Dashati 6
Pavamāna Soma’s purifying flow as both giver of victorious wealth and protector of the rite (apotropaic cleansing).
Soma Pavamāna (Indu)
Bright urgent and protective—exultant praise mixed with sharp apotropaic command.
Rṣi attribution is not provided in the input; Arcika crosswalk to the underlying Ṛgvedic source is required to assign the seer-family with confidence.
पवमान सोमाचा शुद्ध प्रवाह यज्ञ शुद्ध करणारा, विजयदायी धन देणारा आणि विधीचा रक्षक असा स्तुतिला जातो. अपवित्रता/अडथळा दर्शविणाऱ्या ‘दीर्घजिह्व श्वाना’ला हाकलून लावण्याच्या तीव्र अपत्रोपाय आज्ञेने आरंभ होतो; पुढे सर्वत्र उजळणारी समृद्धी (रयी, द्युम्न) व वैभव यांसाठी आमंत्रक स्तोत्र विस्तारते. सोम ‘पुरोजित्’ म्हणून वाज/यश स्थिर करतो; सखायः म्हणून संबोधित ऋत्विज सहकारी रक्षणकर्ते ठरतात; आणि भृगूंच्या उदाहरणाने यज्ञाची क्रमबद्धता व स्तोत्र/शस्त्र-वाणीची शुद्धता व संरक्षण पुन्हा अधोरेखित होते—शुद्धताच शक्ती आहे, म्हणून शत्रु/दूषक शक्ती दूर होतात.
Mantras
Mantra 1
पुरोजिती वो अन्धसः सुताय मादयित्नवे अप श्वानं श्नथिष्टन सखायो दीर्घजिह्व्यम्
हे सखायो, तुमचा पिळून काढलेला सोमरस (अन्धस्) हर्ष-उन्मादासाठी अग्र-विजयी आहे; त्या दीर्घजिह्वा श्वानाला दूर हाकलून चिरडून टाका.
Mantra 2
अयं पूषा रयिर्भगः सोमः पुनानो अर्षति पतिर्विश्वस्य भूमनो व्यख्यद्रोदसी उभे
हा शुद्ध होत जाणारा सोम प्रवाहित होतो; तोच पूषन् आहे, तोच रयि (धन) आहे, तोच भग आहे—सर्व भूरि-समृद्धीचा स्वामी. यज्ञात आपल्या सामर्थ्याने त्याने द्यावा-पृथिवी—दोन्ही प्रकट केल्या.
Mantra 3
सुतासो मधुमत्तमाः सोमा इन्द्राय मन्दिनः पवित्रवन्तो अक्षरन्देवान्गच्छन्तु वो मदाः
पिळून काढलेले सोम अतिशय मधुर, इंद्रासाठी आनंददायक; पवित्र (गाळणी)युक्त होऊन ते प्रवाहित झाले आहेत. हे सोम-मद, तुमचे उन्माद देवांकडे जावोत.
Mantra 4
सोमाः पवन्त इन्दवो ऽस्मभ्यं गातुवित्तमाः मित्राः स्वाना अरेपसः स्वाध्यः स्वर्विदः
सोमबिंदू शुद्ध होत आहेत; आमच्यासाठी ते मार्गाचे सर्वोत्तम शोधक आहेत. मित्रवत, वाहताना नाद करणारे, निर्मळ, सु-स्वाध्य (पवित्र उच्चारयुक्त), स्वर्गीय प्रकाश देणारे आहेत.
Mantra 5
अभी नो वाजसातमं रयिमर्ष शतस्पृहम् इन्दो सहस्रभर्णसं तुविद्युम्नं विभासहम्
हे इन्दु (सोम)! आमच्याकडे प्रवाहित हो—बल-प्राप्तीत सर्वाधिक विजय देणारी, शतगुणाने अभिलषित अशी ती संपत्ती. हे सहस्रदीप्तिमान, बहुयशस्वी, सर्वत्र प्रकाशमान!
Mantra 6
अभी नवन्ते अद्रुहः प्रियमिन्द्रस्य काम्यम् वत्सं न पूर्व आयुनि जातं रिहन्ति मातरः
अद्रुह—विश्वासी उपासक—इन्द्राला प्रिय व काम्य (सोम) याचे स्तवन करतात. जसे माता पूर्वऋतूत जन्मलेल्या वासराला चाटून स्नेह करतात, तसे ते सोमाला जपून-पालून ठेवतात.
Mantra 7
आ हर्यताय धृष्णवे धनुष्टन्वन्ति पौंस्यम् शुक्रा वि यन्त्यसुराय निर्णिजे विपामग्रे महीयुवः
हरितवर्ण, धृष्ट वीरासाठी ते पुरुषार्थाचे धनुष्य ताणतात. उज्ज्वल धाराः महाबली स्वामीसाठी, शुद्धी (निर्णिज) हेतु, गायकांच्या अग्रभागी, जोमाने वेगाने प्रवाहित होतात.
Mantra 8
परि त्यं हर्यतं हरिं बभ्रुं पुनन्ति वारेण यो देवान्विश्वां इत्परि मदेन सह गच्छति
ते त्या मनोहर हरित-हरि, बभ्रु (ताम्र-रक्त) सोमाला पाण्याने सर्व बाजूंनी शुद्ध करतात; तो सोम मद (उल्लास) सहित खरोखरच सर्व देवांकडे जातो.
Mantra 9
प्र सुन्वानास्यान्धसो मर्तो न वष्ट तद्वचः अप श्वानमराधसं हता मखं न भृगवः
रसातून तू पुढे पुढे पिळला जातोस; मर्त्य त्या पवित्र वचनाची इच्छा करतो. हे जनहो, त्या अराधस (अश्रद्ध) कुत्र्याला दूर हाकला; भृगूंनी यज्ञ जसा राखला तसा राखत, त्याला आघात करा.
Frequently Asked Questions
The ‘hound’ is a ritual image for a defiling or obstructing force (often explained as rakṣas-like). The singers command it to be expelled so Soma and the sacrifice remain pure and effective.
Soma is asked to flow toward the priests and vessels in a purified stream, bringing exhilaration, victorious strength (vāja), and desirable wealth (rayi), while protecting the sacred utterance and the rite.
The Bhṛgus are an ancient seer-group associated with safeguarding sacrificial order. They are cited as a model: just as they protected the sacrifice, the priests should strike down/drive off whatever threatens it.