गौतमस्य शिवदर्शनं पापक्षयवचनं च | Gautama’s Vision of Śiva and the Teaching on Sin and Purification
या अध्यायात सूत सांगतात की गौतम ऋषींनी पत्नीसमवेत केलेल्या शिवभक्तीने प्रसन्न होऊन भगवान शिव गणांसह प्रकट झाले. कृपानिधी शंभूने ‘वर माग’ असे सांगितले. गौतमांनी शिवाचे मंगलमय रूप पाहून स्तुती केली व पापक्षय होऊन निष्पाप व्हावे अशी याचना केली. शिव म्हणाले—तू स्वभावतःच शुद्ध आहेस; भक्तीत स्थिर असलेल्या भक्ताला पापी मानू नये, आणि भक्ताचे दर्शनही इतरांना पवित्र करते. पुढे शिव भक्तद्रोह करणाऱ्या दुरात्म्यांच्या दुष्कृत्यांचे फळ त्यांच्यावरच परत येते असे सांगून, आपण सज्जनांचे हितकर्ता व दुष्टांचे दंडकर्ता आहोत असे स्पष्ट करतात. दर्शन, सत्यनिष्ठ भक्ति आणि दैवी न्याय यांद्वारे शुद्धीचा मार्ग येथे प्रतिपादित होतो.
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । एवं कृते तु ऋषिणा सस्त्रीकेन द्विजाश्शिवः । आविर्बभूव स शिवः प्रसन्नस्सगणस्तदा
सूत म्हणाले—ऋषींनी पत्नीसमवेत असे कर्म केले असता, द्विजांच्या समोर भगवान शिव प्रकट झाले. तेव्हा तो शिव प्रसन्न होऊन आपल्या गणांसह आविर्भूत झाला.
Verse 2
अथ प्रसन्नस्स शिवो वरं ब्रूहि महामुने । प्रसन्नोऽहं सुभक्त्या त इत्युवाच कृपानिधिः
तेव्हा प्रसन्न झालेल्या भगवान् शिवांनी महामुनीस म्हटले— “वर माग; तुझ्या शुद्ध भक्तीने मी संतुष्ट आहे।” असे कृपानिधी शंभू बोलले।
Verse 3
तदा तत्सुंदरं रूपं दृष्ट्वा शंभोर्महात्मनः । प्रणम्य शंकरं भक्त्या स्तुतिं चक्रे मुदान्वितः
तेव्हा महात्मा शंभूचे परमसुंदर रूप पाहून त्याने भक्तीने शंकराला नमस्कार केला आणि आनंदाने भरून स्तुती करू लागला।
Verse 4
स्तुत्वा बहु प्रणम्येशं बद्धाञ्जलिपुटः स्थितः । निष्पापं कुरु मां देवाब्रवीदिति स गौतमः
खूप स्तुती करून आणि वारंवार ईश्वराला नमस्कार करून गौतम हात जोडून उभा राहिला व देवाला म्हणाला— “हे प्रभो, मला निष्पाप करा।”
Verse 5
सूत उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य गौतमस्य महात्मनः । सुप्रसन्नतरो भूत्वा शिवो वाक्यमुपाददे
सूत म्हणाला—महात्मा गौतमाचे वचन ऐकून भगवान शिव अधिकच प्रसन्न झाले आणि उत्तर देऊ लागले।
Verse 6
शिव उवाच । धन्योऽसि कृतकृत्योऽसि निष्पापोऽसि सदा मुने । एतैर्दुष्टैः किल त्वं च च्छलितोऽसि खिलात्मभिः
शिव म्हणाले—“तू धन्य आहेस, कृतकृत्य आहेस; हे मुने, तू सदैव निष्पाप आहेस. पण या दुष्ट, विकृतस्वभाव लोकांनी तुला फसविले आहे.”
Verse 7
त्वदीयदर्शनाल्लोका निष्पापाश्च भवंति हि । किं पुनस्त्वं सपापोऽसि मद्भक्तिनिरतस्सदा
तुमच्या दर्शनमात्रानेच लोक निःपाप होतात. मग तू स्वतः पापी कसा असशील, कारण तू सदैव माझ्या भक्तीत निरत असतोस?
Verse 8
उपद्रवस्त्वयि मुने यैः कृतस्तु दुरात्मभिः । ते पापाश्च दुराचारा हत्यावंतस्त एव हि
हे मुने, ज्या दुरात्म्यांनी तुझ्यावर उपद्रव केला, ते पापी व दुराचारी आहेत; खरे तर तेच हत्याकर्माचे अपराधी आहेत.
