Adhyaya 24

एकादशीचे पुण्य ऐकून जैमिनी व्यासांना तुलशीचे माहात्म्य विचारतो. व्यास सांगतात की तुलशी हे दिव्य अधिष्ठान आहे—जिथे श्रीविष्णूंसह सर्व देवगण व तीर्थे वास करतात; म्हणून तुलशीच्या सान्निध्यात केलेले धर्मकर्म अत्यंत फलदायी ठरते। अध्यायात तुलशी-सेवेचे प्रकार सांगितले आहेत—पाणी घालणे, सावली करणे, संध्याकाळी दीप अर्पण करणे, मुळाजवळ स्वच्छता/मार्जन, रोपण व संरक्षण। यांची फळे पापनाश, समृद्धी, पुण्यवृद्धी आणि अखेरीस मोक्ष अशी वर्णिली आहेत; तसेच पाने तोडण्याचे मंत्र व नियम दिले आहेत, विष्णूंना “वेदना” होऊ नये म्हणून अहिंसा व आदर यावर भर आहे। यानंतर धात्री/आवळा हिचेही तुलशीसारखेच माहात्म्य सांगून दोन्ही कर्मकांडाच्या सिद्धीसाठी आवश्यक मानल्या आहेत। जिथे या असतात तिथे दान-पूजा-जप इत्यादी अक्षय फल देतात; आणि जिथे त्यांचा अभाव असतो तो प्रदेश अशुद्ध व आध्यात्मिकदृष्ट्या निष्फळ मानला आहे।