Adhyaya 219

या अध्यायात पुष्करतीर्थाचे तारक माहात्म्य दोन प्रसंगांतून स्पष्ट केले आहे. प्रथम, पापी म्हणून प्रसिद्ध असलेला भरत सांगतो की जुगारातून मिळालेल्या धनाने त्याने कोणाचाही वारस नसलेल्या मृत बालकाचे अंत्यसंस्कार केले—देह गंगेकाठी नेऊन दहन व श्राद्धादि विधी पूर्ण केले. त्या पुण्याच्या प्रभावाने तो पुष्करतीर्थी पोहोचला; तेथे त्याचेही क्रियाकर्म झाल्यावर तीर्थकृपेने त्याला स्वर्गप्राप्ती झाली। दुसऱ्या प्रसंगात भक्त ब्राह्मण पुंडरीक अत्रितीर्थासारखे फळ मिळावे म्हणून स्नान करून माघमासात हरि आपल्या घरी वास करावा अशी प्रार्थना करतो. विष्णु (माधव/गोविंद) स्वतः येऊन विधिपूर्वक पूजिला जातो, उत्तम आतिथ्य स्वीकारून संपूर्ण माघ महिना तेथे राहतो. माघाच्या शेवटी गरुड प्रकट होऊन पुंडरीकाला पुष्करला नेतो; तेथे त्याला गोविंदाशी सायुज्य-मुक्ती प्राप्त होते. अखेरीस सांगितले आहे की या माहात्म्याचे श्रवण-पठन महापुण्यदायक असून अश्वमेधयज्ञफलासमान आहे।