Verse 9
एतेषां दर्शनादन्ये पापिष्ठाः संभवंतु च । कृतघ्नाश्च तथा जाता नैतेषां निष्कृतिः क्वचित्
अशा लोकांचे दर्शन झाले तरी इतरही अधिक पापिष्ठ होऊ शकतात; आणि ते स्वतःही कृतघ्न बनतात. त्यांच्यासाठी कधीही प्रायश्चित्त नाही.
Verse 10
सूत उवाच । इत्युक्त्वा शंकरस्तस्मै तेषां दुश्चरितं तदा । बहूवाच प्रभुर्विप्राः सत्कदोऽसत्सु दंडदः
सूत म्हणाले—असे बोलून शंकरांनी तेव्हा त्याला त्यांच्या दुष्चरित्राचे सविस्तर वर्णन केले. हे विप्रहो, सत्कर्मांना फल देणारे व दुष्टांना दंड देणारे प्रभू पुष्कळ बोलले।
Verse 11
शर्वोक्तमिति स श्रुत्वा सुविस्मितमना ऋषिः । सुप्रणम्य शिवं भक्त्या सांजलिः पुनरब्रवीत्
शर्व (शिव) यांचे वचन ऐकून ऋषींचे मन अत्यंत विस्मयाने भरले. त्यांनी भक्तीने शिवाला साष्टांग प्रणाम केला आणि हात जोडून पुन्हा बोलले.
Verse 12
गौतम उवाच । ऋषिभिस्तैर्महेशान ह्युपकारः कृतो महान् । यद्येवं न कृतं तैस्तु दर्शनं ते कुतो भवेत्
गौतम म्हणाले—हे महेशान, त्या ऋषींनी तुमचा मोठा उपकार केला आहे. त्यांनी असे केले नसते तर तुमचे दर्शन त्यांना कसे झाले असते?
Verse 13
धन्यास्ते ऋषयो यैस्तु मह्यं शुभतरं कृतम् । तद्दुराचरणादेव मम स्वार्थो महानभूत्
धन्य आहेत ते ऋषी, ज्यांनी माझ्यासाठी अत्यंत शुभ कार्य केले. खरे तर, त्या दुराचरणामुळेच माझा एक महान स्वार्थ सिद्ध झाला.
Verse 14
सूत उवाच । इत्येवं तद्वचश्श्रुत्वा सुप्रसन्नो महेश्वरः । गौतमं प्रत्युवाचाशु कृपादृष्ट्या विलोक्य च
सूत म्हणाले—ते वचन ऐकून महेश्वर अत्यंत प्रसन्न झाले. त्यांनी कृपादृष्टीने गौतमांकडे पाहून त्वरित उत्तर दिले.
Verse 15
शिव उवाच । ऋषि धन्योसि विप्रेंद्र ऋषे श्रेष्ठतरोऽसि वै । ज्ञात्वा मां सुप्रसन्नं हि वृणु त्वं वरमुत्तमम्
शिव म्हणाले—हे ऋषी, हे विप्रेंद्र, तू धन्य आहेस; खरोखर तू ऋषींमध्ये श्रेष्ठ आहेस. मला पूर्ण प्रसन्न जाणून आता तू उत्तम वर माग।
Verse 16
सूत उवाच । गौतमोऽपि विचार्यैव लोके विश्रुतमित्युत । अन्यथा न भवेदेव तस्मादुक्तं समाचरेत्
सूत म्हणाले—गौतमानेही विचार करून म्हटले, “हे लोकात प्रसिद्ध आहे; याच्या विरुद्ध होऊच शकत नाही.” म्हणून जे सांगितले आहे तेच विधिपूर्वक आचरावे।
Verse 17
