Adhyaya 244

उमा–महेश्वर संवादात महेश्वर श्रीरामराज्याच्या शेवटच्या प्रसंगांचे वर्णन करतात. दीर्घकाळ धर्माने राज्य करूनही रावणगृहात सीतेचा निवास झाला म्हणून लोकापवाद उठतो; तेव्हा राम सीतेला वाल्मिकीच्या आश्रमात पाठवितात, तेथे कुश व लव यांचा जन्म व पालन होते. राम अनेक महायज्ञ करतात आणि अश्वमेधात सीतेची सुवर्णप्रतिमा स्थापतात. नंतर वाल्मिकी सीतेला सभेत आणतात. सीता जनकासह धरणीला साक्षी करून सत्यक्रियेद्वारे आपली निर्मळता प्रकट करते; धरणी तिला आपल्या उदरी सामावून घेते आणि सीता परमधामास जाते. त्यानंतर काळ रामाला स्वधामप्रत्यागमनासाठी बोलावतो; अविच्छेद-नियम पाळताना दुर्वासांच्या प्रसंगात लक्ष्मण सरयूत प्रवेश करून आत्मसमर्पण करतो. राम कुश-लवांना राज्यावर प्रतिष्ठित करतात, विभीषण व हनुमानादींना उपदेश देतात आणि सर्व अनुचरांसह सरयूतीरी जातात. ब्रह्मा व देवगणांच्या स्तुतीमध्ये ते आपल्या वैष्णव दिव्य स्वरूपात पुनः प्रवेश करतात. या कथाचे श्रवण-पठण परम पावन व मोक्षदायक सांगितले आहे.