Adhyaya 122

या अध्यायात कार्त्तिक-माहात्म्यात दीपावळीचा बहुदिवसीय विधिक्रम सांगितला आहे. स्कंदाच्या प्रश्नांना उत्तर देताना महादेव दीपावळीचे प्रयोजन, अधिदेवता, दान-विधान व उत्सवाचार स्पष्ट करतात. त्रयोदशीला घराबाहेर यमदीप ठेवावा; त्यामुळे अकाली मृत्यूचा नाश होतो. चतुर्दशीला पहाटेपूर्वी तैलाभ्यंग-स्नान करावे—तेलात लक्ष्मी व पाण्यात गंगा असा भाव ठेवून—अपामार्गादी वनस्पतींसह स्नान करून, यम व चित्रगुप्त यांना नामोच्चाराने तर्पण करावे। अमावस्येला अग्निपूजा, देव-पितृकर्म, पार्वण-श्राद्ध, ब्राह्मणभोजन आणि नगरोत्सव यांचे विधान आहे. पुढे लक्ष्मी-जागरण, शिव-पार्वतीची पासा-क्रीडा, अलक्ष्मीचा निष्कासन, गोवर्धनपूजा व गोपूजन, तसेच कौमुदी उत्सवात बलीपूजा व रात्रिजागर यांचा प्रसंग येतो. शेवटी यमद्वितीयेला यमपूजा करून घरी न जेवता बहिणीच्या हातून भोजन करावे व दान द्यावे; आरोग्य, समृद्धी व संरक्षणाचे फल सांगितले आहे।