निश्चित्यैवं मुनिश्रेष्ठो गौतमश्शिवभक्तिमान् । सांजलिर्नतशीर्षो हि शंकरं वाक्यमब्रवीत्
असा निश्चय करून शिवभक्त मुनिश्रेष्ठ गौतमाने हात जोडून, मस्तक नमवून शंकरांना हे वचन सांगितले।
Verse 18
गौतम उवाच । सत्यं नाथ ब्रवीषि त्वं तथापि पंचभिः कृतम् । नान्यथा भवतीत्यत्र यज्जातं जायतां तु तत्
गौतम म्हणाले—हे नाथ, आपण सत्यच बोलता; तरीही हे पाचांनी केलेले आहे, म्हणून येथे अन्यथा होऊ शकत नाही. म्हणून येथे जे उत्पन्न झाले आहे ते पूर्णत्वास जावो।
Verse 19
यदि प्रसन्नो देवेश गंगा च दीयतां मम । कुरु लोकोपकारं हि नमस्तेऽस्तु नमोऽस्तु ते
हे देवेश, आपण प्रसन्न असाल तर मला गंगा प्रदान करा. लोकांच्या कल्याणासाठी हे करा. आपल्याला नमस्कार—पुन्हा पुन्हा नमस्कार।
Verse 20
सूत उवाच । इत्युक्त्वा वचनं तस्य धृत्वा वै पादपंकजम् । नमश्चकार देवेशं गौतमो लोककाम्यया
सूत म्हणाले—असे बोलून गौतमाने प्रभूंचे कमलचरण धरले आणि लोककल्याणाच्या इच्छेने देवेश शिवाला नमस्कार केला।
Verse 21
ततस्तु शंकरो देवः पृथिव्याश्च दिवश्च सः । सारं चैव समुद्धृत्य रक्षितं पूर्वमेव तत्
मग देव शंकरांनी पृथ्वी व स्वर्ग यांचा सारभाग उचलून, लोकसंरक्षणासाठी तो आधीच सुरक्षित ठेवला।
Verse 22
विवाहे ब्रह्मणा दत्तमवशिष्टं च किंचन । तत्तस्मै दत्तवाञ्च्छंभुर्मुनये भक्तवत्सलः
विवाहसमयी ब्रह्माने दिलेल्या दानांत जे काही थोडेसे उरले होते, भक्तवत्सल शंभूंनी ते उरलेलेही त्या मुनीस दिले।
Verse 23
गंगाजलं तदा तत्र स्त्रीरूपमभवत्परम् । तस्याश्चैव ऋषिश्रेष्ठः स्तुतिं कृत्वा नतिं व्यधात्
त्याच ठिकाणी तेव्हा गंगेचे जल परम अद्भुत स्त्रीरूप झाले. तिला पाहून ऋषिश्रेष्ठाने स्तुती केली आणि भक्तिभावाने नमस्कार केला.
Verse 24
गौतम उवाच । धन्यासि कृतकृत्यासि पावितं भुवनं त्वया । मां च पावय गंगे त्वं पततं निरये ध्रुवम्
गौतम म्हणाले—तू धन्य आहेस, तू कृतकृत्य आहेस; तुझ्यामुळे त्रिभुवन पावन झाले आहे. हे गंगे, मलाही पावन कर, कारण मी निश्चयाने नरकात पडत आहे.
Verse 25
सूत उवाच । शंभुश्चापि तदोवाच सर्वेषां हितकृच्छृणु । गंगे गौतममेनं त्वं पावयस्व मदाज्ञया
सूत म्हणाले—तेव्हा शंभूही म्हणाले: “सर्वांचे हित करणाऱ्या, ऐक. हे गंगे, माझ्या आज्ञेने तू या गौतमाला पावन कर.”
