Adhyaya 109

कार्तिक-माहात्म्यात विष्णुदास नावाचा नियमशील वैष्णव ब्राह्मण संध्योपासना कधीही सोडत नाही आणि हरिला नैवेद्य अर्पण केल्याशिवाय भोजन करत नाही. त्याचा शिजवलेला नैवेद्य सात दिवस वारंवार चोरीला जातो; सातव्या दिवशी तो पहारा देतो आणि एक उपाशी चांडाळ तो घेऊ पाहतो असे दिसते. विष्णुदास शिक्षा न करता करुणेने त्याला तूप देऊ लागतो; तेव्हा तो ‘चोर’ कोसळतो आणि साक्षात् भगवान नारायण प्रकट होतात. भगवान विष्णुदासाला सायुज्य देऊन दिव्य मंगलोत्सवात वैकुंठास नेतात. दुसरीकडे दीक्षित चोळराज सुशीलाला बोध होतो की स्पर्धेने केलेले यज्ञ-दान विष्णूला तितके प्रसन्न करत नाही, जितकी शुद्ध भक्ती करते. पुढे यज्ञाग्नीत आत्मसमर्पणाचा अद्भुत प्रसंग घडून विष्णू प्रकट होतात व भक्ताची उन्नती करतात. अध्यायाचा निष्कर्ष—भगवद्दर्शनाचे सर्वोच्च कारण भक्तीच आहे.