम्

वसिष्ठ म्हणाले—हे शैलेश! माझे वचन ऐक; ते सर्वथा तुझ्या हिताचे आहे. ते धर्माविरुद्ध नाही, सत्य आहे आणि इहलोकी व परलोकी दोन्हीकडे आनंद देणारे आहे.

Verse 30

वचनं त्रिविधं शैल लौकिके वैदिकेऽपि च । सर्वं जानाति शास्त्रज्ञो निर्मलज्ञानचक्षुषा

हे शैल! वचन त्रिविध असते—लौकिक व्यवहारातही आणि वैदिक क्षेत्रातही. शास्त्रज्ञ निर्मळ ज्ञानचक्षूने सर्व काही जाणतो.

Verse 31

असत्यमहितं पश्चात्सांप्रतं श्रुतिसुन्दरम् । सुबुद्धिर्वक्ति शत्रुर्हि हितं नैव कदाचन

जे असत्य व अहितकारक आहे, तेही पुढे ‘आत्ता कानाला गोड’ असे म्हणून सांगितले जाऊ शकते; पण शत्रू—बुद्धिमान असला तरी—कधीच हिताचे बोलत नाही.

Verse 32

आदावप्रीतिजनकं परिणामे सुखावहम् । दयालुर्धमशीलो हि बोधयत्येव बांधवः

खरा बांधव—दयाळू व धर्मनिष्ठ—आरंभी अप्रिय शब्द बोले तरी शेवटी तेच सुख-कल्याण देतात; म्हणून तो नक्कीच समजावतो व जागृत करतो.

Verse 33

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे गिरिसांत्वनोनाम त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीशिवमहापुराणातील द्वितीय रुद्रसंहितेच्या तृतीय पार्वतीखण्डातील ‘गिरिसान्त्वना’ नामक तेहेतीसावा अध्याय समाप्त झाला।

Verse 34

एवञ्च त्रिविधं शैल नीतिशास्त्रोदितं वचः । कथ्यतां त्रिषु मध्ये किं ब्रुवे वाक्यं त्वदीप्सितम्

हे शैल! नीतिशास्त्रात सांगितलेले हे वचन त्रिविध आहे। सांग—या तिघांपैकी तुला कोणता मार्ग अभिप्रेत आहे? तुझ्या इच्छेनुसार मी कोणते वाक्य बोलू?

Verse 35

ब्राह्मसम्पद्विहीनश्च शंकरस्त्रिदशेश्वरः । तत्त्वज्ञानसमुद्रेषु सन्निमग्नैकमानसः

ब्राह्मणोचित वैभव व लौकिक संपत्ती नसतानाही, त्रिदशांचा ईश्वर शंकर एकचित्ताने तत्त्वज्ञानाच्या समुद्रात पूर्णपणे निमग्न होता.

Verse 36

ज्ञानानन्दस्येश्वरस्य ब्राह्मवस्तुषु का स्पृहा । गृही ददाति स्वसुतां राज्यसम्पत्तिशालिने

शुद्ध ज्ञान-आनंदस्वरूप ईश्वराला लौकिक वस्तूंची काय स्पृहा असावी? तरीही गृहस्थ राज्य-संपत्तीने युक्त वराला आपली कन्या देतो।

Verse 37

कन्यकां दुःखिने दत्त्वा कन्याघाती भवेत्पिता । को वेद शंकरो दुःखी कुबेरो यस्य किंकरः

दुःखी व दीन पुरुषाला कन्या दिल्यास पिता जणू कन्याघातक ठरतो। ज्यांचा सेवक कुबेर आहे त्या शंकराला ‘दुःखी’ कोण म्हणेल?

Verse 38

भ्रूभङ्गलीलया सृष्टिं स्रष्टुं हर्त्तुं क्षमो हि सः । निर्गुणः परमात्मा च परेशः प्रकृतेः परः

भुवईच्या लीलामात्रे तो सृष्टी निर्माण व संहार करण्यास समर्थ आहे. तो निर्गुण परमात्मा, परमेश्वर, प्रकृतीपलीकडचा आहे।

Verse 39

यस्य च त्रिविधा मूर्त्तिर्विधा तुस्सृष्टिकर्मणि । सृष्टिस्थित्यन्तजननी ब्रह्मविष्णुहराभिधा

ज्याची मूर्ती सृष्टीकार्याकरिता त्रिविध रूपाने स्थापित आहे—जी सृष्टी, स्थिती व संहाराची जननी आहे—ती ब्रह्मा, विष्णु व हर या नावांनी ओळखली जाते।

Verse 40

ब्रह्मा च ब्रह्मलोकस्थो विष्णुः क्षीरोदवासकृत् । हरः कैलासनिलयः सर्वाः शिवविभूतयः

ब्रह्मा ब्रह्मलोकात स्थित, विष्णू क्षीरसागरात वास करणारा, आणि हर कैलासात निवास करणारा—तथापि ही सर्व धामे व शक्ती शिवाच्या विभूतीच आहेत।