Verse 26
इति श्री शिवमहापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां । त्र्यंबकेश्वरमाहात्म्यवर्णनं नाम षड्विंशोऽध्यायः
अशा रीतीने श्रीशिवमहापुराणाच्या चतुर्थ कोटिरुद्रसंहितेत ‘त्र्यंबकेश्वर-माहात्म्यवर्णन’ नावाचा सव्वीसावा अध्याय समाप्त झाला।
Verse 27
गंगोवाच । ऋषिं तु पावयित्वाहं परिवारयुतं प्रभो । गमिष्यामि निजस्थानं वचस्सत्यं ब्रवीमि ह
गंगा म्हणाली—हे प्रभो! या ऋषीला त्याच्या परिवारासह पावन करून मी माझ्या निजधामास जाईन; मी सत्य वचन बोलत आहे।
Verse 28
सूत उवाच । इत्युक्तो गंगया तत्र महेशो भक्तवत्सलः । लोकोपकरणार्थाय पुनर्गगां वचोऽब्रवीत्
सूत म्हणाले—गंगेने असे म्हटल्यावर, भक्तवत्सल महेशाने लोककल्याणासाठी पुन्हा गंगेशी वचन बोलले।
Verse 29
शिव उवाच । त्वया स्थातव्यमत्रैव व्रजेद्यावत्कलिर्युगः । वैवस्वतो मनुर्देवि ह्यष्टाविंशत्तमो भवेत्
शिव म्हणाले—हे देवी! कलियुग संपेपर्यंत तुला इथेच राहावे लागेल. त्यानंतर तू जाऊ शकशील, जेव्हा वैवस्वत मनु, हे देवि, अठ्ठाविसावा मनु होईल।
Verse 30
सूत उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य स्वामिनश्शंकरस्य तत् । प्रत्युवाच पुनर्गंगा पावनी सा सरिद्वरा
सूत म्हणाले—स्वामी शंकरांचे ते वचन ऐकून, पावन करणारी सरिद्वरा गंगा पुन्हा उत्तर देऊ लागली।
Verse 31
गंगोवाच । माहात्म्यमधिकं चेत्स्यान्मम स्वामिन्महेश्वर । सर्वेभ्यश्च तदा स्थास्ये धरायां त्रिपुरान्तकः
गंगा म्हणाली—हे स्वामी महेश्वर! माझे माहात्म्य अधिक म्हणून जर कीर्तिले जाईल, तर हे त्रिपुरांतक, सर्वांच्या हितासाठी मी पृथ्वीवरच राहीन।
Verse 32
किं चान्यच्च शृणु स्वामिन्वपुषा सुन्दरेण ह । तिष्ठ त्वं मत्समीपे वै सगणसांबिकः प्रभो
आणखी ऐका, हे स्वामी! आपल्या सुंदर वपुने येथे प्रकट होऊन, हे प्रभो, गणांसह व अंबिकेसह माझ्या जवळच निवास करा।
Verse 33
सूत उवाच । एवं तस्या वचः श्रुत्वा शंकरो भक्तवत्सलः । लोकोपकरणार्थाय पुनर्गंगां वचोब्रवीत्
सूत म्हणाले—तिचे वचन ऐकून, भक्तवत्सल शंकर लोकहितासाठी गंगेला पुन्हा बोलू लागले।
Verse 34
शिव उवाच । धन्यासि श्रूयतां गंगे ह्यहं भिन्नस्त्वया न हि । तथापि स्थीयते ह्यत्र स्थीयतां च त्वयापि हि
शिव म्हणाले—हे गंगे, तू धन्य आहेस, ऐक; मी तुझ्यापासून खरोखर भिन्न नाही. तरीही या पावन प्रकट्याच्या हेतुने मी येथे प्रतिष्ठित राहीन; म्हणून तूही येथेच प्रतिष्ठित राहा।
Verse 35
सूत उवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा स्वामिनः परमेशितुः । प्रसन्नमानसा भूत्वा गंगा च प्रत्यपूजयत्
सूत म्हणाले—परमेश्वर स्वामीचे असे वचन ऐकून गंगा प्रसन्नचित्त झाली आणि तिने प्रत्युत्तरार्थ त्यांचे पूजन केले।
Verse 36
एतस्मिन्नंतरे देवा ऋषयश्च पुरातनाः । सुतार्थान्यप्यनेकानि क्षेत्राणि विविधानि च
याच दरम्यान देवगण व प्राचीन ऋषीही शुभ हेतू व आध्यात्मिक साधनेसाठी अनेक पवित्र क्षेत्रे आणि विविध तीर्थस्थाने यांकडे प्रस्थान केले।
Verse 37
आगत्य गौतमं सर्वे गंगां च गिरिशं तथा । जयजयेति भाषंतः पूजयामासुरादरात्
मग ते सर्व गौतमाजवळ आले; तसेच गंगा आणि गिरिश (भगवान् शंकर) यांच्याही समीप गेले. “जय जय” म्हणत त्यांनी आदराने पूजा केली।
Verse 38
ततस्ते निर्जरा सर्वे तेषां चक्रुः स्तुतिं मुदा । करान् बद्ध्वा नतस्कंधा हरिब्रह्मादयस्तदा
त्यानंतर ते सर्व अमर देव आनंदाने स्तुती करू लागले. त्याच वेळी हरि (विष्णू), ब्रह्मा इत्यादींनी हात जोडून, खांदे नमवून विनयाने त्याचे स्तवन केले.
