Shloka 7

स्वयंप्रभा-संवादः

Svayamprabha’s Dialogue with the Vanaras

Devanagari script

अगस्त्यचरितामाशां दक्षिणां यमरक्षिताम्।सहैभिर्वानरैर्घोरैरङ्गदप्रमुखैर्वयम्।।।।रावणं सहितास्सर्वे राक्षसं कामरूपिणम्।सीतया सह वैदेह्या मार्गध्वमिति चोदिताः।।।।

Transliteration

agastyacaritām āśāṃ dakṣiṇāṃ yamarakṣitām | sahaibhir vānarair ghorair aṅgadapramukhair vayam || rāvaṇaṃ sahitāḥ sarve rākṣasaṃ kāmarūpiṇam | sītayā saha vaidehyā mārgadhvam iti coditāḥ ||

Translation

अगस्त्यऋषींनी चरणरजांनी पावन केलेली व यमाने रक्षित अशी दक्षिण दिशा—तेथे अङ्गदप्रमुख या घोर वानरांसह आम्हाला पाठविले आहे. आम्हांस आज्ञा झाली—‘वैदेही सीतेचा शोध घ्या आणि कामरूप धारण करणारा राक्षस रावण याचाही शोध करा.’

Word by Word

• अगस्त्यचरिताम्: (the direction) traversed/inhabited by Agastya
• अगस्त्यचरिताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अगस्त्य-चरित (प्रातिपदिक; अगस्त्य + चरित)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; विशेषणम् (आशाम् इति) — Feminine, Accusative singular, adjective qualifying āśā

• आशाम्: direction/quarter
• आशाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आशा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Feminine, Accusative singular

• दक्षिणाम्: southern
• दक्षिणाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दक्षिणा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (आशाम्) — Feminine, Accusative singular

• यमरक्षिताम्: protected by Yama
• यमरक्षिताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: यम-रक्षित (प्रातिपदिक; यम + रक्षित)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (आशाम्) — Feminine, Accusative singular

• सह: together with
• सह: Sahakari (सहकारी/सह-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय; सह-योगे तृतीया अपेक्षा — Indeclinable; governs instrumental

• एभिः: with these
• एभिः: Sahakari (सहकारी)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (वानरैः सह), तृतीया-विभक्ति, बहुवचन — Pronoun, Instrumental plural

• वानरैः: with monkeys
• वानरैः: Sahakari (सहकारी)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन — Masculine, Instrumental plural

• घोरैः: fierce
• घोरैः: Sahakari (सहकारी)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (वानरैः) — Masculine, Instrumental plural

• अङ्गदप्रमुखैः: with Angada as leader
• अङ्गदप्रमुखैः: Sahakari (सहकारी)
• Type: Adjective
• Root: अङ्गद-प्रमुख (प्रातिपदिक; अङ्गद + प्रमुख)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (वानरैः) — Masculine, Instrumental plural

• वयम्: we
• वयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — Pronoun, Nominative plural

Characters & Entities

• Agastya
• South (dakṣiṇā diś)
• Yama
• Aṅgada
• Rāvaṇa
• Sītā
• Vaidehī
• rākṣasa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is mission-oriented duty: the vānaras accept hardship and danger under rightful command to restore justice by finding Sītā and confronting the wrongdoer.

What is the narrative situation?

Hanumān specifies their assignment: the southern expedition under Aṅgada, directed to search for Sītā and locate Rāvaṇa’s sphere.

Which character virtue is emphasized?

Collective resolve and disciplined service: unity (sahitāḥ sarve) and obedience to a righteous goal despite formidable terrain and threats.