Dashati 18
Pavamāna Soma’s purifying flow as the power that yields abundance and secures the rite
Soma Pavamāna
Bright forward-driving and auspicious—evoking swift flow and increasing potency
The dashati draws from the broader Pavamāna hymn tradition (RV Soma corpus). Without explicit RV concordance for each mantra here a single rishi-family attribution cannot be stated with certainty.
पवमान सोम शुद्ध होत वेगाने प्रवाहित होऊन यज्ञाकडे येवो आणि वाज (बळ/विजयधन) व सहस्रगुण समृद्धी प्रदान करो. त्याच्या धारा स्वर्गीय पावसासारख्या ओघळतात; अभिषव–पवित्र (दाबणे–गाळणे) ही यज्ञाची साधने पवित्र ‘शस्त्रे’ होऊन कार्यसिद्धी घडवितात; सोम याजककर्मे पाहणारा, सर्व जाणणारा म्हणून अनुग्रह करतो. शेवटी अग्नी दुर्गभेदक होऊन अडथळे व शत्रुबळे फोडून यज्ञ निर्विघ्न पूर्ण होईल अशी रक्षा दृढ करतो.
Mantras
Mantra 1
प्र ते धारा असश्चतो दिवो न यन्ति वृष्टयः अच्छा वाजं सहस्रिणम्
हे (देवा), तुझ्या अच्युत धारा पुढे धावतात; द्युलोकातून पडणाऱ्या वृष्टीप्रमाणे, त्या सहस्रगुण ‘वाज’—प्रचुर बळ व सहस्र-पुरस्कार—याकडे जातात.
Mantra 2
अभि प्रियाणि काव्या विश्वा चक्षाणो अर्षति हरिस्तुञ्जान आयुधा
हरितवर्ण (हरि) सोम, प्रिय व काव्य—ऋत्विकीय—सर्व कर्मे पाहत, त्यांच्याकडे प्रवाहित होतो; यज्ञाच्या आयुधांनी प्रेरित होऊन.
Mantra 3
स मर्मृजान आयुभिरिभो राजेव सुव्रतः श्येनो न वंसु षीदति
तो महाबली सोम, शुद्ध होत, प्राणशक्तींनी युक्त; सुव्रत राजासारखा—श्येन (बाज) प्रमाणे आपल्या विश्रांती-स्थानी स्थिर होतो.
Mantra 4
स नो विश्वा दिवो वसूतो पृथिव्या अधि पुनान इन्दवा भर
शुद्ध झालेला तो सोम (इन्दु) आमच्यासाठी—दिव्यलोकातील सर्व वसु (धन-संपदा) आणि पृथ्वीवरीलही—सर्व ऐश्वर्य आणो.
Frequently Asked Questions
It praises purified Soma as he flows in strong streams toward the sacrifice, bringing abundance and making the ritual effective.
Agni complements Soma by removing obstacles—described as breaking ‘fortresses’—so the offering and its benefits can reach their goal without hindrance.
They are primarily ritual tools—pressing stones, the strainer (pavitra), and related actions—spoken of poetically as ‘weapons’ that drive Soma’s purification and power.