Adhyaya 23

या अध्यायात तुलसी व शालग्राम यांचे माहात्म्य सांगितले आहे. कलियुगात हे विष्णुसान्निध्याचे चल-स्थिर आधार मानले असून तुलसीचा प्रत्येक भाग स्वभावतः पावन आहे; तिचे दर्शन, स्पर्श व सेवा पापक्षय करणारी ठरते असे प्रतिपादन केले आहे. विशेषतः अंत्येष्टीत तुलसीकाष्ठाची महिमा वर्णिली आहे—चितेत थोडेसेही तुलसीकाष्ठ मिसळले तरी महापाप नष्ट होतात; मृत व्यक्ती यमाच्या अधिकारातून मुक्त होऊन विष्णुदूतांच्या संगतीने नेली जाते आणि अखेरीस हरिचे सान्निध्य प्राप्त करते. तुलसीकाष्ठाने होम, धूप, नैवेद्य, दीपदान व चंदनलेप केल्यास यज्ञतुल्य फळ मिळते असेही सांगितले आहे. घर-मंदिर परिसरात तुलसी लावणे, पाहणे, स्पर्श करणे व तिच्या सुगंधाने दिशांची शुद्धी होते; तुलसीगंध वाहणारा वारा देखील पावन मानला आहे. तुलसीमुळाची माती व तिची सावली श्राद्धादी पितृकर्मांना पवित्र करते. शेवटी शालग्रामपूजा ही श्रेष्ठ तीर्थसम, सर्वपापहर व परम शुद्धिकारक आहे असे गौरविले आहे.