Adhyaya 255

राजा दिलीपाने वसिष्ठांना विचारले—परम पूज्य रुद्राने निंद्य लिंग–योनि रूप का धारण केले? वसिष्ठांनी प्राचीन कथा सांगितली: मंदर पर्वतावर ऋषींमध्ये वाद झाला—मोक्ष देणारा श्रेष्ठ देव कोण आणि कोणाचे पादोदक व उच्छिष्ट/प्रसाद अधिक शुद्धिकारक. म्हणून ब्रह्मा, रुद्र आणि विष्णू यांची परीक्षा घेण्यासाठी त्यांनी भृगूला पाठवले. कैलासावर नंदीने अडविल्याने भृगूंनी रुद्राला निंद्य रूपाचा शाप दिला. ब्रह्मलोकात ब्रह्माने योग्य सत्कार न केल्यामुळे त्यालाही पूज्यत्वास अयोग्य ठरविले गेले. वैकुंठात भृगूंनी विष्णूच्या वक्षस्थळावर पाय ठेवला; जनार्दनाने क्रोध न करता नम्रतेने ब्राह्मण-पादरजाची महिमा सांगितली व आपले शुद्ध सत्त्व प्रकट केले. भृगू परत येऊन वृत्तांत सांगताच ऋषींनी विष्णूचे परत्व मान्य करून मंत्र व नियम-आचार प्राप्त केले. अध्यायाच्या शेवटी एकनिष्ठ विष्णुपूजा, प्रसाद-निर्माल्याची शुचिता, श्राद्धकर्माचे कर्तव्य आणि पाठ-श्रवणाचे महाफळ यांचे विधान आहे.