Adhyaya 93

Verse 1

कुंजल उवाच । किं विज्वल त्वया दृष्टमपूर्वं भ्रमता महीम् । आश्चर्येण समायुक्तं तन्मे कथय सुव्रत

कुंजल म्हणाला—हे विज्वल! पृथ्वीवर भ्रमण करताना तुला कोणती अपूर्व, आश्चर्ययुक्त गोष्ट दिसली? हे सुव्रत, ते मला सांग।

Verse 2

इतः प्रयासि कं देशमाहारार्थं तु सोद्यमी । यद्य दृष्टं त्वया चित्रं समाख्याहि सुतोत्तम

इथून तू अन्नाच्या शोधार्थ परिश्रमपूर्वक कोणत्या देशाकडे निघाला आहेस? आणि तुला काही चित्र-विचित्र, अद्भुत दिसले असेल तर सांग, हे श्रेष्ठ पुत्रा।

Verse 3

विज्वल उवाच । अस्ति मेरुगिरेः पृष्ठे आनंदं नाम काननम् । दिव्यवृक्षैः समाकीर्णंफ लपुष्पमयैः सदा

विज्वल म्हणाला—मेरुगिरीच्या पाठीवर (उत्तरेकडील उतारावर) ‘आनंद’ नावाचे एक कानन आहे; ते दिव्य वृक्षांनी भरलेले व सदैव फल-पुष्पांनी नटलेले आहे।

Verse 4

देववृंदैः समाकीर्णं मुनिसिद्धसमन्वितम् । अप्सरोभिः सुरूपाभिर्गंधर्वैः किन्नरोरगैः

ते देववृंदांनी गजबजलेले, मुनि व सिद्धांनी युक्त; तसेच सुरूप अप्सरा, गंधर्व, किन्नर आणि नागांनीही परिपूर्ण होते।

Verse 5

वापीकूपतडागैश्च नदीप्रस्रवणैस्तथा । आनंदकाननं पुण्यं दिव्यभावैः प्रभासते

वापी, कूप, तडाग तसेच नद्या व झऱ्यांच्या प्रवाहांनी युक्त असे ते पुण्य ‘आनंदकानन’ दिव्य भावांनी तेजस्वी होऊन प्रकाशते।

Verse 6

विमानैः कोटिसंख्याभिर्हंसकुंदेंदुसन्निभैः । गीतकोलाहलैः रम्यैर्मेघध्वनिनिनादितम्

हंस, कुंदफूल व चंद्रासारखे उजळ, कोट्यवधी विमानांनी ते अलंकृत होते; रम्य गीत-कोलाहलाने मनोहर आणि मेघगर्जनेसारख्या निनादाने दुमदुमत होते।

Verse 7

षट्पदानां निनादेन सर्वत्र मधुरायते । चंदनैश्चूतवृक्षैश्च चंपकैः पुष्पितैर्वृतम्

भुंग्यांच्या गुंजारवाने ते सर्वत्र मधुर होत होते; आणि चंदन, आंब्याची झाडे तसेच फुललेल्या चंपकवृक्षांनी ते वेढलेले होते।

Verse 8

नानावृक्षैः प्रभात्येवमानंदवनमुत्तमम् । नानापक्षिनिनादेन बहुकोलाहलान्वितम्

अनेक प्रकारच्या वृक्षांनी ते उत्तम आनंदवन प्रभातासारखे उजळून निघाले होते; आणि विविध पक्ष्यांच्या किलबिलाटाने ते मोठ्या कोलाहलाने भरलेले होते।

Verse 9

एवमानंदनं दृष्टं मया तत्र सुशोभनम् । विमलं च सरस्तात शोभते सागरोपमम्

अशा प्रकारे तेथे मी अत्यंत मनोहर आनंदन पाहिले; आणि हे प्रिय, तेथील निर्मळ सरोवर सागरासारखे शोभून दिसत होते।

Verse 10

संपूर्णं पुण्यतोयेन पद्मसौगंधिकैः शुभैः । जलजैस्तु समाकीर्णं हंसकारंडवान्वितम्

ते सरोवर पुण्य जलाने पूर्ण भरलेले, शुभ सुगंधी पद्मांनी अलंकृत होते। जलज पुष्पांनी गच्च भरलेले, हंस व कारंडवांनी शोभायमान होते।

