Shloka 21
सुग्रीवस्य वैरानुकथनम्
Sugriva’s Account of Enmity and Appeal to Rama
Devanagari script
तस्यास्यात्तु प्रवृत्तेन रुधिरौघेण तद्बिलम्।पूर्णमासीद्दुराक्रामं स्तनतस्तस्य भूतले4.10.21।।
Transliteration
tasyāsyāt tu pravṛttena rudhiraughena tad bilam | pūrṇam āsīd durākrāmaṃ stanatas tasya bhūtale ||
Translation
मग त्याच्या उघड्या तोंडातून वाहणाऱ्या रक्तप्रवाहाने ते बिल भरून गेले। तो भूमीवर गर्जत राहिला आणि तो प्रदेश अत्यंत भयावह व दुर्गम झाला॥
Word by Word
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case/genitive), एकवचन
आस्यात्from (his) mouth
आस्यात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootआस्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (ablative), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
प्रवृत्तेनissuing forth/flowing out
प्रवृत्तेन:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-वृत् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषण (qualifier of रुधिरौघेण)
रुधिरौघेणby a torrent of blood
रुधिरौघेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootरुधिर-ओघ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (रुधिरस्य ओघः); पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
तत्that
तत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of बिलम्)
बिलम्cave/hole
बिलम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पूर्णम्full
पूर्णम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपूर्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective of बिलम्)
आसीत्was
आसीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
दुराक्रामम्hard to approach/impassable
दुराक्रामम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुर्-आक्रम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (दुर् + आक्राम); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण (of बिलम्)
स्तनतः(while) roaring
स्तनतः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootस्तन् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले कृदन्त (present participle, शतृ); पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्धे (genitive absolute-like: 'of him roaring')
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
भूतलेon the ground
भूतले:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th case/locative), एकवचन
Characters & Entities
V
VāliFAQs
Even when violence is undertaken as duty, its aftermath is grave; the verse highlights the tangible consequences that follow a righteous battle.
After the enemy is slain, the cave fills with blood from the enemy’s mouth, making movement difficult.
Steadiness under harsh conditions—continuing to act and find a way out despite a dangerous environment.