Dashati 16
Pavamāna Soma as prosperity-bearing purifier whose flowing juices empower the sacrifice and secure heavenly support
Soma Pavamāna
Bright forward-driving and auspicious (śrī-prada) with an energizing ‘press-and-flow’ momentum typical of Pavamāna chants
R̥ṣi attribution is not supplied in the input; these mantras are typically Rigvedic borrowings arranged in Sāmavedic order so precise r̥ṣi/meter requires RV concordance for each mantra.
पवमान सोम हा शुद्धीकरणातून संपत्ती, श्री आणि वीर्य प्रवाहित करणारा पवित्रकर्ता म्हणून स्तुतिला जातो. पिळण्यातून निघालेले सोमरस पवित्र (गाळणी) मधून वाहत यज्ञाला सामर्थ्य देतात आणि इह–अमुत्र दोन्ही लोकांसाठी कल्याण व समृद्धी देतात. इंद्राला सोमपानासाठी आवाहन करून त्याच्या उत्साहातून रक्षण, विजय व अभय मिळावे अशी प्रार्थना आहे; अग्नी हा यज्ञवाहक म्हणून संबोधिला जातो आणि ‘स्वः’ हा मंत्रचिन्ह विधीची ऊर्ध्व, स्वर्गाभिमुख दिशा दर्शवितो. स्तोत्रोच्चार स्वर्गात ‘धारुण’—दृढ आधार—स्थापित करतो आणि नमः–स्वः अशा लितुर्जिक समाप्तीचिन्हांनी अनुग्रहाची याचना पूर्ण होते.
Mantras
Mantra 0
पिबा सुतस्य रसिनो मत्स्वा न इन्द्र गोमतः आपिर्नो बोधि सधमाद्ये वृधे3 ऽस्मां अवन्तु ते धियः भूयाम ते सुमतौ वाजिनो वयं मा न स्तरभिमातये अस्मां चित्राभिरवतादभिष्टिभिरा नः सुम्नेषु यामय
हे इंद्रा, सुत सोमाचा रस पान कर; आमच्यासाठी मत्स्व—उल्लसित हो—हे गोमत् (गोधनसमृद्ध)! सधमाद्ये—सामूहिक यज्ञ-भोजात—वृद्धीसाठी आमचा मित्र हो; आम्हांला आपिर्—आश्रय, सहाय—हो. तुझ्या धियः—भक्तिपूर्ण प्रेरणा—आमचे रक्षण करो; आम्ही वाजिन्—विजयी—होऊन तुझ्या सुमतीत राहो. वैरामुळे आम्ही दबू नये; चित्राभिः अवतादभिःष्टिभिः—विविध तेजस्वी सहाय्यांनी—आमचे रक्षण कर; आणि आम्हांला तुझ्या सुम्न—अनुग्रह—याकडे ने.
Mantra 1
आ सुते सिञ्चत श्रियं रोदस्योरभिश्रियम् रसा दधीत वृषभम्
सोम पिळला जातो तेव्हा श्री—समृद्धी ओतावी; द्यावा-पृथिवी या दोन्ही लोकांची कीर्ती, अतिशय तेजस्वी. रसधारा त्या वृषभ (बलवान सोम)ाला स्थिर करोत.
Mantra 2
ते जानत स्वमोक्या3ं सं वत्सासो न मातृभिः मिथो नसन्त जामिभिः
ते आपलेच निवासस्थान जाणतात; वासरे जशी मातांबरोबर—तसे ते एकत्र येतात, आपल्या जामी (स्वजन)ांशी परस्पर मिळून एकरूप होतात.
Mantra 3
उप स्रक्वेषु बप्सतः कृण्वते धरुणं दिवि इन्द्रे अग्ना नमः स्वः
यज्ञमाळांसह जवळ येऊन ते स्तोत्रगान उच्चारतात; ते दिवी दृढ आधार स्थापन करतात. इंद्राला नमः; हे अग्नी, (हे) स्वःपर्यंत पोहोचव.
Frequently Asked Questions
It praises Soma as the purifier whose flowing juice brings prosperity and splendor to both worlds, while also empowering the sacrifice and securing a heavenly station through chant and offering.
Indra is invoked to drink the pressed Soma and grant protection, victory, and favor; Agni is addressed as the ritual mediator who carries the act upward, with ‘svah’ signaling the heavenly direction of the rite.
It means establishing a firm support in heaven—i.e., the sacrifice and its chants are understood to create a stable, meritorious standing and pathway toward the heavenly realm.