Verse 11

एवमासीत्सरस्तस्य सुमध्ये काननस्य हि । देवगंधर्वसंबाधैर्मुनिवृंदैरलंकृतम्

अशा रीतीने त्या वनाच्या मध्यभागी ते सरोवर होते। देव-गंधर्वांच्या गर्दीने भरलेले आणि मुनिवृंदांनी अलंकृत होते।

Verse 12

किंनरोरगगंधर्वैश्चारणैश्च सुशोभते । तत्राश्चर्यं मया दृष्टं वक्तुं तात न शक्यते

ते किन्नर, नाग, गंधर्व आणि चारणांनी अत्यंत शोभत होते। तेथे मी एक अद्भुत दृश्य पाहिले—तात, ते शब्दांत सांगणे शक्य नाही।

Verse 13

विमानेनापि दिव्येन कलशैरुपशोभते । छत्रदंडपताकाभीराजमानेन सत्तम

हे सत्तम, ते दिव्य विमानानेही शोभत होते आणि कलशांनी अधिकच उजळत होते। छत्र, दंड व पताकांनी ते तेजस्वीपणे राजत होते।

Verse 14

सर्वभोगाविलेनापि गीयमानेथ किन्नरैः । गंधर्वैरप्सरोभिश्च शोभमानोथ सुव्रत

हे सुव्रत, सर्व भोगांनी वेढलेला असूनही तो किन्नरांकडून गाण्यात गौरविला जात होता; गंधर्व व अप्सरांनी अलंकृत होऊन तो अत्यंत शोभत होता।

Verse 15

स्तूयमानो महासिद्धऋषिभिस्तत्त्ववेदिभिः । रूपेणाप्रतिमो लोके न दृष्टस्तादृशः क्वचित्

महासिद्ध व तत्त्ववेत्त्या ऋषींनी स्तुतिलेला तो जगात रूपाने अनुपम होता; असा कोणीही कुठेही कधीच दिसला नाही।

Verse 16

सर्वाभरणशोभांगो दिव्यमालाविशोभितः । महारत्नकृतामाला यस्योरसि विराजते

त्याचे अंगप्रत्यंग सर्व आभरणांनी शोभत होते; दिव्य माळेने तो अधिकच सुशोभित होता. त्याच्या वक्षःस्थळी महारत्नांनी घडविलेली माळा तेजाने विराजत होती.

Verse 17

तत्समीपे स्थिता चैका नारी दृष्टा वरानना । हेमहारैश्च मुक्तानां वलयैः कंकणैर्युता

त्याच्या समीप एक सुंदर मुखवाली स्त्री उभी दिसली; ती सुवर्णहार, मोत्यांची भूषणे तसेच वलये व कंकणे यांनी अलंकृत होती.

Verse 18

दिव्यवस्त्रैश्च गंधैश्च चंदनैश्चारुलेपनैः । स्तूयमानो गीयमानः पुरुषस्तत्र चागतः

दिव्य वस्त्रे, सुगंध, चंदन व मनोहर लेपनांनी अलंकृत, तसेच स्तुती व गानांनी गौरविला गेलेला तो पुरुष तेथे येऊन पोहोचला.

Verse 19

रतिरूपा वरारोहा पीनश्रोणिपयोधरा । सर्वाभरणशोभांगी तादृशी रूपसंपदा

ती रतीचेच रूप, श्रेष्ठ व मनोहर होती; भरदार नितंब व स्तनांनी युक्त. सर्व आभरणांनी तिचे अंगप्रत्यंग झळकत होते—अशी तिची रूपसंपदा होती.

Verse 20

द्वावेतौ तौ मया दृष्टौ विमानेनापि चागतौ । रूपलावण्यमाधुर्यौ सर्वशोभासमाविलौ

मी त्या दोघांना पाहिले; ते विमानानेही येऊन पोहोचले होते। रूप, लावण्य व माधुर्याने ते परिपूर्ण होते आणि सर्व बाजूंनी सर्व शोभेने व्यापलेले होते।

Verse 21

समुत्तीर्णौ विमानात्तावागतौ सरसोन्तिके । स्नातौ तात महात्मानौ स्त्रीपुंसौ कमलेक्षणौ

विमानातून उतरून ते दोघे सरोवराजवळ आले. तेथे स्नान करून, हे तात, ते महात्मे कमळनेत्री स्त्री व पुरुष दिसून आले।