Verse 41

धत्ते च त्रिविधा मूर्ती प्रकृतिः शिवसम्भवा । अंशेन लीलया सृष्टौ कलया बहुधा अपि

शिवसम्भव प्रकृती त्रिविध मूर्ती धारण करते; सृष्टीत ती अंशरूपाने लीलया, आणि कलांच्या द्वारा अनेक प्रकारे प्रकट होते।

Verse 42

मुखोद्भवा स्वयं वाणी वागधिष्ठातृदेवता । वक्षःस्थलोद्भवा लक्ष्मीस्सर्वसम्पत्स्वरूपिणी

त्यांच्या मुखातून स्वयं वाणी—वाक्‌ची अधिष्ठात्री देवी—उत्पन्न झाली; आणि त्यांच्या वक्षःस्थळातून लक्ष्मी प्रकट झाली, जी सर्व संपत्ती व सौभाग्याचे स्वरूप आहे।

Verse 43

शिवा तेजस्सु देवानामाविर्भावं चकार सा । निहत्य दानवान्सर्वान्देवेभ्यश्च श्रियं ददौ

शिवा (पार्वती) देवांच्या तेजातच दीप्त शक्तिरूपाने प्रकट झाली; आणि सर्व दानवांचा संहार करून देवांना श्री व सौभाग्य प्रदान केले।

Verse 44

प्राप कल्पान्तरे जन्म जठरे दक्ष योषितः । नाम्ना सती हरं प्राप दक्षस्तस्मै ददौ च ताम्

अन्य कल्पांतरात ती दक्षाच्या पत्नीच्या गर्भात जन्मली. तिचे नाव सती झाले; तिने भगवान हर (शिव) यांना प्राप्त केले, आणि दक्षाने तिला विवाहार्थ त्यांना अर्पण केले.

Verse 45

देहं तत्याज योगेन श्रुत्वा सा भर्तृनिन्दनम् । साद्य त्वत्तस्तु मेनायां जज्ञे जठरतश्शिवा

पतीची निंदा ऐकून तिने योगबलाने देहत्याग केला; आणि खरोखरच तुझ्यापासूनच ती त्वरित मेनेच्या गर्भात ‘शिवा’ म्हणून पुन्हा जन्मली।

Verse 46

शिवा शिवस्य पत्नीयं शैल जन्मनिजन्मनि । कल्पेकल्पे बुद्धिरूपा ज्ञानिनां जननी परा

ती शिवा—शिवाची पवित्र पत्नी; जन्मोजन्मी शैलराजाची कन्या म्हणून प्रकट होते. प्रत्येक कल्पात ती बुद्धिरूपा होऊन ज्ञान्यांची परम जननी बनते व मुक्तिदायी ज्ञानाकडे नेते.

Verse 47

जायते स्म सदा सिद्धा सिद्धिदा सिद्धिरूपिणी । सत्या अस्थि चिताभस्म भक्त्या धत्ते हरस्स्वयम्

ती सदैव सिद्धा म्हणून जन्मते—सिद्धिदात्री, सिद्धिरूपिणी. हे सत्य आहे की भक्तीने प्रेरित होऊन स्वयं हर (शिव) चिताभस्म व अस्थिभस्म धारण करतो.

Verse 48

अतस्त्वं स्वेच्छया कन्यां देहि भद्रां हराय च । अथवा सा स्वयं कान्तस्थाने यास्यत्यदास्यसि

म्हणून स्वेच्छेने त्या भद्र कन्येला हर (शिव) यांना अर्पण कर. नाहीतर ती स्वतःच आपल्या प्रियाच्या स्थानी जाईल; मग तुला तिला द्यावेच लागेल.

Verse 49

कृत्वा प्रतिज्ञां देवेशो दृष्ट्वा क्लेशमसंख्यकम् । दुहितुस्ते तपःस्थानमाजगाम द्विजात्मकः

प्रतिज्ञा करून देवेशाने, तुझ्या कन्येचे असंख्य क्लेश पाहून, तिच्या तपःस्थानी आगमन केले—द्विज (ब्राह्मण) रूप धारण करून.

Verse 50

तामाश्वास्य वरं दत्त्वा जगाम निजमन्दिरम् । तत्प्रार्थनावशाच्छम्भुर्ययाचे त्वां शिवां गिरे

तिला धीर देऊन वर देत तो आपल्या निजमंदिरास गेला. मग तिच्या प्रार्थनेच्या वशाने शंभूने तुला—हे गिरिजे, शिवे—याचना केली.

Verse 51

अंगीकृतं युवाभ्यां तच्छिवभक्तिरतात्मना । विपरीतमतिर्जाता वद कस्माद्गिरीश्वर

हे गिरीश्वर! शिवभक्तीत रत अंतःकरणाने तुम्ही ते स्वीकारले होते; मग उलटी बुद्धी का उत्पन्न झाली? कारण सांगा.

Verse 52

तद्गत्वा प्रभुणा देव प्रार्थितेन त्वदन्तिकम् । प्रस्थापिता वयं शीघ्रं ह्यृषयस्साप्यरुन्धती

हे देव! तेथे जाऊन प्रभूच्या विनयपूर्ण विनंतीने आम्हांस त्वरेने तुझ्या सान्निध्यात पाठविले—आम्ही ऋषी, अरुंधतीसह.

