Dashati 5
Agni as the heart-delighting, ever-wakeful power who impels and protects the sacrifice
Agni
Invocatory and energizing with a protective/apotropaic turn in the closing strain
R̥ṣi attributions are not provided in the input; several verses require Rigvedic mapping to identify seer families. The collection reflects mixed provenance typical of Sāman selection by ritual function rather than single-family authorship.
अग्नी हा हृदयाला आनंद देणारा, सदैव जागृत असा बलस्वरूप देव असून तो यज्ञाला चालना देतो व त्याचे रक्षण करतो. स्तोत्र (स्तोम) करून अग्नीला जणू घोड्याला उचकावावे तसे प्रेरित करून, यज्ञातील क्रतु प्रभावी व्हावा व समृद्धी लाभावी अशी विनंती आहे. ‘जागर’ ही दैवी जागरूकता ऋक् व सामन् यांना देवसन्निधीकडे खेचते; त्या जागृत देवत्वाशी सोम स्वेच्छेने मैत्री व संलग्नता स्वीकारून यज्ञात स्वतःचे अर्पण करतो. शेवटी अप्वाला अपोत्प्रायिक रक्षकशक्ती म्हणून नेमून, शत्रूंना परतवणे, वैरभाव अंधारात ढकलणे, जळजळीत दुःख दूर करणे आणि विघ्न-हानी निष्प्रभ करणे अशी आदेशात्मक प्रार्थना केली जाते.
Mantras
Mantra 1
अमीषां चित्तं प्रतिलोभयन्ती गृहाणाङ्गान्यप्वे परेहि अभि प्रेहि निर्दह हृत्सु शोकैरन्धेनामित्रास्तमसा सचन्ताम्
यांच्या (शत्रूंच्या) चित्ताला मोहात पाडणारी, हे अप्वा, त्यांच्या अवयवांना ग्रास; त्यांच्या विरुद्ध निघ, पुढे सरक; हृदयातील शोकांनी त्यांना दग्ध कर; अंध करणाऱ्या तमसाने शत्रू वेढले जावोत।
Mantra 2
प्रेता जयता नर इन्द्रो वः शर्म यच्छतु उग्रा वः सन्तु बाहवो ऽनाधृष्या यथासथ
हे नरांनो, पुढे चला, जय मिळवा; इंद्र तुम्हांला शर्म—आश्रय व रक्षण—देवो. तुमच्या बाहू उग्र व अजेय असोत, जेणेकरून तुम्ही तसेच अढळ राहाल.
Mantra 3
अवसृष्टा परा पत शरव्ये ब्रह्मसंशिते गच्छामित्रान्प्र पद्यस्व मामीषां कं च नोच्छिषः
हे शरव्ये (बाणा), ब्रह्म-संशित—मंत्रतेजाने धार लावलेला—सुटून तू दूर उडून जा. शत्रूंवर जा, त्यांच्यावर कोसळ; या (आमच्या) लोकांपैकी कोणालाही इजा करू नकोस, आणि आमच्या अहितासाठी थांबू नकोस.
Frequently Asked Questions
It centers on energizing Agni through praise and presenting divine wakefulness as the quality that draws hymns and chants to their proper deity, ensuring the sacrifice succeeds.
Soma is ritualized as a willing ally: the verse portrays Soma declaring ‘I am yours’ to the wakeful divine presence, expressing alignment and cooperation within the sacrifice.
Apvā appears as a repellent/destructive agency used for protection. The commands to delude, seize, and burn are apotropaic—meant to paralyze hostile forces and shield the rite from enemies or obstructers.