Verse 22

प्रगृह्य तौ महाशस्त्रौ दंपती तु परस्परम् । तादृशौ च शवौ तत्र पतितौ सरसस्तटे

त्या दांपत्याने ती महाशस्त्रे हातात घेऊन परस्परांवर प्रहार केला. आणि तेथेच सरोवराच्या तटावर तसेच दोन्ही शव कोसळले।

Verse 23

प्रभासे ते तदा तौ तु स्त्रीपुंसौ कमलेक्षणौ । रूपेणापि महाभाग तादृशावेव तौ शवौ

मग प्रभास येथे ते दोघे—कमळनेत्री स्त्री व पुरुष—हे महाभाग, रूपानेही अगदी तसेच राहिले, जसे ते दोन्ही शव होते।

Verse 24

देवरूपोपमस्तात यथा पुंसस्तथा शवः । यथारूपं हि तस्यापि तादृशस्तत्र दृश्यते

हे तात, शवही त्या पुरुषासारखाच दिसतो—जणू देवस्वरूपासमान. खरे तर त्याचे जसे रूप होते, तसाच आकार तेथेही दिसून येतो।

Verse 25

यथारूपं तु भार्यायास्तथा शवो द्वितीयकः । स्त्रीशवस्य तु यन्मांसं शस्त्रेणोत्कृत्य सा ततः

तो मृतदेह रूपाने पत्नीसारखाच होता, जणू काही दुसरे शरीरच. त्यानंतर तिने शस्त्राने त्या स्त्री-देहाचे मांस कापून काढले.

Verse 26

भक्षते तस्य मांसानि रक्ताप्लुतानि तानि तु । पुरुषो भक्षते तद्वच्छवमांसं समातुरः

रक्ताने माखलेले ते मांसाचे तुकडे तो खाऊ लागला. त्याचप्रमाणे, अत्यंत व्याकुळ झालेल्या त्या पुरुषाने त्या शवाचे मांस खाल्ले.

Verse 27

क्षुधया पीड्यमानौ तौ भक्षेते पिशितं तयोः । यावत्तृप्तिं समायातौ तावन्मांसं प्रभक्षितम्

भुकेने व्याकुळ होऊन ते दोघे ते मांस खाऊ लागले. जोपर्यंत त्यांची तृप्ती झाली नाही, तोपर्यंत त्यांनी ते मांस भक्षण केले.

Verse 28

सरस्यथ जलं पीत्वा संजातौ सुखितौ पितः । कियत्कालं स्थितौ तत्र विमानेन गतौ पुनः

हे पित्या! त्यानंतर सरोवराचे पाणी पिऊन ते सुखी झाले. काही काळ तिथे राहून ते पुन्हा विमानाने निघून गेले.

Verse 29

अन्ये द्वे तु स्त्रियौ तात मया दृष्टे च तत्र वै । रूपसौभाग्यसंपन्ने ते स्त्रियौ चारुलक्षणे

हे तात! मी तिथे आणखी दोन स्त्रिया पाहिल्या, ज्या रूप आणि सौभाग्याने संपन्न होत्या आणि सुंदर लक्षणांनी युक्त होत्या.

Verse 30

ताभ्यां प्रभक्षितं मांसं यदा तात महावने । प्रहसेते तदा ते द्वे हास्यैरट्टाट्टकैःपुनः

हे तात! त्या महावनात जेव्हा त्या दोघांनी मांस भक्षण केले, तेव्हा ते दोघे पुन्हा अट्टहास करीत मोठ्याने हसू लागतात।

Verse 31

भक्षते च स्वमांसानि तावेतौ परिनित्यशः । कृत्वा स्नानादिकं मांसं पश्यतो मम तत्र हि

आणि ते दोघे निरंतर आपलेच मांस खात राहतात। स्नानादि करून ते मांस भक्षण करतात, आणि मी तिथे उभा राहून खरोखर पाहात असतो।

Verse 32

अन्ये स्त्रियौ महाभाग रौद्रा कारसमन्विते । दंष्ट्राकरालवदने तत्रैवाति विभीषणे

हे महाभाग! तिथे आणखीही स्त्रिया होत्या—रौद्र स्वभावाच्या, बेड्यांनी बांधलेल्या—ज्यांचे मुख बाहेर आलेल्या भयंकर दातांनी अतिविकराळ व पाहण्यास अत्यंत भीषण होते।

