Adhyaya 70
Bhumi KhandaAdhyaya 7012 Verses

Adhyaya 70

Description of Yama’s Torments and the Discernment of Sin and Merit

या अध्यायात मातलीच्या कथनाने आरंभ होऊन यमाच्या अधिकारातील दंडविधानाचे तीव्र वर्णन येते. महापापी—विशेषतः ब्राह्मणहत्यादी अपराधी—विविध यातनांत दाखविले आहेत: शेणाच्या अग्नीत दहन, हिंस्र पशू व विषारी जीवांचे हल्ले, हत्ती व शिंगधारी जनावरांनी चिरडणे, तसेच डाकिणी व राक्षसांकडून छळ. पुढे रोगपीडा, प्रचंड वारे, दगडवृष्टी, वज्रपात, उल्कापात, अंगारवृष्टी आणि धुळीचे वादळ अशा भयानक आपत्तींचेही चित्रण आहे. ‘महातुला’ या महान तराजूच्या प्रतिमेद्वारे पाप-पुण्याचे मोजमाप व न्याय सूचित केला आहे. शेवटी वक्ता पाप-पुण्यविवेक सांगितल्याचे नमूद करून धर्मोपदेशरूप समारोप करतो; हा प्रसंग वेन–पितृतिर्थ–ययाती कथासंकेतांच्या व्यापक चौकटीत गुंफलेला आहे।

Shlokas

Verse 1

मातलिरुवाच । यमपीडां प्रवक्ष्यामि महातीव्रां सुदारुणाम् । भुंजंति पापिनः सर्वे क्रूरास्ते ब्रह्मघातकाः

मातली म्हणाला—यमाच्या अत्यंत तीव्र व अतिभयंकर यातनांचे मी वर्णन करतो; त्या सर्व पापी, ते क्रूर ब्राह्मणहंते, भोगतात।

Verse 2

क्वचित्पापाः प्रपच्यंते तीव्रेण करिषाग्निना । क्वचित्सिंहैर्वृकैर्व्याघ्रैर्दंशैः कीटैश्च दारुणैः

कुठे पापी जळत्या शेणाच्या तीव्र अग्नीत शिजविले जातात; कुठे सिंह, लांडगे, वाघ तसेच भयंकर दंश करणारे कीटक व कृमी यांद्वारे ते छळले जातात।

Verse 3

क्वचिन्महाजलौकोभिः क्वचिदाजगरैः पुनः । मक्षिकाभिश्च रौद्राभिः क्वचित्सर्पैर्विषोल्बणैः

कुठे प्रचंड जळू, कुठे पुन्हा मोठे अजगर; कुठे उग्र माशा, आणि कुठे घातक विषाने फुगलेले साप आहेत।

Verse 4

मत्तमातंगयूथैश्च बलोत्कृष्टैः प्रमाथिभिः । पंथानमुल्लिखद्भिश्च तीक्ष्णशृंगमहावृषैः

आणि मदोन्मत्त हत्तींचे कळप—अतिबलवान व उग्र—तसेच तीक्ष्ण शिंगांचे महावृषभ, जे मार्ग उकरून फाडून टाकतात।

Verse 5

महाशृंगैश्च महिषैर्दुष्टगात्रप्रबाधकैः । डाकिनीभिश्च रौद्राभिर्विकरालैश्च राक्षसैः

मोठ्या शिंगांचे म्हशी, ज्या देहाला क्लेश देतात; तसेच उग्र डाकिणी आणि विकराळ, भयानक राक्षस।

Verse 6

व्याधिभिश्च महाघोरैः पीड्यमाना व्रजंति ते । महातुलां समारूढा दह्यमाना दवानले

अत्यंत घोर व्याधींनी पीडित झालेले ते मार्गाने पुढे जातात। महातुला (न्यायतराजू) वर चढविले जाऊन ते दावानलासारख्या ज्वाळेत दग्ध होतात.

Verse 7

महावेगप्रधूतास्ते महाचंडेन वायुना । महापाषाणवर्षेण भिद्यमानाश्च सर्वतः

अत्यंत वेगवान व प्रचंड वाऱ्याने ते उडविले-फेकले जातात. आणि सर्व बाजूंनी महापाषाणवृष्टीने ते ठेचले जाऊन चिरडले जातात.

Verse 8

पतद्भिर्वज्रनिर्घोषैरुल्कापातैश्च दारुणैः । प्रदीप्तांगारवर्षेण हन्यमाना व्रजंति ते

गर्जणाऱ्या वज्रप्रहारांनी, भयानक उल्कापातांनी आणि प्रज्वलित अंगारवृष्टीने ते मार खात-छळत पुढे चालत राहतात.

Verse 9

महता पांसुवर्षेण पूर्यमाणा यमं गताः । ये नराः पापकर्माणः पापं भुंजंति दारुणम्

महान धुळीच्या वर्षावाने भरून व गुदमरून पापकर्म करणारे ते नर यमाकडे जातात आणि आपल्या पापांचे भयंकर फळ भोगतात.

Verse 10

एवं पापविशेषेण पापिष्ठाः पापकारकाः । नरकं प्रतिभुंजंति बहुपीडासमाकुलम्

अशा रीतीने पापाच्या विशेष तीव्रतेनुसार, अतिपापी—पाप करणारे—अनेक यातनांनी व्याकुळ असा नरक भोगतात.

Verse 11

एतत्ते सर्वमाख्यातं विवेकं पुण्यपापयोः । अन्यत्किं ते प्रवक्ष्यामि धर्मशास्त्रमनुत्तमम्

पुण्य-पापांचा विवेक मी तुला सर्वथा सांगितला. आता आणखी काय सांगू? हे धर्मशास्त्राचे अनुपम उपदेश आहे.

Verse 70

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने पितृतीर्थवर्णने ययाति । चरिते सप्ततितमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीपद्मपुराणातील भूमिखंडात, वेनोपाख्यानांतर्गत पितृतीर्थवर्णन व ययातिचरितातील सत्तरावा अध्याय समाप्त झाला.