Dashati 19
Vaiśvānara-Agni as the embodiment of ṛta who illumines and carries the sacrifice
Agni Vaiśvānara
Majestic and solar-bright (tejas-driven) with a steady authoritative lift
Rṣi not identified from the supplied data; the verses function as Agneya/Vaiśvānara stuti typical of Uttarārcika usage rather than a clearly marked single-family hymn here.
या दशतीत वैश्वानर अग्नीला ऋताचा प्रत्यक्ष अवतार मानून स्तुती केली आहे—तो यज्ञाला प्रकाश देतो आणि तो वाहून नेतो. तो ज्योतिष्पती (पवित्र प्रकाशाचा अधिपती), अखंड घर्म/तेज (प्रवर्ग्याची छटा असलेला), यज्ञाला स्वर्गाकडे उचलणारा स्वरुत्तिर, तसेच ऋतू व यागकाळ यांचा नियामक आहे. भूत–भव्य सर्व काळांत तोच समर्थ राहून, प्रिय धामांमध्ये एकाकी तेजाने प्रकटतो; योग्य वेळेच्या पालनाने व सार्वभौम नियमनाने यज्ञ ऋतात प्रतिष्ठित होऊन अपेक्षित फलप्राप्ती घडवतो.
Mantras
Mantra 1
ऋतावानं वैश्वानरमृतस्य ज्योतिषस्पतिम् अजस्रं घर्ममीमहे
ऋतात स्थित वैश्वानराला—अमृताच्या ज्योतीचा अधिपती—त्या अजस्र घर्माला (अविरत ताप-तेजाला) आम्ही उपासना-गानाने आराधितो.
Mantra 2
य इदं प्रतिपप्रथे यज्ञस्य स्वरुत्तिरन् ऋतूनुत्सृजते वशी
जो या (यज्ञ-विधी)ला आपल्या पुढे विस्तारतो—यज्ञाला स्वर्गापर्यंत उचलणारा, स्वाधीन अधिपती—तोच ऋतूंना, नियत काळांना प्रवृत्त करतो.
Mantra 3
अग्निः प्रियेषु धामसु कामो भूतस्य भव्यस्य सभ्राडेको वि राजति
अग्नी, आपल्या प्रिय धामांमध्ये—काम्य, भूत व भविष्याचा साधक—दीप्तिमान, एकटाच उजळून निघतो.
Frequently Asked Questions
Vaiśvānara is Agni understood as the universal fire—present in the rite and aligned with cosmic order (ṛta), shining as the lord of sacred light.
“Jyotiṣas-pati” means ‘lord of light’—Agni as the master of radiant sacrificial brilliance. “Gharma” is ‘heat/splendour’ and also echoes the Pravargya ‘gharma’ vessel/rite, emphasizing intense ritual tejas.
It presents Agni as the sovereign regulator of appointed times (ṛtus)—both cosmic seasons and ritual calendars—so the sacrifice proceeds in right order and reaches its heavenly goal.