Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

वाली–रामसंवादः

Rama’s Justification to Vali on Rājadharma

तदेतत्कारणं पश्य यदर्थं त्वं मया हतः।भ्रातुर्वर्तसि भार्यायां त्यक्त्वा धर्मं सनातनम्।।

tad etat kāraṇaṁ paśya yadarthaṁ tvaṁ mayā hataḥ | bhrātur vartasi bhāryāyāṁ tyaktvā dharmaṁ sanātanam ||

ज्यामुळे तू माझ्याकडून मारला गेलास ते कारण पाहा. सनातन धर्म सोडून तू भावाच्या पत्नीबरोबर वागत होतास॥

tatthat
tat:
Viśeṣya-nirdeśa (निर्देश)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNapुंसakliṅga, Prathamā/Dvitīyā, Ekavacana; deictic ‘that’ (here with ‘etat’)
etatthis
etat:
Viśeṣya-nirdeśa (निर्देश)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNapुंसakliṅga, Prathamā/Dvitīyā, Ekavacana; deictic ‘this’
kāraṇamreason, cause
kāraṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkāraṇa (प्रातिपदिक)
FormNapुंसakliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; object of imperative ‘paśya’
paśyasee, behold
paśya:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√paś पश्य्/दृश् (धातु)
FormLoṭ-lakāra (Imperative/लोट्), Madhyama-puruṣa, Ekavacana; parasmaipada
yadarthamfor what reason
yadartham:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
FormAvyaya; samāsa: tatpuruṣa ‘yasya arthaḥ’ used adverbially = ‘for which reason/why’
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPrathamā, Ekavacana
mayāby me
mayā:
Kartṛ (कर्ता/Agent in passive)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormTṛtīyā, Ekavacana
hataḥstruck/killed
hataḥ:
Karma-bhūta-karta (कर्मस्थ-कर्ता in passive)
TypeVerb
Root√han हन् (धातु)
FormKta-pratyaya (Past passive participle/क्त), Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; passive sense ‘struck/killed’ agreeing with ‘tvam’
bhrātuḥof (your) brother
bhrātuḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootbhrātṛ (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī, Ekavacana
vartasiyou live/behave
vartasi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vṛt वृत् (धातु)
FormLaṭ-lakāra, Madhyama-puruṣa, Ekavacana; ātmanepada
bhāryāyāmin/with the wife
bhāryāyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootbhāryā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Saptamī vibhakti (Locative/सप्तमी), Ekavacana
tyaktvāhaving abandoned
tyaktvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Root√tyaj त्यज् (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वा-न्त/ल्यप्)
dharmamdharma
dharmam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
sanātanameternal, ancient
sanātanam:
Karma-anuguṇa (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsanātana (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; viśeṣaṇa of ‘dharmam’

'Now know the reason why I struck you down. Having abandoned the eternal law, you are living with your younger brother's wife.

R
Rama
V
Vali
S
Sugriva
R
Ruma

FAQs

Sexual conduct is governed by maryādā (moral boundaries); violating a brother’s marriage is a serious breach of sanātana-dharma.

Rama states the explicit charge: Vali’s taking of Sugriva’s wife is the basis for Rama’s punitive action.

Upholding moral boundaries even in political conflict—punishment is framed as protection of dharma.