Dashati 4
Aindra praise: Indra’s sovereignty, ascent, and soma-empowered heroic force for the sacrificer’s welfare
Indra
Vīra (heroic) uplifted and expansive with a victorious ascending colour
Ṛgvedic source attribution is not provided in the input; therefore no secure family/maṇḍala lineage can be asserted at dashati level.
ऐंद्र स्तुतीचा भाव: इंद्राचे सार्वभौम अधिपत्य, उच्च पदाकडे आरोहण, आणि सोमपानाने प्रबळ झालेली वीरशक्ती—यजमानाच्या कल्याणासाठी. इंद्र वृत्रहन् म्हणून, सर्वांना आपल्या वशात ठेवणारा सार्वत्रिक नियंता (ते वशे) म्हणून गौरविला आहे. सोमरस हे त्याच्या पौंस्याचे (पुरुषबल/पराक्रम) मूळ; सूर्याच्या आरोहणाची प्रतिमा सर्वोच्च स्थान, विजय व अडथळ्यांवर मात यांचे प्रतीक ठरते. दात्या ‘वृषभ’ शक्तीला उचलून आवाहन करून विघ्ने दूर करणे, वरदान व समृद्धी देणे अशी प्रार्थना आहे—स्तुती व सोमार्पणांनी इंद्राची वीरऊर्जा वाढते आणि प्रत्युत्तरादाखल तो संरक्षण, विजय व इच्छित सर्व संपत्ती आपल्या अधीनतेखाली प्रदान करतो, ही यज्ञातील परस्परता येथे केंद्रस्थानी आहे.
Mantras
Mantra 1
उद्धेदभि श्रुतामघं वृषभं नर्यापसम् अस्तारमेषि सूर्य
उद्धृत करा, इथे आणा—श्रुत (प्रसिद्ध) मघ (दानशील) याला; वृषभाला, नर्य-अपस् (पुरुषार्थ-कर्मसाधक) याला; हे सूर्य, तू अस्तार (अवरोध-भंजक) होऊन गमन करतोस।
Mantra 2
यदद्य कच्च वृत्रहन्नुदगा अभि सूर्य सर्वं तदिन्द्र ते वशे
हे वृत्रहन्! आज तू जे काही उर्ध्वारोहण केलेस—सूर्यापर्यंतही—ते सर्व, हे इंद्रा, तुझ्या वशात आहे.
Mantra 3
य आनयत्परावतः सुनीती तुर्वशं यदुम् इन्द्रः स नो युवा सखा
ज्याने सुनीती (शुभ मार्गदर्शन) करून दूर देशातून तुर्वश व यदू यांना आणले—तोच इंद्र आमचा युवा सखा होवो.
Mantra 4
मा न इन्द्राभ्या ऽ ऽ3 दिशः सूरो अक्तुष्वा यमत त्वा युजा वनेम तत्
हे इंद्रा! कोणताही वीर कोणत्याही दिशेकडून आम्हांस इजा करू नये; त्याला आवर. तुझ्याशी युक्त होऊन आम्ही तो वर प्राप्त करू.
Mantra 5
एन्द्र सानसिं रयिं सजित्वानं सदासहम् वर्षिष्ठमूतये भर
हे इंद्रा! आमच्या सहाय्यासाठी ते धन आण—जे संपत्ती-प्राप्ती घडविणारे, सदैव विजयी, सदैव प्रबळ, आणि सर्वश्रेष्ठ आहे.
Mantra 6
इन्द्रं वयं महाधन इन्द्रमर्भे हवामहे युजं वृत्रेषु वज्रिणम्
महाधनस्वामी इंद्राला आम्ही हाक देतो; संकटात इंद्राला आम्ही आवाहन करतो—वज्रधारी, अडथळ्यांत आमचा युज (सहचर) इंद्र.
Mantra 7
अपिबत्कद्रुवः सुतमिन्द्रः सहस्रबाह्वे तत्राददिष्ट पौंस्यम्
इंद्राने पिळलेला सोमरस प्राशन केला; तेथे सहस्रबाहु-बलात त्याने आपले पौरुष (पुंस्यम्) प्रकट केले.
Mantra 8
वयमिन्द्र त्वायवो ऽभि प्र नोनुमो वृषन् विद्धी त्वा3स्य नो वसो
हे इंद्रा, आम्ही तुझी आकांक्षा धरून तुला उच्च स्वराने स्तवतो; हे वृषन्, हे वसु (समृद्ध स्वामी), आमची ही स्तुती जाणून स्वीकार.
Mantra 9
आ घा ये अग्निमिन्धते स्तृणन्ति बर्हिरानुषक् येषामिन्द्रो युवा सखा
जे खरोखर अग्नी प्रज्वलित करतात आणि क्रमाने बर्हि (यज्ञ-तृण) पसरतात—त्यांचा इंद्र युवा सखा आहे.
Mantra 10
भिन्धि विश्वा अप द्विषः परि बाधो जही मृधः वसु स्पार्हं तदा भर
हे (इंद्रा), सर्व शत्रूंना भेदून टाक; चारही बाजूंनी घेरणारे उपद्रव-पीडा दूर कर; हल्ले संहार कर. मग ते स्पृहणीय, प्रिय वसु (धन) इथे आणून दे.
Frequently Asked Questions
It proclaims Indra’s universal control and victory, especially as his strength is awakened and increased through Soma and praise, bringing benefit to the sacrificer.
The solar ascent image signals reaching the highest station and triumphant overcoming; Sāyaṇa reads it as pointing to a supreme goal and the fullness of desirable gains under Indra’s power.
The verse states that Indra drinks the pressed Soma and then displays heroic energy; ritually, this teaches that offering Soma and chanting strengthen the deity’s capacity to act.