Dashati 8
Indra’s swift, bull-like approach to the Soma-seat and his sure hearing of the stotra
Indra
Invocatory and triumphant with a forward-driving ‘arrival’ energy
R̥ṣi attribution is not supplied in the input; this decad is treated here as an Aindra (Indra-centered) chant-unit without a fixed seer identification.
इंद्र वृषभस्वरूप व वज्रधारी असून, दूरूनही जवळूनही स्तोत्र निश्चयाने ऐकणारा आहे—असे सांगत तो सोमासनाकडे वेगाने धाव घेतो. त्याचे हरी (तांबूस अश्व) जुंपले जाणे हे देवागमनाचे चिन्ह; म्हणून सवनकाळी सुतसोम आणून प्रसिद्ध इंद्राचा सत्कार करा—अशी विधिप्रेरणा येते. स्तोत्र योग्य रीतीने अर्पिले असता इंद्र ‘ऐकतो’ व उपस्थित होतो, आणि सोमाद्वारे यजमानाला इष्—उत्साह, दीर्घायुष्य, विजयशक्ती—बहाल करतो, हीच स्तुती व उपस्थितीची परस्परता येथे केंद्रस्थानी आहे.
Mantras
Mantra 1
सत्यमित्था वृषेदसि वृषजूतिर्नो ऽविता वृषा ह्युग्र शृण्विषे परावति वृषो अर्वावति श्रुतः
सत्यच, असेच, हे वृषन् (बलवान) इंद्रा! तू जवळ येतोस; वृषज्यूति (बलदायक सहाय) आमचा अविता (रक्षक) आहे. कारण, हे उग्र वृषभा! तू (आमची स्तुती) ऐकतोस—परावत (दूर) व अर्वावत (जवळ) दोन्हीकडून ‘श्रुत’ (ऐकण्यात प्रसिद्ध) आहेस.
Mantra 2
यच्छक्रासि परावति यदर्वावति वृत्रहन् अतस्त्वा गीर्भिर्द्युगदिन्द्र केशिभिः सुतावां आ विवासति
हे वृत्रहन्! परावत (दूर) किंवा अर्वावत (जवळ) प्रदेशात तू जे केलेस—त्यामुळे सोम-प्रसव (सोम पिळणारा) दररोज तुला, हे इंद्रा, केशिभिः (दीप्त/रश्मिमय) गीर्भिः (स्तोत्रांनी) आवाहन करतो, तुझे सत्कार करतो.
Mantra 3
अभि वो वीरमन्धसो मदेषु गाय गिरा महा विचेतसम् इन्द्रं नाम श्रुत्यं शाकिनं वचो यथा
सोमाच्या आनंदमदांत, हे जनहो, आपल्या वाणीने त्या वीर इंद्राचे गान करा—यथोचित महान स्तुति-उच्चार; विशालचित्त, नावाने विख्यात, समर्थ अशा इंद्रासाठी योग्य वचन गा।
Mantra 4
इन्द्र त्रिधातु शरणं त्रिवरूथं स्वस्तये छर्दिर्यच्छ मघवद्भ्यश्च मह्यं च यावया दिद्युमेभ्यः
हे इंद्रा! तू त्रिधातु—त्रिविध आधार, आणि त्रिवरूथ—त्रिविध शरण आहेस. आमच्या स्वस्तीसाठी रक्षणकारी आश्रय (चर्दि) दे—दानशील उपासकांना (मघवद्भ्यः)ही आणि मलाही; आणि चमकणाऱ्या आक्रमकांना (दिद्युमेभ्यः) आमच्यापासून दूर हाकलून दे.
Mantra 5
श्रायन्त इव सूर्यं विश्वेदिन्द्रस्य भक्षत वसूनि जातो जनिमान्योजसा प्रति भागं न दीधिमः
जसे लोक सूर्याकडे झुकून धाव घेतात, तसेच सर्व (उपासक) इंद्राचा भाग घेतात. त्याच्या ओजाने धन-संपत्ती व उत्पत्ती प्रकट होतात; नेमून दिलेला भाग (प्रति-भाग) आम्ही कमी करत नाही, क्षीण करत नाही.
Mantra 6
न सीमदेव आप तदिषं दीर्घायो मर्त्यः एतग्वा चिद्या एतशो युयोजत इन्द्रो हरी युयोजते
खरेच देव (इंद्र) ते बलवर्धक अन्न/इष (इषम्) व्यर्थ मिळवत नाही. दीर्घायुषी मर्त्य (जो उपासना करतो) ते प्राप्त करतो. जेव्हा वेगवान अश्व (एतग्वा/एतशः) जुंपले जातात, तेव्हा इंद्र आपल्या दोन हरी (हरी—दोन कपिश/पिवळसर वर्णाचे अश्व) जुंपतो (येण्यासाठी).
Mantra 7
आ नो विश्वासु हव्यमिन्द्रं समत्सु भूषत उप ब्रह्माणि सवनानि वृत्रहन्परमज्या ऋचीषम
हे इंद्रा! सर्व संग्रामांत आमच्या हवि-आहुतीकडे ये; युद्धांत तुझा सत्कार होवो. ऋचांनी समृद्ध होऊन आम्ही, ब्रह्म (स्तुती-प्रार्थना) व सवन (सोम-पीडन) यांसह, वृत्रहन्—परम-बलवान—तुझ्या समीप येतो.
Mantra 8
तवेदिन्द्रावमं वसु त्वं पुष्यसि मध्यमम् सत्रा विश्वस्य परमस्य राजसि न किष्ट्वा गोषु वृण्वते
हे इंद्रा! धनाचा अगदी लहान अंशही खरोखर तुझाच आहे; मधला भागही तूच पोसतोस. सर्व परम (श्रेष्ठ) गोष्टींवर तू सतत राज्य करतोस; गो-धनासाठी तुला निवडणारा कोणीही व्यर्थ ठरत नाही.
Mantra 9
क्वेयथ क्वेदसि पुरुत्रा चिद्धि ते मनः अलर्षि युध्म खजकृत्पुरन्दर प्र गायत्रा अगासिषुः
तू कुठे गेला आहेस? तू खरोखर कुठे आहेस? कारण तुझा संकल्प अनेक ठिकाणी विद्यमान आहे. हे युध्म (युद्धवीर), शत्रूंना हादरविणाऱ्या, पुरंदर (नगर-ध्वंसक)! तू सर्वत्र पोहोचतोस; गायत्र-गायकांनी तुझी स्तुती गायिली आहे.
Mantra 10
वयमेनमिदा ह्योपीपेमेह वज्रिणम् तस्मा उ अद्य सवने सुतं भरा नूनं भूषत श्रुते
आम्ही येथे आत्ताही वज्रधारी (इंद्र) याला प्रसन्न केले आहे; म्हणून आज सवनात पिळलेला सोम (त्याच्यासाठी) आणा. आता प्रसिद्ध (इंद्र) याचा विधिपूर्वक सत्कार करा, हे ‘श्रुत’ (गायक/श्रुती-परायण).
Frequently Asked Questions
It proclaims that Indra truly hears the priests’ praise and therefore comes swiftly to the Soma-seat, bringing strength and invigorating gain (iṣ) to the worshipper.
The yoking of the harī is a ritual-sign of readiness and arrival: Indra is pictured as harnessing his steeds to reach the pressing and accept the offered Soma.
It functions as an invitation and confirmation chant at the savana: having ‘propitiated’ Indra by stotra, the singers prompt the act of bringing and presenting the pressed Soma to him.