Verse 39
गंगा प्रसन्ना तेभ्यश्च गिरिशश्चोचतुस्तदा । वरं ब्रूत सुरश्रेष्ठा दद्वो वः प्रियकाम्यया
तेव्हा त्यांच्यावर प्रसन्न होऊन गंगा आणि गिरिश (भगवान् शिव) म्हणाले— “हे देवश्रेष्ठांनो, वर मागा; तुमची प्रिय इच्छा पूर्ण करण्यासाठी आम्ही तुम्हाला वर देऊ।”
Verse 40
देवा ऊचुः । यदि प्रसन्नो देवेश प्रसन्ना त्वं सरिद्वरे । स्थातव्यमत्र कृपया नः प्रियार्थं तथा नृणाम्
देव म्हणाले— “हे देवेश, जर आपण प्रसन्न असाल आणि हे सरिद्वरे गंगे, तूही प्रसन्न असशील, तर कृपया आमच्या प्रियार्थासाठी तसेच मानवांच्या कल्याणासाठी येथेच निवास कर।”
Verse 41
गंगोवाच । यूयं सर्वप्रियार्थं च तिष्ठथात्र न किं पुनः । गौतमं क्षालयित्वाहं गमिष्यामि यथागतम्
गंगा म्हणाली— “तुम्ही सर्वांच्या प्रियार्थासाठी येथेच रहा; मग संशय कशाचा? गौतमांना शुद्ध करून मी जशी आले तशीच परत जाईन।”
Verse 42
भवत्सु मे विशेषोत्र ज्ञेयश्चैव कथं सुराः । तत्प्रमाणं कृतं चेत्स्यात्तदा तिष्ठाम्यसंशयम्
“हे देवांनो, येथे तुमच्यात माझे विशेषत्व कसे ओळखले जाईल? त्याचा योग्य प्रमाण सिद्ध झाले तर मी निःसंशय येथे राहीन।”
Verse 43
सर्वे ऊचुः । सिंहराशौ यदा स्याद्वै गुरुस्सर्वसुहृत्तमः । तदा वयं च सर्वे त्वागमिष्यामो न संशयः
सर्वांनी म्हटले—जेव्हा सिंह राशीत गुरु, जो सर्वांचा परम हितैषी आहे, येईल, तेव्हा आम्ही सर्वजण निःसंशय तुझ्याकडे येऊ.
Verse 44
एकादश च वर्षाणि लोकानां पातकं त्विह । क्षालितं यद्भवेदेवं मलिनास्स्मः सरिद्वरे
इथल्या लोकांचे अकरा वर्षांचे साचलेले पाप असे धुऊन जाते. तरीही, हे श्रेष्ठ नदी, आम्ही अजूनही मलिन आहोत.
Verse 45
तस्यैव क्षालनाय त्वायास्यामस्सर्वथा प्रिये । त्वत्सकाशं महादेवि प्रोच्यते सत्यमादरात्
प्रिये, त्याच्याच शुद्धीकरणासाठी आम्ही निश्चयाने तुझ्याकडे येऊ. हे महादेवी, तुझ्या सान्निध्यात आदराने सत्य सांगितले जात आहे.
Verse 46
अनुग्रहाय लोकानामस्माकं प्रियकाम्यया । स्थातव्यं शंकरेणापि त्वया चैव सरिद्वरे
लोकांवर अनुग्रह करण्यासाठी आणि आमची प्रिय इच्छा पूर्ण व्हावी म्हणून, हे श्रेष्ठ नदीदेवी, तू येथेच स्थिर राहा; आणि तुझ्यासह शंकरही येथेच निवास करो.
Verse 47
यावत्सिंहे गुरुश्चैव स्थास्यामस्तावदेव हि । त्वयि स्नानं त्रिकालं च शंकरस्य च दर्शनम्
हे पूज्य गुरुदेव, आम्ही जितका काळ सिंह-तीर्थात राहू, तितक्याच काळ येथे तुझ्यात त्रिकाळ स्नान होईल आणि शंकराचे पावन दर्शनही घडेल.
