Shloka 24

वानरसेनामोचनम् / Mobilization of the Vanara Hosts

Devanagari script

अङ्गारकसमानानां भीमानां भीमकर्मणाम्।विन्ध्याद्वानरकोटीनां सहस्राण्यपतन्द्रुतम्।।।।

Transliteration

aṅgārakasamānānāṃ bhīmānāṃ bhīmakarmaṇām |

vindhyād vānarakoṭīnāṃ sahasrāṇy apatan drutam ||

Translation

अंगारासारखे ज्वलंत, भीषण रूपाचे व भीषण कर्म करणारे—विंध्यातून वानरांच्या कोटींची सहस्र सहस्र दले झपाट्याने उतरून आली।

Word by Word

• अङ्गारक-समाणानाम्: of those resembling burning coals
• अङ्गारक-समाणानाम्: Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: अङ्गारक (प्रातिपदिक) + समान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (अङ्गारकस्य समानाः)

• भीमानाम्: of the terrible
• भीमानाम्: Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: भीम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (वानरकोटीनाम्)

• भीम-कर्मणाम्: of those of dreadful deeds
• भीम-कर्मणाम्: Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: भीम (प्रातिपदिक) + कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (भीमं कर्म येषाम्)

• विन्ध्यात्: from the Vindhya (mountain)
• विन्ध्यात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: विन्ध्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/ablative), एकवचन

• वानर-कोटीनाम्: of crores of monkeys
• वानर-कोटीनाम्: Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक) + कोटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (कोटि); षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (वानराणां कोटयः)

• सहस्राणि: thousands
• सहस्राणि: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन

• अपतन्: fell down/came down
• अपतन्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पत् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (imperfect/past); प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• द्रुतम्: swiftly
• द्रुतम्: Kriya-Visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: द्रुत (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

Context

From the Vindhya mountain came down thousands of crores of swift-footed monkeys of terrific deeds. They were fierce like fire (Angaraka).

Characters & Entities

• Vindhya
• vānaras (monkeys)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma includes directing formidable power toward a just purpose—strength becomes ethical when aligned with truth and protection.

What is the narrative situation?

A fierce Vindhya contingent arrives rapidly, contributing martial force to the gathering.

Which character virtue is emphasized?

Courage and capability—vīrya used in service of the righteous cause.