महाबलमाहात्म्यवर्णनम् (Mahābala Māhātmya-varṇanam) — “Account of the Greatness of Mahābala (and Western Sacred Liṅgas)”

Verse 1

सूत उवाच । द्विजाः शृणुत सद्भक्त्या शिवलिंगानि तानि च । पश्चिमायां दिशायां वै यानि ख्यातानि भूतले

सूत म्हणाले—हे द्विजांनो, सद्भक्तीने ऐका; पश्चिम दिशेत पृथ्वीवर प्रसिद्ध असलेल्या त्या शिवलिंगांचे मी वर्णन करीत आहे.

Verse 2

ब्रह्मविष्ण्वादिदेवानां शंकरो हित काम्यया । महाबलाभिधानेन देवः संनिहितस्सदा

ब्रह्मा, विष्णू आदी देवांच्या हिताची इच्छा करून शंकर ‘महाबल’ या नामाने देवस्वरूपात तेथे सदैव संनिहित असतो।

Verse 3

पश्चिमे सागरे चैव महासिद्धेश्वरः स्मृतः । धर्मार्थकामदश्चैव तथा मोक्षप्रदोऽपि हि

पश्चिम समुद्रात ते ज्योतिर्लिंग ‘महासिद्धेश्वर’ म्हणून स्मरणात आहे। ते धर्म, अर्थ, काम देऊन निश्चयच मोक्षही प्रदान करते।

Verse 5

गोकर्णे शिवलिंगानि विद्यन्ते कोटिकोटिशः । असंख्यातानि तीर्थानि तिष्ठन्ति च पदेपदे

गोकर्णात शिवलिंगे कोटीकोटी संख्येने विद्यमान आहेत। तेथे पावलोपावली असंख्य तीर्थे स्थित आहेत।

Verse 6

बहुनात्र किमुक्तेन गोकर्णस्थानि सर्वशः । शिवप्रत्यक्षलिंगानि तीर्थान्यम्भांसि सर्वशः

इथे अधिक काय सांगावे? गोकर्णात सर्वत्र शिवाची प्रत्यक्ष लिंगे आहेत; तसेच सर्व दिशांना तीर्थे आणि पावन जलही सर्वत्र आहेत.

Verse 7

गोकर्णे शिवलिंगानां तीर्थानामपि सर्वशः । वर्ण्यते महिमा तात पुराणेषु महर्षिभिः

हे प्रिय, गोकर्णातील शिवलिंगे व सर्व तीर्थांची महिमा सर्वत्र वर्णिली जाते; महर्षींनी पुराणांत जशी सांगितली आहे तशीच.

Verse 8

कृतेयुगे स हि श्वेतस्त्रेतायां सोतिलोहितः । द्वापरे पीतवर्णश्च कलौ श्यामो भविष्यति

कृतयुगात तो श्वेतवर्णी; त्रेतायुगात अतिलोहित (अतिशय लाल) होतो. द्वापरयुगात पीतवर्णी; आणि कलियुगात श्यामवर्णी होईल.

Verse 9

आक्रान्तसप्तपातालकुहरोपि महाबलः । प्राप्ते कलियुगे घोरे मृदुतामुपयास्यति

सात पाताळांच्या गुहांवरही आक्रमण करणारा तो महाबलवानही, घोर कलियुग येताच, मृदुता व क्षीणता प्राप्त करील।

Verse 10

महापातकिनश्चात्र समभ्यर्च्य महाबलम् । शिवलिंगं च गोकर्णे प्रयाताश्शांकरम्पदम्

येथे गोकर्णात महाबलवान शिवलिंगाचे विधिपूर्वक पूजन केल्यास, महापातकीही शंकराच्या परम धामास पोहोचतात।

Verse 11

गोकर्णे तत्र मुनयो गत्वा पुण्यर्क्षवासरे । येऽर्चयन्ति च तं भक्त्या ते रुद्राः स्युर्न संशय

गोकर्णात मुनिगण पुण्य नक्षत्रयुक्त शुभ दिवशी जाऊन जे भक्तीने त्याचे पूजन करतात, ते निःसंशय रुद्रस्वरूप होतात।

Verse 12

यदा कदाचिद्गोकर्णे यो वा को वापि मानवः । पूजयेच्छिवलिंगं तत्स गच्छेद्ब्रह्मणः पदम्

गोकर्ण येथे जो कोणी मनुष्य कधीही एकदाही शिवलिंगाची पूजा करील, तो ब्रह्माचे परम पद—मोक्ष—प्राप्त करतो।

Verse 14

घोरेण तपसा लब्धं रावणाख्येन रक्षसा । तल्लिंगं स्थापयामास गोकर्ण गणनायकः

रावण नावाच्या राक्षसाने घोर तपाने जे लिंग मिळविले होते, तेच लिंग गणनायक गोकर्णाने स्थापित केले।

Verse 15

विष्णुर्ब्रह्मा महेन्द्रश्च विश्वदेवो मरुद्गणाः । आदित्या वसवो दस्रौ शशांकश्च सतारकः

विष्णू, ब्रह्मा व महेंद्र; विश्वदेव व मरुद्गण; आदित्य, वसु, दोन्ही अश्विन आणि तारकांसह चंद्र—(सर्व तेथे उपस्थित आहेत)।