Verse 33

ऊचतुस्तौ तदा ते तु देहिदेहीति वै पुनः । एवं दृष्टं मया तात वसता वनसंनिधौ

तेव्हा ते दोघे पुन्हा त्या वेळी ‘दे, दे’ असे म्हणू लागले। हे तात! वनाच्या सान्निध्यात राहून मी असेच पाहिले।

Verse 34

नित्यमुत्कीर्य भक्ष्येते तौ द्वौ तु मांसमेव च । जायेते च सुसंपूर्णौ कायौ च शवयोः पुनः

ते दोघे रोज मांस उपटून-उपटून फक्त तेच खात राहतात; आणि पुन्हा त्या शवांचे दोन्ही देह पूर्णपणे पूर्ववत होऊन उत्पन्न होतात।

Verse 35

नित्यमुत्तीर्य तावेवं ते चाप्यन्ये च वै पितः । कुर्वंति सदृशीं चेष्टां पूर्वोक्तां मम पश्यतः

हे पित्या! ते दोघे आणि इतरही दररोज पाण्यातून बाहेर येऊन, माझ्या पाहतापाहता, पूर्वी सांगितल्याप्रमाणेच तशीच कृती करतात।

Verse 36

एतदाश्चर्य संजातं दृष्टं तात मया तदा । भवता पृच्छितं तात दृष्टमाश्चर्यमेव च

हे प्रिय ताता! त्या वेळी मला हे उत्पन्न झालेले अद्भुत दृश्य दिसले. आणि तुम्ही जे विचारले आहे, ताता—तेही खरोखर पाहिलेले आश्चर्यच होते।

Verse 37

मया ख्यातं तवाग्रे वै सर्वसंदेहकारणम् । कथयस्व प्रसादाच्च प्रीयमाणेन चेतसा

मी तुमच्या समोरच सर्व संशयांचे कारण सांगितले आहे. आता कृपा करून प्रसन्न व कल्याणकारी मनाने पुढेही सांगा।

Verse 38

विमानेनागतो योसौ स्त्रिया सार्द्धं द्विजोत्तम । दिव्यरूपधरो यस्तु स कस्तु कमलेक्षणः

हे द्विजोत्तमा! जो स्त्रीसह विमानाने आला आहे, तो दिव्यरूपधारी कोण आहे, हे कमलनयना?

Verse 39

का च नारी महाभाग महामांसं प्रभक्षति । स कश्चाप्यागतस्तात सा चैवाभ्येत्य भक्षति

हे महाभागा! कोणती स्त्री इतके प्रचंड मांस भक्षण करील? आणि तो कोण आला आहे, ताता—तीही जवळ येऊन खाते।

Verse 40

प्रहसेते तदा ते द्वे स्त्रियौ तात वदस्व नः । ऊचतुस्तौ तथा चान्ये देहिदेहीति वा पुनः

तेव्हा त्या दोन स्त्रिया हसून म्हणाल्या—“तात, आम्हांस सांग.” तसेच इतरही पुन्हा पुन्हा “दे, दे” असे म्हणू लागले.

Verse 41

तेद्वेत्वं मे समाचक्ष्व महाभीषणके स्त्रियौ । एतन्मे संशयं तात छेत्तुमर्हसि सुव्रत

त्या अत्यंत भयानक दोन स्त्रियांचा वृत्तांत मला सांग. हे तात, हे सुव्रत, माझा हा संशय कृपया दूर कर.

Verse 42

एवमुक्त्वा महाराज विरराम स चांडजः । एवं पृष्टस्तृतीयेन विज्वलेनात्मजेन सः

असे बोलून, हे महाराज, तो पक्षी थांबला. मग तिसऱ्या पुत्र विज्वलाने अशा रीतीने विचारल्यावर तो पुन्हा बोलू लागला.

Verse 43

प्रोवाच सर्वं वृत्तांतं च्यवनस्यापि शृण्वतः

च्यवन ऐकत असतानाच त्याने सर्व वृत्तांत सांगितला.

Verse 93

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थे च्यवनचरित्रे त्रिनवतितमोऽध्यायः

अशा रीतीने श्रीपद्मपुराणातील भूमिखंडात वेनोपाख्यान, गुरुतीर्थ व च्यवनचरित्र यांतील त्र्याण्णवावा अध्याय समाप्त झाला.