Verse 53

शिक्षयामो वयं त्वा हि दत्त्वा रुद्राय पार्वतीम् । एवंकृते महानन्दो भविष्यति गिरे तव

आम्ही तुला उपदेश देतो—पार्वती रुद्राला अर्पण कर. असे केल्यास, हे गिरे, तुझ्या ठायी महान आनंद होईल.

Verse 54

शिवां शिवाय शैलेन्द्र स्वेच्छया चेन्न दास्यसि । भविता तद्विवाहोऽत्र भवितव्यबलेन हि

हे शैलेन्द्र! तू स्वेच्छेने शिवा (पार्वती) शिवाला दिली नाहीस, तरीही येथे त्यांचा विवाह नक्कीच होईल—भवितव्याच्या अटळ बळाने.

Verse 55

वरं ददौ शिवायै स तपन्त्यै तात शंकरः । नहीश्वरप्रतिज्ञातं विपरीताय कल्पते

हे तात! तप करणाऱ्या शिवा (पार्वती)ला शंकरांनी वर दिला. ईश्वराची प्रतिज्ञा कधीही उलटी ठरत नाही.

Verse 56

अहो प्रतिज्ञा दुर्लंघ्या साधूनामीशवर्तिनाम् । सर्वेषां जगतां मध्ये किमीशस्य पुनर्गिरे

अहो! ईश्वराधीन असलेल्या साधूंची प्रतिज्ञा मोडणे कठीण आहे. सर्व लोकांत असा कोण आहे की जो ईश्वराला पुन्हा उलट बोलायला लावील?

Verse 57

एको महेन्द्रश्शैलानां पक्षांश्चिच्छेद लीलया । पार्वती लीलया मेरोश्शृङ्गभङ्गं चकार च

एकट्या महेंद्राने लीलया पर्वतांचे ‘पंख’ छाटले; तसेच पार्वतीनेही आपल्या लीलाशक्तीने मेरूचे शिखर मोडले.

Verse 58

एकार्थे नहि शैलेश नाश्यास्सर्वा हि सम्पदः । एकं त्यजेत्कुलस्यार्थे श्रुतिरेषा सनातनी

हे शैलेश! एक ध्येय टिकले नाही तर सर्व संपत्ती नष्ट होते. कुलहितासाठी एकाचा त्याग करावा—ही श्रुतीची सनातन शिकवण आहे.

Verse 59

दत्त्वा विप्राय स्वसुतामनरण्यो नृपेश्वर । ब्राह्मणाद्भयमापन्नो ररक्ष निजसम्पदम्

हे नृपेश्वर! अनरण्य राजाने आपली कन्या एका विप्राला देऊन, त्या ब्राह्मणाच्या तेजाचा भय धरून, आपली संपत्ती जपली.

Verse 60

तमाशु बोधयामासुर्नीतिशास्त्रविदो जनाः । ब्रह्मशापाद्विभीताश्च गुरवो ज्ञातिसत्तमाः

तेव्हा नीतिशास्त्र जाणणाऱ्या लोकांनी त्याला त्वरेने समजावले. ब्रह्माच्या शापाला घाबरलेले गुरुजन व श्रेष्ठ नातेवाईकही लगेच सल्ला देऊ लागले।

Verse 61

शैलराज त्वमप्येव सुतां दत्त्वा शिवाय च । रक्ष सर्वान्बंधुवर्गान्वशं कुरु सुरानपि

हे शैलराजा! तूही आपली कन्या शिवाला अर्पण करून सर्व बंधुवर्गाचे रक्षण कर आणि देवांनाही आपल्या अनुकूल वश कर।

Verse 62

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वसिष्ठस्य वचनं स प्रह स्य च । पप्रच्छ नृपवार्त्ताश्च हृदयेन विदूयता

ब्रह्मा म्हणाले—वसिष्ठांचे वचन ऐकून तो हसला; पण अंतःकरण जळत असताना त्याने राजाची स्थिती व वार्ता पुन्हा विचारली।

Verse 63

हिमालय उवाच । कस्य वंशोद्भवो ब्रह्मन्ननरण्यो नृपश्चसः । सुतां दत्त्वा स च कथं ररक्षाखिलसम्पदः

हिमालय म्हणाला— हे ब्रह्मन्! तो राजा अनरण्य कोणत्या वंशात उत्पन्न झाला? आणि कन्यादान करून त्याने आपली सर्व संपत्ती व ऐश्वर्य कसे जपले व रक्षण केले?

Verse 64

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वसिष्ठस्तु शैलवाक्यं प्रसन्नधीः । प्रोवाच गिरये तस्मै नृपवार्त्ता सुखावहाम्

ब्रह्मा म्हणाले— शैलाचे वचन ऐकून प्रसन्नचित्त वसिष्ठांनी त्या गिरिराजाला राजाविषयी सुखद व आनंददायक वार्ता सांगितली।