Verse 48
कृत्वा स्वपापं निखिलं विमोक्ष्यामो न संशयः । स्वदेशांश्च गमिष्यामो भवच्छासनतो वयम्
आपल्या आज्ञेचे पालन करून आम्ही निःसंशय आमच्या सर्व पापांतून मुक्त होऊ; आणि आपल्या आदेशाने आम्ही आमच्या देशांकडे परत जाऊ।
Verse 49
सूत उवाच । इत्येवं प्रार्थितस्तैस्तु गौतमेन महर्षिणा । स्थितोऽसौ शंकरः प्रीत्या स्थिता सा च सरिद्वरा
सूत म्हणाले—अशा प्रकारे त्यांच्याकडून, महर्षी गौतमांकडून प्रार्थना झाल्यावर, अंतःकरणी प्रसन्न शंकर तेथेच स्थिर राहिले; आणि ती श्रेष्ठ नदीही तेथेच राहिली।
Verse 50
सा गंगा गौतमी नाम्ना लिंगं त्र्यंबकमीरितम् । ख्याता ख्यातं बभूवाथ महापातकनाशनम्
ती गंगा “गौतमी” या नावाने प्रसिद्ध झाली आणि लिंग “त्र्यंबक” असे घोषित झाले. अशा रीतीने दोन्हीही महापातकनाशक म्हणून विख्यात झाले।
Verse 51
तद्दिनं हि समारभ्य सिंहस्थे च बृहस्पतौ । आयांति सर्वतीर्थानि क्षेत्राणि देवतानि च
त्या दिवसापासून, सिंह राशीत बृहस्पती स्थित असता, सर्व तीर्थे, पवित्र क्षेत्रे आणि देवताही तेथे येतात—असे सांगितले आहे।
Verse 52
सरांसि पुष्करादीनि गंगाद्यास्सरितस्तथा । वासुदेवादयो देवाः संति वै गोतमीतटे
गौतमी (गोदावरी)च्या तटी पुष्करादी पवित्र सरोवरे, गंगादी पवित्र नद्या, तसेच वासुदेवादी देवही निश्चयाने वास करतात।
Verse 53
यावत्तत्र स्थितानीह तावत्तेषां फलं न हि । स्वप्रदेशे समायातास्तर्ह्येतेषां फलं भवेत्
जोपर्यंत ते तिथेच राहतात, तोपर्यंत त्यांचे फळ येथे प्रकट होत नाही। परंतु स्वप्रदेशी परत आल्यावरच त्यांच्या कर्मांचे फळ त्यांना मिळते॥
Verse 54
ज्योतिर्लिंगमिदं प्रोक्तं त्र्यंबकं नाम विश्रुतम् । स्थितं तटे हि गौतम्या महापातकनाशनम्
हे ज्योतिर्लिंग ‘त्र्यंबक’ या नावाने प्रसिद्ध असे सांगितले आहे। हे गौतमी नदीच्या तीरावर स्थित असून महापातकांचा नाश करणारे आहे॥
Verse 55
यः पश्येद्भक्तितो ज्योतिर्लिंगं त्र्यंबकनामकम् । पूजयेत्प्रणमेत्स्तुत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते
जो भक्तिभावाने ‘त्र्यंबक’ नावाच्या ज्योतिर्लिंगाचे दर्शन करतो, मग त्याची पूजा करतो, प्रणाम करतो व स्तुती करतो—तो सर्व पापांतून मुक्त होतो॥
Verse 56
ज्योतिर्लिंगं त्र्यंबकं हि पूजितं गौतमेन ह । सर्वकामप्रदं चात्र परत्र परमुक्तिदम्
गौतमांनी विधिपूर्वक त्र्यंबकेश्वराचे ज्योतिर्लिंग पूजिले. हे येथे सर्व कामना पूर्ण करते आणि परलोकी परम मोक्ष प्रदान करते.
Verse 57
इति वश्च समाख्यातं यत्पृष्टोऽहं मुनीश्वराः । किमन्यदिच्छथ श्रोतुं तद् ब्रूयां वो न संशयः
हे मुनीश्वरांनो! तुम्ही जे विचारले ते सर्व मी सविस्तर सांगितले. आता आणखी काय ऐकू इच्छिता? सांगा—निःसंशय मी ते सांगीन.
Frequently Asked Questions
Śiva directly manifests before Gautama, invites a boon, and argues that a devotee devoted to Śiva is inherently purified; wrongdoing lies with those who harass or deceive the devotee, who incur severe demerit.
Darśana functions as a purificatory conduit: proximity to Śiva (and, by extension, to steadfast devotees) transmits śuddhi, reframing purity as relational and grace-mediated rather than merely juridical or external.
Śiva is foregrounded as prasanna-kṛpānidhi (the gracious, pleased lord) and as satkada/asatsu-daṇḍada (benefactor of the good and punisher of the wicked), integrating compassion with moral governance.