Dashati 13
Pavamāna Soma as the yoked, wealth-bestowing, heaven-winning oblation empowered by chant and purification
Soma Pavamāna
Elevating and victorious—bright purification leading to exultant offering
R̥ṣi attribution is not fixed from the provided data; the material belongs to the Soma-pavamāna stream where verses are drawn from multiple RV seers and arranged for Sāman performance by the śākhā.
पवमान सोम शुद्ध होऊन स्तोत्रगानाने समर्थ झालेला यज्ञाहुतीरूप सोम—जोडलेला, धन देणारा आणि स्वर्ग जिंकवणारा—असा गौरविला आहे. सोमपानासाठी इंद्राला आवाहन करून मद (उत्साह) दे, यज्ञकर्म ‘युज्’ होऊन समर्थ होवो अशी विनंती केली आहे. सून्व (पिळणे) व पवते (शुद्धी) यांद्वारे सोमाचे यज्ञीय रूपांतर, योग्य अर्पणातून मिळणारी अनेक वसू व दक्षिणा, आणि ‘स्वर्षाता’—स्वर्ग देणारा—ही प्रतिमा ठळक होते. जलांतील अग्नी—अपां नपात्—पूजा वाहून नेवो, शुभ व संरक्षण देओ अशी प्रार्थना करून, मিত্র–वरुणांकडून स्वर्गीय कृपा व ऋताशी सुसंगत रक्षण मागितले आहे.
Mantras
Mantra 1
यजिष्ठं त्वा ववृमहे देवं देवत्रा होतारममर्त्यम् अस्य यज्ञस्य सुक्रतुम्
हे अग्नि, यज्ञासाठी अतियजनीय (यजिष्ठ), आम्ही तुलाच वरण करतो—देव, देवांमध्ये होता, अमर्त्य; या यज्ञासाठी सुक्रतु (उत्तम क्रतु/विधिशक्ती) असलेला.
Mantra 2
स ईं रथो न भुरिषाडयोजि महः पुरूणि सातये वसूनि आदीं विश्वा नहुष्याणि जाता स्वर्षाता वन ऊर्ध्वा नवन्त
तो सोम—समृद्ध सज्ज रथासारखा—जोडला गेला आहे. तो महान आहे; विजयासाठी मिळणारी अनेक वसु (धन) देणारा. आदिपासून सर्व नहुष्य (मानवी) इच्छा त्याच्यापासून उत्पन्न होतात. तो स्वर्गदाता आहे; आणि ऊर्ध्व उभे राहून (जन) त्याला नमस्कार करतात.
Mantra 3
शुष्मी शर्धो न मारुतं पवस्वानभिशस्ता दिव्या यथा विट् आपो न मक्षू सुमतिर्भवा नः सहस्राप्साः पृतनाषाण्न यज्ञः
हे शुष्मी सोम! मरुत्-गणाप्रमाणे स्वतःला पवित्र कर; निंदारहित, दिव्य होऊन प्रवाहित हो. जलांप्रमाणे (शुद्ध करणारा) तू त्वरेने आम्हांस ‘सुमति’—कल्याणकारी बुद्धी—हो. सहस्र धारांनी युक्त, संग्रामजयी, आमचा यज्ञच होऊन (विजयी) हो.
Frequently Asked Questions
It praises Soma as he is pressed and purified, then offered as a powerful, heaven-winning drink—especially for Indra—bringing strength, prosperity, and divine support.
Indra is the chief drinker of Soma in many rites; inviting him to drink means inviting divine power to “yoke” to the sacrifice, making the offering effective and fruitful.
Apām Napāt (“child of the waters”) expresses a bright, hidden fire/light within waters; invoking him suits the purification setting and asks that worship reach the gods and secure Mitra–Varuṇa’s favour.