Dashati 2
Agni as the bountiful, ṛta-sustaining fire who makes the sacrifice auspicious and protects the rite
Agni
Bright propitiatory and protective—an opening-fire (Agneya) confidence that turns praise into safeguarding power
R̥ṣi not provided in input; these Agni verses commonly circulate across multiple RV families in Sāmavedic selection with emphasis on ritual utility rather than explicit lineage in this excerpt.
या दशतीत अग्नीला ऋताचा धारक व दातेपणाने परिपूर्ण असा अग्नी म्हणून स्तुती करून, यज्ञात त्याची स्थापना ‘ऋतावान्’ म्हणून व्हावी, अर्पण व स्तुती शुभ ठराव्यात आणि यज्ञ-परिसराचे शत्रुबलांपासून रक्षण व्हावे अशी प्रार्थना आहे. अग्नीचा तेजस्वी प्रकाश (शुक्र-शोचिष्) व महानता (बृहद्) यांचे गौरवगान करत, हवि, दान, कर्म, आणि स्तोत्र—हे सर्व ‘भद्र/शिव’ होवोत अशी शुभसूत्रे वारंवार उच्चारून विधीला जणू ‘मुद्रा’ लावली जाते. ‘विश्पति’ म्हणून तो गृह/वेदी-स्थळाचा रक्षक ठरतो; योग्य रीतीने प्रज्वलित व आवाहन केलेला अग्नी, नियमबद्ध स्तुतीसह उपस्थित (उपस्तुत) ऋत्विजांच्या साहाय्याने राक्षस व विघ्नांना परावृत्त करून अध्वराला शुभ, सुरक्षित व निर्विघ्न करतो—हा या विषयाचा केंद्रबिंदू आहे.
Mantras
Mantra 1
प्र मंहिष्ठाय गायत ऋताव्ने बृहते शुक्रशोचिषे उपस्तुतासो अग्नये
अतिशय दानी, ऋताचा धारक, महान् दीप्त-शोचिष् अग्नी यासाठी गा; जवळ उभे राहून उपस्तुती करणारे उपासक होऊन स्तुती-गान करा.
Mantra 2
प्र सो अग्ने तवोतिभिः सुवीराभिस्तरति वाजकर्मभिः यस्य त्वं सख्यमाविथ
हे अग्ने! ज्याला तू आपल्या सहाय्यांनी आधार दिलास, तो वीर-संततीने समृद्ध होऊन, विजय देणाऱ्या कर्मांनी सर्व अडथळे ओलांडतो; त्यालाच तू सख्य (मैत्री) प्रदान केली आहेस.
Mantra 3
तं गूर्धया स्वर्णरं देवासो देवमरतिं दधन्विरे देवत्रा हव्यमूहिषे
सुवर्ण-दीप्तिमान त्याला देवांनी उन्नत स्तुतीसह स्थापित केले आहे—देवस्वरूप, मरुतांचा सहचर अग्नी; कारण तू देवांकडे हवी (आहुती) पोहोचविणारा आहेस.
Mantra 4
मा नो हृणीथा अतिथिं वसुरग्निः पुरुप्रशस्त एशः यः सुहोता स्वध्वरः
हे वसु-स्वरूप अतिथी अग्ने! आमच्यावर राग धरू नकोस; कारण हा बहुप्रशंसित अग्नी ‘सुहोता’, ‘स्वध्वर’—सुव्यवस्थित यज्ञाचा कर्ता आहे.
Mantra 5
भद्रो नो अग्निराहुतो भद्रा रातिः सुभग भद्रो अध्वरः भद्रा उत प्रशस्तयः
आमच्यासाठी आहूत अग्नी भद्र (मंगलमय) असो; हे सुभगा, दान-राती भद्र असो; यज्ञ-अध्वर भद्र असो, आणि प्रशस्तया (स्तुत्या)ही भद्र असोत।
Mantra 6
यजिष्ठं त्वा ववृमहे देवं देवत्रा होतारममर्त्यम् अस्य यज्ञस्य सुक्रतुम्
हे देवा, यजिष्ठ (अत्यंत पूज्य) तुलाच आम्ही वरण करतो—देवांमध्ये होतृ, अमर्त्य, या यज्ञासाठी सुक्रतु (सत्कर्म-शक्तियुक्त)।
Mantra 7
तदग्ने द्युम्नमा भर यत्सासाहा सदने कं चिदत्रिणम् मन्युं जनस्य दूढ्यम्
हे अग्ने, ते द्युम्न (तेजस्वी यश) इथे आण—जे सदनात (पवित्र आसनात) विजयी होऊन, कोणत्याही अत्रिण (भक्षक शत्रू)ला आणि जनांचा दडपणारा मन्यु (क्रोध) यालाही पराभूत करते।
Mantra 8
यद्वा उ विश्पतिः शितः सुप्रीतो मनुषो विशे विश्वेदग्निः प्रति रक्षांसि सेधति
जेव्हा गृहपति (विश्पति) तीक्ष्ण-ज्वाळांनी दीप्त, सुप्रीत होऊन मनुष्यांच्या जनसमुदायासाठी (तेथे) अधिष्ठित होतो, तेव्हा सर्ववेद अग्नी सर्व राक्षसांना प्रतिहत करून दूर लोटतो.
Frequently Asked Questions
It teaches that when Agni is properly praised and invoked, he upholds ṛta (right ritual order), makes the sacrifice auspicious, and protects the rite from obstruction.
Because the verses function as ritual affirmations: they declare the oblation, the gift, the adhvara (sacrifice), and the praises as ritually ‘propitious,’ ensuring correctness and success.
In Vedic ritual language, rakṣas are forces that disrupt sacrifice. A well-kindled, well-pleased Agni—established as viśpati (guardian)—is said to prevent such disturbances.