Dashati 17
Indra as the foremost, newly-manifest power who conquers enemies and is strengthened through ṛta and Soma-pressings
Indra
Vīra/raudra-tinged exaltation: triumphal forceful and protective
Ṛgvedic concordance not supplied in the input; the seer attribution cannot be stated securely without mapping these verses to their RV loci.
इंद्र हा सर्वश्रेष्ठ, नव्याने प्रकट झालेला पराक्रमी सामर्थ्य—तो शत्रूंना तत्क्षणी पाडून रक्षण व विजय देतो. ऋत (धर्म‑कर्माचा विश्वक्रम) आणि सोमपान‑पीडनांमुळे (तीन पीडने) त्याची शक्ती वाढते; त्या ऋतामुळे विश्व व समाजाची स्थैर्य‑वृद्धी होते. आशिर (सोममिश्रण) व पुनन (शुद्धीकरण) यांद्वारे यज्ञातील सोम सामर्थ्यवान होतो आणि इंद्राची उपस्थिती यजमानाला प्राप्त होते. आनंदाने साथ देणारे सहचर (परंपरेने मरुतगण) त्याच्या जयाला उत्सव करतात; त्याच्या अजेय सार्वभौमत्वाची केतु/चिन्हे उजळतात. श्रद्धायुक्त चिंतनाने ‘तेजस्वी राजा’ इंद्राला पकडून प्राप्त करतात.
Mantras
Mantra 1
त्रिरस्मै सप्त धेनवो दुदुह्रिरे सत्यामाशिरं परमे व्योमनि चत्वार्यन्या भुवनानि निर्णिजे चारूणि चक्रे यदृतैरवर्धत
तीनदा सात दुग्धधेनूंनी परमे व्योमात त्याला सत्य-मिश्र (सत्यामाशिर) रस दुहिला; आणि तो ऋताच्या विधानांनी बलवर्धित झाला तेव्हा शुद्धीसाठी त्याने चार अन्य रमणीय भुवने घडविली.
Mantra 2
स भक्षमाणो अमृतस्य चारुण उभे द्यावा काव्येना वि शश्रथे तेजिष्ठा अपो मंहना परि व्यत यदी देवस्य श्रवसा सदो विदुः
तो रम्य अमृत सोमाचा आस्वाद घेत, काव्य-प्रज्ञेने (ऋत्विक-विद्येने) उभ्या द्यावा—द्युलोक व पृथ्वी—यांत सर्वत्र पसरला. अतिवेगवान आपः (जलधारा) उदार दानासह त्या पानाला सर्व बाजूंनी वेढून राहिल्या, जेव्हा सत्रातील ऋत्विज देवाच्या श्रवस् (यश/महिमा) द्वारे त्याला सदस् (सत्र-आसन) येथे ओळखू लागले.
Mantra 3
ते अस्य सन्तु केतवो ऽमृत्यवो ऽदाभ्यासो जनुषी उभे अनु येभिर्नृम्णा च देव्या च पुनत आदिद्राजानं मनना अगृभ्णत
हेच त्याचे केतु (लक्षण) असोत—अमृत, अजिंक्य, अछेद्य—त्याच्या दोन्ही जन्मांच्या अनुगामी. ज्यांच्या द्वारा ते नर-बलाने व दैवी शक्तीने (यज्ञ-हविर्द्रव्य) शुद्ध करतात; श्रद्धायुक्त मननाने त्यांनी तेजस्वी राजाला प्राप्त केले आहे.
Frequently Asked Questions
It presents Indra as the foremost power who is effective immediately against foes, and whose strength becomes manifest through the ordered sacrificial process—especially Soma pressing, mixing, and purification.
Traditional interpretation links ‘three times’ to the three Soma-pressings, while the ‘seven milch-kine’ symbolize abundant, truth-grounded nourishment offered to Indra—ritual plenty that supports his cosmic kingship.
It refers to the ritual refining of Soma (filtering/mixing) and, by extension, the sanctifying power that makes Indra’s radiant sovereignty ‘graspable’ through reverent thought and correct performance.