Adhyaya 116

ऋषींनी बोधि/अश्वत्थ वृक्षाचा स्पर्श-अस्पर्श विधी, विशेषतः शनिवारी, विचारला तेव्हा सूतांनी समुद्रमंथनाशी निगडित उत्पत्तिकथा सांगितली. विष्णूंनी लक्ष्मीचा स्वीकार केल्यावर लक्ष्मी म्हणते—ज्येष्ठ भगिनी ज्येष्ठा/अलक्ष्मीचा प्रथम सन्मान व्हावा. विष्णू अलक्ष्मीला तपस्वी उद्दालकाकडे सोपवतात; पण वेदध्वनी व यज्ञशुद्धीने भरलेल्या आश्रमात ती राहण्यास नकार देऊन जुगार, चोरी, परस्त्रीगमन, हिंसा, मद्यपान आणि वृद्ध-ब्राह्मणांचा अवमान अशा अधर्मस्थानीच आपला वास असल्याचे सांगते. उद्दालक तिला अश्वत्थाच्या मुळाशी ठेवून निघून जातो; परित्यक्ता अलक्ष्मी विलाप करते. लक्ष्मीच्या विनंतीवरून विष्णू तिला सांत्वन देऊन आज्ञा करतात की अलक्ष्मीचा नित्यवास अश्वत्थातच राहो; तो वृक्ष त्यांच्या अंशातून उत्पन्न आहे. गृहस्थांनी अश्वत्थपूजन करणे व ही कथा ऐकणे-गाणे यामुळे श्री स्थिर राहते; ऊर्जाव्रत व कार्तिकमासाचे पुण्य मोक्षदायक असल्याचे प्रतिपादन केले आहे.