Shloka 26
हनूमद्बलप्रबोधनम् / Jāmbavān Rekindles Hanūmān’s Power
Devanagari script
सम्भ्रान्ताश्च सूरास्सर्वे त्रैलोक्ये क्षुभिते सति।प्रसादयन्ति संक्रुद्धं मारुतं भुवनेश्वराः।।4.66.26।।
Transliteration
sambhrāntāś ca sūrāḥ sarve trailokye kṣubhite sati | prasādayanti saṃkruddhaṃ mārutaṃ bhuvaneśvarāḥ ||
Translation
त्रैलोक्य क्षुब्ध झाले असता सर्व देवगण संभ्रमित झाले; तेव्हा भुवनेश्वर देवांनी क्रुद्ध मारुताला (वायूला) शांत व प्रसन्न करण्याचा प्रयत्न केला।
Word by Word
सम्भ्रान्ताःagitated/alarmed
सम्भ्रान्ताः:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Root√भ्रम् (धातु) + क्त (कृदन्त) (सम्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सुराः-विशेषण
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
सुराःgods
सुराः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सुराः-विशेषण
त्रैलोक्येin the three worlds
त्रैलोक्ये:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootत्रैलोक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
क्षुभितेbeing disturbed
क्षुभिते:
Adhikarana (अधिकरण/Qualifier)
TypeAdjective
Root√क्षुभ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; त्रैलोक्ये-विशेषण
सतिwhen (it) was
सति:
Sambandha (सम्बन्ध/Locative absolute)
TypeIndeclinable
Rootअस् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formसप्तमी-सम्बन्धे शतृन्त (locative absolute), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; 'when/while'
प्रसादयन्तिpropitiate/appease
प्रसादयन्ति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√सद् (धातु) (प्र+√सद् causative: प्रसादयति)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
संक्रुद्धम्angered
संक्रुद्धम्:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeAdjective
Root√क्रुध् (धातु) + क्त (कृदन्त) (सम्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; मारुतम्-विशेषण
मारुतम्Maruta (Wind-god)
मारुतम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमारुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
भुवनेश्वराःlords of the worlds
भुवनेश्वराः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभुवनेश्वर (प्रातिपदिक; भुवन+ईश्वर)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
Characters & Entities
M
Māruta (Vāyu)G
gods (sura)T
Trailokya (three worlds)FAQs
Restoring harmony is dharma: leaders must prioritize stabilizing the world by reconciliation and respectful appeasement when a powerful force is angered.
Because the wind stops, the cosmos is disturbed; the gods intervene to calm Vāyu.
Prasādana (conciliation)—the gods act collectively to re-establish order through diplomacy rather than escalation.