Verse 16

एते विमानगतयो देवाश्च सह पार्षदैः । पूर्वद्वारं निषेवन्ते तस्य वै प्रीतिकारणात्

हे देव विमानात बसून पार्षदांसह सदैव त्या पूर्वद्वाराचा आश्रय घेतात, कारण ते द्वार भगवान् शिवांना अत्यंत प्रिय आहे।

Verse 17

यमो मृत्युः स्वयं साक्षाच्चित्रगुप्तश्च पावकः । पितृभिः सह रुद्रैश्च दक्षिणद्वारमाश्रितः

यम—स्वतः साक्षात् मृत्यू—चित्रगुप्त व पावक (अग्निदेव) यांसह, पितरांबरोबर व रुद्रांसह दक्षिणद्वारी स्थित झाले।

Verse 18

वरुणः सरितां नाथो गंगादिसरिता गणैः । महाबलं च सेवन्ते पश्चिमद्वारमाश्रिताः

वरुण—सरितांचा नाथ—गंगा इत्यादी नद्यांच्या गणांसह, तसेच महाबलासह, पश्चिमद्वारी स्थित होऊन सेवा व रक्षा करू लागले।

Verse 19

तथा वायुः कुबेरश्च देवेशी भद्रकालिका । मातृभिश्चण्डिकाद्याभिरुत्तरद्वारमाश्रिताः

तसेच वायू व कुबेर, आणि देवेशी भद्रकाली—मातृगण व चंडिका इत्यादी देविंसह—उत्तरद्वारी स्थित झाले।

Verse 20

सर्वे देवास्सगन्धर्वाः पितरः सिद्धचारणाः । विद्याधराः किंपुरुषाः किन्नरा गुह्यकाः खगाः

सर्व देव गंधर्वांसह, पितर, सिद्ध-चारण, विद्याधर, किंपुरुष, किन्नर, गुह्यक आणि खग (पक्षिगण) तेथे एकत्र जमले।

Verse 21

नानापिशाचा वेताला दैतेयाश्च महाबलाः । नागाश्शेषादयस्सर्वे सिद्धाश्च मुनयोऽखिलाः

नानाविध पिशाच व वेताळ, तसेच महाबली दैत्य; शेषादी सर्व नाग; आणि सिद्ध व सर्व मुनी—(सर्व तेथे जमले होते)।

Verse 22

प्रणुवन्ति च तं देवं प्रणमन्ति महाबलम् । लभन्त ईप्सितान्कामान्रमन्ते च यथासुखम्

ते त्या देवाचे स्तवन करतात व महाबली प्रभूला प्रणाम करतात; इच्छित कामना मिळवून ते यथोचित सुखात रमतात।

Verse 23

बहुभिस्तत्र सुतपस्तप्तं सम्पूज्य तं विभुम् । लब्धा हि परमा सिद्धिरिहामुत्रापि सौख्यदा

तेथे अनेक भक्तांनी कठोर तप केले आणि त्या सर्वव्यापी विभू शिवाची विधिवत् पूजा करून परम सिद्धी प्राप्त केली; ती इहलोकी व परलोकी दोन्ही ठिकाणी सुख देणारी आहे.

Verse 24

गोकर्णे शिवलिंगं तु मोक्षद्वार उदाहृतः । महाबलाभिधानोऽसौ पूजितः संस्तुतो द्विजाः

गोकर्ण येथे तो शिवलिंग ‘मोक्षद्वार’ म्हणून प्रसिद्ध आहे. ‘महाबल’ या नावाने ओळखला जाणारा तो, हे द्विजांनो, पूजिला व स्तुतिला जातो.

Verse 25

माघासितचतुर्दश्यां महाबलसमर्चनम् । विमुक्तिदं विशेषेण सर्वेषां पापिनामपि

माघ महिन्यातील कृष्णपक्ष चतुर्दशीला महाबलाचे पूजन विशेषतः मुक्तिदायक आहे—सर्व पापीजनांसाठीही.

Verse 26

अस्यां शिवतिथौ सर्वे महोत्सवदिदृक्षवः । आयांति सर्वदेशेभ्यश्चातुर्वर्ण्यमहाजनाः

या पावन शिवतिथीला महोत्सव पाहण्याची इच्छा असलेले सर्वजण—चतुर्वर्णातील श्रेष्ठ लोक—सर्व देशांतून येतात।

Verse 27

स्त्रियो वृद्धाश्च बालाश्च चतुराश्रमवासिनः । दृष्ट्वा तत्रेत्य देवेशं लेभिरे कृतकृत्यताम्

स्त्रिया, वृद्ध व बालक—तसेच चारही आश्रमांतील लोक—तेथे येऊन देवेशाचे दर्शन घेऊन कृतकृत्य झाले।

Verse 28

महाबलप्रभावात्तु तच्च लिंगं शिवस्य तु । सम्पूज्यैकाथ चाण्डाली शिवलोकं गता द्रुतम्

त्या शिवलिंगाच्या महाबल-प्रभावाने एका चांडाळीने त्याची उत्तम पूजा करून शीघ्रच शिवलोक प्राप्त केला।